Fot. Monika Czechowicz
poniedziałek, 21 marca 2016
niedziela, 20 marca 2016
BAEDEKER
Karl Baedeker urodził się 3 listopada 1801 roku w Essen – był niemieckim pisarzem i księgarzem, który zasłynął jako wydawca pierwszych nowoczesnych przewodników turystycznych. Przewodniki te na długi czas wyznaczyły wzorzec dla tego typu wydawnictw, zwanych później zwyczajowo „bedekerami”.
Karl Baedeker zmarł 4 października 1859 roku w Koblencji.
Po wielu przekształceniach wydawnictwo Baedekera (Karl Baedeker Verlag) działa do dziś w ramach domu wydawniczego „MairDumont” w Ostfildern koło Stuttgartu.
Założone w Koblencji w 1827 roku Karl Baedeker Verlag jest jednym z najstarszych wydawnictw przewodników turystycznych.
Dom i siedziba wydawnictwa Karla Baedekera w Koblencji, ok. 1840 roku.
W
początkach XIX wieku, wraz z rozwojem kolei i jej coraz większym zasięgiem i
popularnością, także klasa średnia w Europie z wzrastającą przyjemnością
zaczęła oddawać się podróżom. Powstaje jakby nowy, nieznany może na taką skalę
sposób spędzania wolnego czasu - turystyka.
Ów wzrastający
ruch turystyczny ożywił również działalność wydawniczą w dziedzinie
przewodników. Ze względu na rosnące zapotrzebowanie podróżnych na informacje o
obcych krajach, wzrósł popyt na tego typu publikacje.
Karl
Baedeker (1801-1859), był jednym z pierwszych, który odkrył nowy rynek wydawniczy
i zasłynął jako autor i wydawca pierwszych przewodników turystycznych –
początkowo w granicach Niemiec.
1
lipca 1827 roku to data założenia wydawnictwa Baedeker Verlag z siedzibą w
Koblencji. W 1835 roku wydawnictwo publikuje pierwszy „baedeker”. Opisywał on
zabytki w okolicach Renu, z Mainz do Kolonii.
Karl
Baedeker przywiązywał wielką wagę do rzetelności i trafności swoich informacji,
początkowo wszystkie opisane przez siebie trasy i regiony zwiedzał i opisywał
sam. Sukces przyszedł bardzo szybko, „bedekery” cieszyły się coraz większą
popularnością, słynęły z dobrych map, szczegółowych opisów, praktycznych
informacji dla podróżujących i były przejrzyste. I stopniowo rozszerzały swój
geograficzny zasięg.
Mapa
Szwajcarii, publikacja Karla Baedekera z 1913 roku.
Po
śmierci Karla Baedekera w 1859 roku, działalność wydawniczą przejęli i
rozwinęli jego synowie Ernst, Karl i Fritz. Fritz Baedeker, najmłodszy z trzech
synów, studiował na Uniwersytecie w Heidelbergu, prowadził wydawnictwo ojca od
1869 roku aż do śmierci (jego synowie: Ernst, Dietrich i Hans również byli
wydawcami i kontynuowali pracę w firmie Karla Baedekera).
W 1861
roku po raz pierwszy pojawił się „Baedeker” w języku angielskim.
W 1870 roku firma przeniosła się z Koblencji do Lipska, gdzie już działały tak renomowane firmy wydawnicze jak Brockhaus, Meyer i Reclam.
Przed wybuchem I wojny światowej przewodniki Baedekera były już dostępne w także języku francuskim i opisywały coraz bardziej odległe kraje takie jak Szwecja, Norwegia, Hiszpania, Portugalia, rejon Morza Śródziemnego, Rosja, Ameryka Północna, Kanada, Palestyna, Syria i Indie.
Aby pomieścić dużą ilość informacji, przewodniki Baedekera miały zwięzły i rzeczowy styl, ich atutem były także dokładne mapy.
Informacje te dla wydawnictwa zdobywała, rozległa już bardzo sieć wykwalifikowanych pracowników i redaktorów.
Po śmierci Fritza Baedekera w 1925 roku, jego synowie Hans, Ernst i Dietrich nadal prowadzili wydawnictwo.
"Nowa Panorama", dodatek niedzielny "Ilustrowanej Republiki", rok 1927.
Zbombardowana
siedziba Baedekera. Fotografia z 1946 roku.
