wtorek, 29 stycznia 2013

MUZEUM SZTUKI W ŁODZI


U zbiegu ulic Nowocegielnianej (obecnie ulica Więckowskiego) i Długiej  (obecnie ulica Gdańska) ok. 1896 roku Izrael Poznański postanowił wybudować pałac w stylu neorenesansowym, prawdopodobnie wzorowany na budynku Sansovina w Wenecji. Pałac przeznaczył dla drugiego z synów – Maurycego i jego żony Sary z domu Silberstein. Sprawa autorstwa budynku do dziś nie została rozstrzygnięta (najprawdopodobniej jest to praca Adolfa Zeligsona). Jest to pałac przyuliczny, do którego prowadziło wejście główne i dwie bramy, z rozległym niegdyś (niestety, obecnie już nieistniejącym) ogrodem rozpościerającym się aż do ulicy Pańskiej (obecnie ulica Żeromskiego).
Z dawnej świetności pałacu zachowała się bogato dekorowana klatka schodowa ze ścianami wykładanymi marmurem i okna klatki schodowej wypełnione kolorowymi witrażami. W okresie międzywojennym głównym lokatorem pałacu, zajmującym drugie piętro, był Maurycy Ignacy Poznański, bezdzietny bratanek Maurycego Poznańskiego. Pozostałe pomieszczenia wynajmowano bogatym lokatorom, między innymi bogatym urzędnikom państwowym i fabrycznym.


Budynek w latach 1946-1948 został adoptowany na cele muzealne. Do tej pory swoją siedzibę ma tu Muzeum Sztuki – ms1.
Muzeum Sztuki w Łodzi – jego główną osią programową jest sztuka awangardowa, dokumentowanie jej historii i praca nad jej aktualizacją. Instytucja posiada trzy oddziały: ms1, ms2 oraz Pałac Herbsta. Założone w 1930 roku jest drugim najstarszym muzeum sztuki nowoczesnej na świecie, wpisanym do Państwowego Rejestru Muzeów w 1998 roku.
Przestrzeń ms1 służy realizacji programu wystaw czasowych, projektów związanych z filmem eksperymentalnym, sztuką wideo i performensem. W historycznej lokalizacji Muzeum Sztuki znajduje się zaprojektowana przez Władysława Strzemińskiego Sala Neoplastyczna, gdzie przez 50 lat mieściła się Międzynarodowa Kolekcja Sztuki Nowoczesnej grupy „a.r”. Przy ms1 działa kawiarnia "ms cafe", organizująca cykle spotkań i pokazów filmowych, księgarnia "ms" oraz dostępna dla wszystkich biblioteka.
Muzeum Sztuki istnieje od 1930 roku. Pierwsza lokalizacja mieściła się na pierwszym piętrze dawnego ratusza przy Placu Wolności 1 i jego pełna nazwa brzmiała „Muzeum Historii i Sztuki im. Juliana i Kazimierza Bartoszewiczów”. Otwarcie pierwszej wystawy miało miejsce 13 kwietnia 1930 roku i tę datę uznaje się za początek historii dzisiejszego Muzeum Sztuki w Łodzi. Muzeum Sztuki w Łodzi posiada unikalną w skali światowej kolekcję sztuki nowoczesnej utworzonej na bazie Międzynarodowej Kolekcji Sztuki Nowoczesnej Grupy „a.r.”. Stanowi ona fenomen na skalę światową, została bowiem zainicjowana przez samych artystów i ukształtowana w wyniku solidarnego działania ponad granicami i na przekór wszelkim podziałom. Po raz pierwszy trzon Kolekcji udostępniono publiczności 15 lutego 1931 roku w pierwotnej siedzibie muzeum w ratuszu, w tzw. Sali sztuki nowoczesnej. Kolekcja grupy „a.r.” gromadzona była w latach 1929–1932 i uzupełniana do 1938 roku w kraju i za granicą. Inicjatorem i głównym animatorem akcji pozyskiwania darów od artystów był malarz i teoretyk sztuki Władysław Strzemiński, aktywnie wspierany przez rzeźbiarkę Katarzynę Kobro, malarza Henryka Stażewskiego oraz poetów Jana Brzękowskiego i Juliana Przybosia. Zebrana kolekcja w swym wymiarze ideowym stanowi obraz preferencji artystycznych Strzemińskiego, choć jej kształt ostateczny jest wypadkową działań wielu osób, przede wszystkim Stażewskiego i Brzękowskiego oraz Hansa Arpa i Michela Seuphora. Stanowi przegląd awangardowych nurtów i tendencji końca lat 20-tych XX wieku, z wyjątkową, jak na owe czasy, znakomitą prezentacją abstrakcjonistów takich jak:
Hans Arp i Sophie Taeuber-Arp, Theo van Doesburg, Jean Gorin, Jean Helion, Vilmos Huszar, Henryk Stażewski czy Georges Vantongerloo.
Theo van Doesburg
To jeden z najważniejszych artystów XX wieku. Malarz, projektant, poeta, teoretyk sztuki, założył najsłynniejszy ruch w sztuce holenderskiej – De Stijl, który związany był z wydawanym przez niego pismem artystycznym o takiej właśnie nazwie. Jeden z prekursorów neoplastycyzmu, sztuki abstrakcyjnej opartej na podstawowych kolorach, liniach i kątach prostych.
Henryk Stażewski. Relief.
Znalazły się w niej też dzieła artystów z kręgu kubizmu (np. Fernanda Légera, Louisa Marcoussisa), futuryzmu (Enrica Prampoliniego), dadaizmu (Kurta Schwittersa), surrealizmu (Maxa Ernsta, Kurta Seligmanna), formizmu (np. Leona Chwistka, Tytusa Czyżewskiego), „czystej formy” (Stanisława Ignacego Witkiewicza) czy unizmu (Władysława Strzemińskiego).

