sobota, 16 czerwca 2012

ŁÓDŹ. PAŁACE JULIUSZA HEINZLA.

Juliusz Heinzel baron von Hohenfels urodzony 2 grudnia 1834 roku w Łodzi, zmarł w 1895 roku w Coburgu w Turyngii.
Rodzina Heinzlów przybyła do Łodzi prawdopodobnie z Czech, choć ojciec był Niemcem. Syn Jana i Franciszki Hanke otrzymał solidne choć domowe wykształcenie średnie. Po studiach technicznych wstąpił do zgromadzenia łódzkich majstrów. Praktykę zdobywał w tkalni Scheiblera. Uczestniczył w łódzkich buntach robotniczych 1861 roku. Później założył na ulicy Piotrkowskiej 104 własną mechaniczną tkalnię towarów wełnianych. W przeciągu kilku lat wyrósł około 1874 roku na "króla wełny" nie tylko łódzkiego. W 1891 r. nabył dobra ziemskie i zamek Hohenfels w księstwie Sachsen-Coburg-Gotha wraz z przywiązanym do nich tytułem barona. Był to jedyny tego typu przypadek w Łodzi. Po śmierci ojca, majątek przejął Juliusz Teodor Heinzel.

Pałac Juliusza Heinzla przy ulicy Piotrkowskiej 104 w Łodzi:
Pierwszą z trzech siedzib Juliusza Heinzla Juliusza był pałac przy ulicy Piotrkowskiej 104, którego budowa ukończona została w roku 1882.  Wzniesiony został według projektu Hilarego Majewskiego, a jego budowniczym był przyszły zięć Juliusza Heinzla – Otto Gehling. 

Usytuowany został przy fabryce wyrobów wełnianych, w linii regulacyjnej ulicy, tuż przed zabudowaniami fabrycznymi, rozciągającymi się w głębi posesji. Była to budowla w stylu eklektycznym, z przewagą elementów nawiązujących do renesansu berlińskiego. Pałac składał się z trójkondygnacyjnego korpusu głównego oraz niższych skrzydeł bocznych i dwóch pawilonów, zakończonych 65 wieżami, oddzielonych od pałacu ozdobną kratą. Z biegiem lat ulegał modyfikacjom i przebudowom, szczególnie skrzydła boczne.

Pierwsze piętro fasady frontowej korpusu głównego zdobią symetrycznie umieszczone po bokach wykusze, zdobione tralkową balustradą. Poniżej gzymsu kordonowego biegnie fryz, z płycinami w formie kartuszy, z emblematami przemysłu i handlu zamiast rodowego herbu. Fasadę wieńczy rzeźbiarska kompozycja figuralna, przedstawiająca alegorie Wolności, Przemysłu i Handlu, sygnowana EMS, z roku 1880, charakterystyczna dla dekoracji rezydencji łódzkich fabrykantów.

Obecnie pałac zintegrowany z budynkami fabrycznymi, adaptowany na biura, jest siedzibą urzędów: Urzędu Wojewódzkiego i Urzędu Miasta Łodzi. 




Od 29 lipca 1998 roku, codziennie z balkonu pałacu, punktualnie w południe, odgrywany jest hejnał Łodzi. 

W 1999 roku przed Pałacem Juliusza Heinzla odsłonięto pomnik Ławeczka Tuwima autorstwa Wojciecha Gryniewicza (zobacz: GALERIA WIELKICH ŁODZIAN).

Pałac w Łagiewnikach:
Pałac Heinzla wzniesiono nad stawem, zaprojektowany przez architekta Ignacego Markiewicza. W opracowaniu projektu uczestniczył prawdopodobnie również Franz Swecht, architekt z Berlina w 1898 roku.


Budowla posiada bogate eklektyczne zdobienia, z dominującymi elementami neorenesansowymi. Każda z fasad pałacu zdobiona jest innymi elementami. Znajdujące się w północnej pierzei główne wejście do pałacu zdobi sześciokolumnowy portyk, który to zwieńcza taras otoczony tralkową balustradą. Od południa znajduje się zamknięty półkoliście taras reprezentacyjny, przed którym niegdyś znajdowała się fontanna. Elewację od strony ogrodu zdobią oryginalne płaskorzeźby i rzeźby m.in. leżącej, nagiej bogini odbierającej kwiaty od dziecka - tzw. putta.

Gazeta "Rozwój", rok 1898.

Zniszczony budynek jest własnością prywatną. Dawny folwark przylegający do zespołu pałacowo - ogrodowego jest siedzibą Łódzkiego Klubu Jeździeckiego.
Obiekt udostępniany jest do zwiedzania, a w przeszłości wielokrotnie był wykorzystywany do realizacji różnych filmów (m.in. daniel Olbrychski jeździł na tutejszym arabie o imieniu Badyl w "Ziemi Obiecanej" Andrzeja Wajdy). 


Pałac przy ulicy Zgierskiej

Trzeci pałac już nie istnieje, wiadomo, że stał wśród zieleni Parku Julianowskiego, dzisiaj Park im. Adama Mickiewicza. Data budowy: rok 1890.Wiem, że w 1939 roku była tu siedziba sztabu "Armii Łódź" – adres: Pałac J.Henzla ul. Zgierska 133. Pałac zbudowany na wzniesieniu inspirowany był formami włoskiego renesansu. Schody z tarasu rezydencji wiodły wprost do brzegu stawu. Między pałacem i stawem znajdowała się fontanna. Obok mieścił się zwierzyniec i sad.

Niewiele zachowało się zdjęć tego pałacu.

Zdjęcie podpisane jest jako "Park Julianow. Lodz 13.9.1939".
Na fotografii z 13 września nie widać zniszczeń, które wymusiłyby konieczność natychmiastowej rozbiórki.
Ale to już następne fotki, które wyjaśniają wszystko:


Ciekawy materiał z niemieckiej strony o historii 22 Dywizji Piechoty, kapitalne zdjęcia z 16pp, który po zajęciu Łodzi miał tam również kwaterę: http://www.historic.de/Militar/22.%20ID/22IDGeschichte/Polen/Lodz/IR16LodzPolen.htm
Pałac rozebrany został dopiero w 1942 roku. Informację tę podaje Wacław Pawlak w książce " Patrząc na starą fotografię. Szkice starołódzkie" na stronie 95.

Warto też zobaczyć: Wyburzone.pl
Fot. archiwalne ze stron:
Historic.de
skyscrapercity.com
oraz ze zbiorów Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Łodzi.