W
1943 roku siedziba wydawnictwa została zbombardowana i zniszczona, dopiero we
wczesnych latach powojennych prawnuk założyciela Karla Friedricha Baedekera
„reanimował” wydawnictwo jako Karl Baedeker Verlag. Wydawnictwo Baedekera (Karl
Baedeker Verlag) działa do dziś w ramach domu wydawniczego „MairDumont”
w Ostfildern koło Stuttgartu, a „baedekery” sprzedawane są w
wielu wersjach językowych na całym niemal świecie.
baedeker - bedeker, baedeker [wym. bedeker] «przewodnik dla turystów»
Słownik Języka Polskiego
baedeker – wym. bedeker <Karl Baedeker (1801-1859), niemiecki wydawca, inicjator serii przewodników turystycznych po krajach świata> przewodnik dla turystów.
Słownik Wyrazów Obcych. PWN, Warszawa 1980.
źródła:
wikipedia.pl
Słownik
Wyrazów Obcych.
sobota, 19 marca 2016
Tadeusz Fangrat i… CREDO ŁODZIANINA.
Tadeusz Fangrat pisał fraszki i aforyzmy, był też tłumaczem literatury
węgierskiej. Zanim los rzucił go na Węgry, a potem do Warszawy, mieszkał i
studiował w Łodzi.
Tu też się urodził 2 marca 1912 roku:
APŁ, Akta stanu cywilnego Parafii Rzymskokatolickiej Najświętszej Marii Panny w Łodzi – akt urodzenia Tadeusza Fangrata, nr 914 z 1912 roku.
Tadeusz
Fangrat ukończył Instytut Prawa Administracyjnego w Łodzi. Debiutował w
1937 roku na łamach czasopisma "Osnowa" jako poeta. Brał udział w kampanii
wrześniowej. W latach 1939-1945 przebywał na Węgrzech, gdzie był
działaczem Polonii. Do Polski powrócił w 1945 roku. W latach
1946-1949 pełnił funkcję attaché prasowego oraz sekretarza poselstwa
polskiego w Budapeszcie. Od 1950 roku
mieszkał w Warszawie, i tam zmarł w roku 1993.
Twórczość:
Kolczasta wolność
Z żagwią przez mroki
Nas - troje
Dobre ziółka
Igraszki z krainy fraszki
Zawracanie biało-głowy
Płochodnie
Dziki w goździkach
Rymowianki
Obyczaje miłości
Albośmy to tacy cacy
Baedeker
chciałby przypomnieć kilka łódzkich fraszek Tadeusza Fangrata:
CREDO
ŁODZIANINA
Nic
co łódzkie nie jest mi obce: i nowe domy i Dołów kopce.
DIAGNOZA
Łodzi
przypadłości rodem z jej młodości.
NIEDO-RZECZKI
Łódka
czy Bałutka chmur Łodzi nie utka.
URODA
ŁODZI
Uroda
Łodzi w jej tkanin kolorach i w krajobrazach – dla amatora.
KIEŁBASA
I KISZKA
Łódź
wchłania tony kiełbasy rzeszowskiej, lecz żyć nie może bez kiszki: Piotrkowskiej.
O
ŁÓDZKICH WRÓBLACH
Miejsce
wróblich sesji wśród kwiecia secesji.
OSIEDLE
BYTOMSKIEJ
Osiedle
Bytomskiej oto perła Bałut. Ten mieszka na nim błogo, który szczęścia ma łut.
NA
DĄBROWĘ I CHOJNY
Trzeba
było aż dwóch wojen, by Dąbrowa była z Chojen.
NA
KONIA Z ULICY KOPERNIKA
Łódź
to nie Pacanów, tutaj kóz nie kują, za to po jej dachach konie spacerują.
NA
STARĄ APTEKĘ NA PLACU WOLNOŚCI
Łódź
ma zabytków jak na lekarstwo, stąd konserwuje i aptekarstwo.
WSPOMNIENIE
BIBLIOTEKI Z ULICY ANDRZEJA
Tu
czas nam młodym biegł pośród szeptu jako następstwo buntowniczych lektur.
MIASTO
RODZINNE TUWIMA
Łódź
chyba dumna z wielkiego Juliana, lecz jego poezja – czy jest w Łodzi znana?
O
ŁÓDZKICH AKTORACH
Niejeden
Łódź kocha miłością głęboką, ale ku Warszawie zwraca tęskne oko.
GŁOŚNI
CZCICIELE BACHUSA
Gdyby
w Łodzi brakło barda, to jej pierwszy lepszy bar da.
NA
ŁAGIEWNICKIEJ
Tu
w lichej piekarence ojciec urabiał ręce i nieraz w życia wiośnie piec grzał
mnie rozkosznie.
NA
BAŁUCKIM RYNKU
Obchodząc
dziś na targu kramy, obcuję sprzed lat z sobą samym.
źródła:
Tadeusz
Fangrat. Płochodnie.
Archiwum Państwowe w Łodzi.
wikipedia.pl
Subskrybuj:
Posty (Atom)