Kurt Schitters
Samotny dadaista, twórca plastycznych kolaży określanych mianem "Merz" i "Merzbau". Z czasem jego działalność artystyczna staje się coraz bardziej eklektyczna — malarstwo, rzeźba, poezja, muzyka, architektura, kino.
Portet Tytusa Czyżewskiego
Leon Chwistek. Portret Tytusa Czyżewskiego (ten obraz znajduje się w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie).
Władysław Strzemiński, Pejzaż łódzki, 1931, Łódź Landscape, 1931, Muzeum Sztuki w Łodzi, Muzeum Sztuki in Łódź
Władysław Strzemiński, Pejzaż łódzki, 1931. Muzeum Sztuki w Łodzi.
 Powierzenie w 1935 roku kierownictwa muzeum doktorowi Marianowi Minichowi (prowadzącemu placówkę do 1965 roku z wyłączeniem czasu wojny) zaowocowało w pierwszym okresie poszerzeniem zbiorów o dzieła dopełniające obrazu polskiej sztuki nowoczesnej, przede wszystkim Formistów Polskich, lwowskiej grupy nadrealistów Artes oraz reprezentatywne prace Jankiela Adlera i Karola Hillera. Tuż po wojnie ważnym przedsięwzięciem było pozyskanie obrazów Aleksieja Jawleńskiego.
Aleksiej Jawleński
Śmiały i bezprecedensowy rozwój międzynarodowej kolekcji sztuki nowoczesnej i współczesnej muzeum zawdzięcza swemu drugiemu dyrektorowi – Ryszardowi Stanisławskiemu, który kierował instytucją w latach 1966–1991. W swej praktyce muzealnej kierował się koncepcją „muzeum jako instrumentu krytycznego”, preferując koncentrację kolekcji na zjawiskach postrzeganych jako otwarte, twórcze i autentyczne. Dzięki takiej postawie udało mu się pozyskać pierwsze płótno (oraz kolejne) z serii obrazów liczonych Romana Opałki, kolekcję wczesnych prac Krzysztofa Wodiczki, Mirosława Bałki oraz zespół prac artystów czeskich (m.in. Jiříego Kolářa), nabytych u schyłku Praskiej Wiosny.
Obrazy liczone Romana Opałki.

