wtorek, 4 czerwca 2013

Szpital fundacji małżonków Leony i Izraela Poznańskich (żydowski).

Izrael Poznański to jedna z najciekawszych postaci dawnej, przemysłowej Łodzi. Przez dziesiątki lat bezskutecznie konkurował jako przedsiębiorca z największym łódzkim potentatem, Karolem Scheiblerem, a później z jego spadkobiercami. Być może starał się mu również dorównać na niwie działalności charytatywnej. Do najważniejszych podjętych przez niego inicjatyw należała z pewnością budowa wielkiego szpitala dla ludności żydowskiej miasta. Idea budowy odrębnego szpitala żydowskiego w Łodzi narodziła się na początku lat osiemdziesiątych XIX wieku, kiedy liczba tej ludności szybko rosła. Korzystanie zaś przez żydowskich obywateli Łodzi ze szpitala św. Aleksandra rodziło problemy, ponieważ szpital nie prowadził kuchni koszernej. W tej sytuacji Izrael Poznański wraz z małżonką, w porozumieniu z gminą żydowską, postanowił w 1881 roku ufundować duży szpital dla swoich współwyznawców. 
Ponieważ problem był palący, Poznański założył w 1882 roku tymczasowy szpital żydowski przy ulicy Drewnowskiej, w pobliżu swoich zakładów.

Szpital przy ulicy Drewnowskiej. 

Jednocześnie rozpoczęto przygotowania do budowy dużego gmachu szpitalnego, szukając właściwej dla niego lokalizacji, odpowiedniego projektu i gromadząc fundusze. Na potrzeby tej ważnej inwestycji uzyskano od miasta bardzo dogodnie położony teren przy skrzyżowaniu ulic Targowej i Północnej, w pobliżu parku Helenowskiego, w miejscu podwyższonym, zdrowym, z dużą ilością zieleni.


W 1883 roku gotowy był już projekt szpitala, którego kopia podpisana jest przez architekta miejskiego Łodzi, Hilarego Majewskiego. Z bliżej nieznanych powodów plan ten został w 1885 roku zastąpiony nowym o nieco zmienionej formie. Autorem jego mógł być też Hilary Majewski, ale inne źródła z epoki wymieniają jako twórcę budowniczego Juliusza Junga, pracującego przez wiele lat dla zakładów Poznańskiego.


Szpital Żydowski, rok 1896.

Szpital powstał na rogu ulic Północnej i Sterlinga (dawna Targowa) w latach 1886-1890, w części miasta zamieszkałej głównie przez społeczność żydowską.



Budowę rozpoczęto wiosną 1886 roku, a gotowy gmach oddano do użytku w październiku 1890 roku. Otrzymał on imię małżonków Izraela i Leony Poznańskich, choć w Łodzi mówiło się o nim po prostu szpital żydowski. Była w nim synagoga, przychodził rabin, podawano koszerne jedzenie. Ubodzy Żydzi leczeni byli na rachunek gminy wyznaniowej.


Jednodniówka "Dzień ubogich w Łodzi", 17 września 1911 roku.



Powstał monumentalny gmach na planie litery H z mocno wysuniętymi ryzalitami bocznymi po obu stronach korpusu głównego. Elewacje ozdobiono plastycznymi, dekoracyjnymi formami utrzymanymi w duchu dojrzałego renesansu włoskiego. 


Jubileuszowe wydanie "Lodzer Zeitung", 1863-1888.

Również i wyposażenie szpitala było znakomite - ówcześni uznali go "pod każdym względem za wzorcowy". Szpital upamiętniony został działalnością doktora Seweryna Sterlinga, który zorganizował w 1898 roku przy nim pierwszy w Łodzi oddział chorych na gruźlicę.


"Nowy Kurier Łódzki", rok 1916.

Szpital był doskonale wyposażony. Powstał w nim oddział chorób piersiowych, gdzie Seweryn Sterling prowadził badania nad leczeniem gruźlicy. W 1898 roku zorganizował tam pierwszy w Królestwie Polskim oddział dla chorych na gruźlicę.


"Czasopismo Lekarskie", rok 1899.


"Czas", kalendarz informacyjno-adresowy, rok 1913.

"Republika", rok 1925.


Jako szpital żydowski funkcjonował do 1939 roku, ale już w okresie międzywojennym leczyli się tam także inni mieszkańcy Łodzi, bez różnicy wyznania. 


"Republika", rok 1925.

W okresie okupacji został całkowicie zdewastowany przez hitlerowców i po 1945 roku zamieniony na koszary wojskowe. Dla potrzeb służby zdrowia przejęty został ponownie w 1947 roku jako Szpital Kliniczny Akademii Medycznej im. dr Seweryna Sterlinga - do dziś szpital nosi imię wspaniałego lekarza i popularyzatora higieny. 


"Panorama", ilustrowany dodatek "Republiki", rok 1924.

Od 1948 roku placówka funkcjonuje jako siedziba Instytutu Kardiologii i Kardiochirurgii.


W 1954 roku budynek został rozbudowany o skrzydło północne, od ulicy Północnej, gdzie mieści się aula wykładowa.

"Republika", rok 1923.

Jeszcze do niedawna na murze szpitala od strony ulicy Północnej widniał nieco zatarty napis cyrylicą: польско-еврейской больницы (szpital polsko-żydowski). Niestety, został zamalowany podczas odnawiania elewacji.


"Głos Poranny", rok 1929.

 Fot. Monika Czechowicz

źródła: 
Ryszard Bonisławski, Joanna Podolska. Spacerownik łódzki.
Krzysztof Stefański. Gmachy użyteczności publicznej w dawnej Łodzi.
 Gazeta Łódzka, rok 1915.

Archiwalia ze zbiorów Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Łodzi.


Przeczytaj jeszcze:

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz