baedeker łódzki: 02/01/26

niedziela, 1 lutego 2026

❄️❄️ niedziela w Łagiewnikach❄️❄️

Fot. Monika Czechowicz

Kościół pw. Podwyższenia św. Krzyża.

Kościół pw. Podwyższenia św. Krzyża, ul. Sienkiewicza 38.

"Dziennik Łódzki", rok 1886.

Świątynia (początkowo pw. św. Jakuba) była budowana w latach 1860-1862 oraz 1871-1880 (dwadzieścia lat budowy to całe pasmo przeszkód finansowych, administracyjnych i represji carskich po upadku powstania styczniowego), w stylu neoromańskim (wzory czerpano z architektury północnych Włoch), według projektu Franciszka Turnell'a.

"Dziennik Łódzki", rok 1886.

źródło fotografii:
Historia i terytorium parafii – Dominikanie Łódź – Kościół pw. Podwyższenia św. Krzyża

Budowę obecnej świątyni rozpoczęto już w 1860 roku, przy ówczesnej ulicy Dzikiej (dziś ul. Sienkiewicza 38) jako odpowiedź na potrzeby szybko rozwijającego się miasta - istniał już jeden kościół, ale był niewystarczający dla licznej społeczności katolików.

"Dziennik Łódzki", rok 1886.

Prace były prowadzone w nierównym tempie: początkowe prace trwały do lat 70. XIX wieku, ale z powodu trudności finansowych i innych przeszkód budowa znacznie się przedłużała.

Kościół pw. Podwyższenia św. Krzyża.

Fot. Bronisław Wilkoszewski, "Widoki miasta Łodzi".

(źródło fotografii: Bronisław Wilkoszewski, „Widoki m. Łodzi” – Wikimedia Commons)

Przeczytaj w baedekerze:

baedeker łódzki: Bronisław Wilkoszewski - łódzki Canaletto

oraz:

baedeker łódzki: Łódź przełomu XIX i XX wieku. Fotografie Bronisława Wilkoszewskiego/ zbiory Muzeum Miasta Łodzi.

"Dziennik Łódzki", rok 1886.

Trzynawowa bazylika wzniesiona została na planie krzyża łacińskiego. Posiada dwie kaplice, zakrystię za głównym ołtarzem, a po bokach prezbiterium znajdują się dwa kwadratowe aneksy.

Nad trzema wejściami w fasadzie kościoła umieszczono lombardzkie portale.

Nad frontem wznosi się smukła, niezbyt wysoka wieża, zwieńczona małą kopułą. Wokół niej ustawiono figury czterech ewangelistów - fundatorem był Karol Scheibler, łódzki przemysłowiec wyznania luterańskiego.

"Dziennik Łódzki", rok 1886.

Wykończeniem wystroju wewnętrznego zajmował się Hilary Majewski, a neoromańskie ołtarze zaprojektował Konstanty Wojciechowski.

Drewniany ołtarz główny jest darem Karola Scheiblera. On też ufundował w kaplicy św. Anny boczny ołtarz z obrazami św. Anny i św. Karola oraz ołtarz w kaplicy Matki Boskiej z obrazem Najświętszej Marii Panny Niepokalanego Poczęcia.

Tenże przemysłowiec ofiarował również dębową ambonę i 31-głosowe organy.

Natomiast jego zięć Edward Herbst, także luteranin, ufundował drugi ołtarz boczny z obrazem św. Justyna. Jego żona Matylda (z domu Scheibler) łożyła znaczące sumy na malowidła w świątyni, które wykonał malarz Jungnikel.

Z kolei katolicki przemysłowiec Juliusz Heinzel łożył na wyposażenie świątyni i wzniesienie wieży, w której umieszczono dzwony ufundowane przez Scheiblera.

Wewnątrz świątyni na uwagę zasługuje pochodząca z dwudziestolecia międzywojennego, figura Matki Boskiej z Lourdes - zaprojektowana przez artystę rzeźbiarza Mieczysława Lubelskiego, a wykonana w marmurze karraryjskim przez Wacława Konopkę. Spod dłuta tego artysty wyszła też figura Najświętszego Serca Jezusowego (projekt wykonał Antoni Madeyski).