Jiří Kolář
W tym okresie otrzymano w darze całe kolekcje o wyraźnym obliczu ideowym i stylowym. Mateusz Grabowski, właściciel awangardowej galerii w Londynie, przekazał dzieła reprezentujące brytyjski pop-art i op-art (m.in. Dereka Boshiera, Bridget Riley, Pauline Boty). Artyści amerykańscy złożyli swe prace (np. Sam Francis, Lawrence Weiner, Barbara Kasten, Chris Burden) w drodze wymiany z artystami polskimi. Zespół prac (m.in. Petera Downsbrough, Dana Grahama, Richarda Nonasa) przekazanych przez „Solidarność” z pierwszej Konstrukcji w procesie wzbogacił muzealną reprezentację minimal art. W symbolicznym geście solidarności Joseph Beuys podarował w ramach akcji Polentransport 1981 – ok. 300 prac ze swojego twórczego archiwum.

Joseph Beuys
Przełomowy dla łódzkiego Muzeum był rok 2007 pod kierownictwem Jarosława Suchana. Dzięki wsparciu finansowemu ze strony Unii Europejskiej (w ramach Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego), Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Urzędu Wojewódzkiego a także Urzędu Marszałkowskiego w Łodzi, doszło do rewitalizacji i modernizacji dawnej przędzalni w fabryce Izraela Poznańskiego.
Muzeum Sztuki w Łodzi– ms2
To właśnie w tym zabytkowym budynku (widoczny w końcu ulicy, zdjęcie wykonałam z głębi ulicy Gdańskiej) jesienią 2008 roku oddział Muzeum Sztuki pod nazwą ms2 został udostępniony publiczności. Na 3000 m2 zainstalowano Kolekcję Sztuki XX i XXI wieku, natomiast 600 m2 powierzchni przeznaczono na organizację wystaw czasowych.


STRONA MUZEUM SZTUKI W ŁODZI:
Julian Przyboś, Władysław Strzemiński i Katarzyna Kobro, ok. roku 1930.


„Muzeum Sztuki w Łodzi jest platformą artystycznej innowacji i eksperymentu, społecznego i politycznego zaangażowania oraz poszukiwania nowych sposobów tworzenia wiedzy i dzielenia się nią. Program ten stanowi kontynuację projektu awangardowego podjętego na przełomie lat 20-tych  i 30-tych  XX wieku przez współzałożycieli Muzeum – grupę „a.r.”, a przede wszystkim Władysława Strzemińskiego, Katarzynę Kobro i Henryka Stażewskiego oraz sformułowanej przez Ryszarda Stanisławskiego (dyrektora Muzeum w latach 1966–1992) idei „muzeum jako instrumentu krytycznego”. Zyskują one rozwinięcie w działaniach, które można określić jako „transkrytyczne”, traktujących muzeum jako narzędzie zmiany. Sztuka jest zatem podmiotem tej aktywności, a odbiorcy są zaproszeni do równie czynnego zaangażowania w tę działalność oraz do jej współtworzenia. Muzeum zaś przysługuje rola elementu pośredniczącego w tym dziele przekształcania rzeczywistości kulturowej, społecznej i ekonomicznej. Program wystawienniczy, naukowy, edukacyjny, wydawniczy realizowany przez Muzeum Sztuki urzeczywistnia tę ideę stałej transformacji jako środka, dzięki któremu może zostać spełnione awangardowe marzenie o twórczym życiu dostępnym dla każdego”.



fot. Monika Czechowicz

Łódź Hipsterem Miast:
Muzeum Sztuki w Łodzi to drugie najstarsze muzeum  sztuki współczesnej na świecie. Starsze (o pół roku) jest tylko Museum of Modern Art w Nowym Jorku.
Dodajmy, że ms to jedno z nielicznych muzeów założonych przez samych artystów...


źródła:
Strona MS1 Muzeum Sztuki w Łodzi
Fot: z zasobów Muzeum Sztuki w Łodzi i inn.

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz