baedeker łódzki

niedziela, 7 lutego 2021

Łodzia w Księstwie Warszawskim.

Księstwo Warszawskie istniało w latach 1807-1815. Było formalnie niepodległe, jednak w rzeczywistości podlegało napoleońskiej Francji.

Mapa Księstwa Warszawskiego i prowincji pruskich autorstwa Pierra Lapie (1777-1850), wydana w Paryżu w 1812 roku. Pochodzi z "Atlas complet du precis de la geographie universalle" wydanego przez Conrada Malte-Bruna (1775-1826),

źródło: (atticus.pl)

Napoleon Bonaparte (1769-1821)

Księstwo Warszawskie zostało stworzone przez Napoleona na mocy traktatów pokojowych, które cesarstwo Francji podpisało w Tylży - 7 lipca 1807 roku z Imperium Rosyjskim i 9 lipca 1807 roku z Królestwem Prus. Utworzono je z ziem II, III i części I zaboru pruskiego, a w 1809 roku dołączono do niego ziemie III zaboru austriackiego.

Traktat podpisano na tratwie zacumowanej pośrodku rzeki Niemen, wyznaczającej granicę między Imperium Rosyjskim a Królestwem Prus. Stało się tak, ponieważ żadna ze stron nie chciała podpisać traktatu na ziemi przeciwnika.

Podpisanie traktatu na rzece Niemen.

(źródło: https://twojahistoria.pl/)

Na mocy tego traktatu monarchą Księstwa Warszawskiego został król Saksonii Fryderyk August I, naczelnym wodzem mianowano zaś księcia Józefa Poniatowskiego.

Fryderyk August I - król Saksonii, książę warszawski (1750-1827).

Obraz namalowany przez Marcello Bacciarellego ok. 1808-1809 roku.

Książę Józef Poniatowski (1763-1813)

Obraz namalowany przez Józefa Grassiego po 1810 roku.

22 lipca 1807 roku w Dreźnie Napoleon Bonaparte osobiście nadał Księstwu Warszawskiemu konstytucję, której przepisy wzorowano na konstytucji francuskiej z 1799 roku, cesarz nie zgodził się bowiem na przywrócenie Konstytucji 3 Maja jako zbyt konserwatywnej.

Herb Księstwa Warszawskiego

Z inicjatywy cesarza Napoleona wprowadzono do konstytucji rewolucyjne na ziemiach polskich zmiany:

- nadanie wolności osobistej wszystkim mieszkańcom (zniesiono poddaństwo chłopów) oraz zrównanie obywateli wobec prawa;

- artykuł 69 - Kodeks Napoleona jest prawem cywilnym Księstwa Warszawskiego;

- artykuł 83 - nikt, kto nie jest obywatelem Księstwa Warszawskiego, nie może sprawować urzędów - duchownych, cywilnych ani sądowych.

Łodzia znalazła się w Księstwie Warszawskim.

Źródło:

Jan Kanty Chrzanowski. Historia Łodzi do 1865 roku.

Fot. archiwalne pochodzą ze stron:

Antykwariat Galeria Atticus (atticus.pl)

Twojahistoria.pl https://twojahistoria.pl/

Wikipedia.pl

Przeczytaj jeszcze:

ŁODZIA PODCZAS ROZBIORÓW POLSKI

PIERWSI GOSPODARZE ŁODZI

Miasto Łodzia pod koniec XVIII wieku.

piątek, 5 lutego 2021

Fotonocowanie/ Pałac Karola i Emila Steinertów.

Fot. Monika Czechowicz

MAPA GOOGLE

czwartek, 4 lutego 2021

Marzenie Abramka Koplowicza

Instalacja w Centrum Dialogu im. Marka Edelmana w Łodzi - inspirowana niezwykłym wierszem Abramka Koplowicza pt. "Marzenie", przypomina historię chłopca, który w getcie pisał wiersze, a jego marzenia były niemal takie same jak jego współczesnych rówieśników.

Marzenie

Jak ja mieć będę dwadzieścia lat,

Zacznę oglądać nasz piękny świat.

Usiądę w wielkim ptaku motorze

I wzniosę się w wszechświata przestworze.

Popłynę, pofrunę w świat piękny, daleki,

Popłynę, pofrunę przez morza i rzeki.

Chmura siostrzycą, wiatr będzie mi bratem.

Się będę zdumiewał nad Nilem, Eufratem,

Zobaczę sfinksy i piramidy

W prastarym kraju boskiej Izydy.

Przepłynę nad ogrom wody Niagary

Kąpać się będę w słońcu Sahary.

Przez szyty Tybetu, co w obłokach giną,

Nad cudną, tajemną magów krainą.

A wydostawszy się spod skwarów mocy

będę szybował nad lodem Północy.

Przefrunę nad wielką wyspą kangurów

I nad szczątkami Pompei murów.

I nad świętą Ziemią Zakonu Starego

I nad ojczyzną Homera słynnego.

Się będę zdumiewał nad pięknym światem -

Chmura siostrzycą, wiatr będzie mi bratem.

Abram Koplowicz

Abram Koplowicz z rodzicami.

(źródło: Yad Vashem)

Abraham Koplowicz urodził się w Łodzi 18 lutego 1930 roku. Był jedynym dzieckiem Mendla i Yochel Gittel Koplowiczów. Miał dziewięć lat, gdy do Łodzi wkroczyła armia niemiecka. Wraz z rodzicami musiał przeprowadzić się na teren getta - zamieszkali przy ulicy Marysińskiej.

W getcie pracował jak inne dzieci, był zatrudniony w zakładzie szewskim, ale pisał też rymowane wierszyki, które przetrwały Zagładę. W szkolnym zeszycie zapisywał swoje wiersze i krótkie obrazki satyryczne, dokumentując codzienność getta i własne przeżycia. Wraz z matką został wywieziony z łódzkiego getta ostatnim transportem w sierpniu 1944 roku, oboje zginęli w komorze gazowej w Auschwitz we wrześniu tego samego roku.

Abramek, żyjący w zamkniętej dzielnicy, marzył o dalekich podróżach i egzotycznych krainach, które mógł znać jedynie z lektur. Instalacja swoją formą nawiązuje do strychu, gdzie jego ojciec, który przeżył wojnę i wrócił do Łodzi, odnalazł zeszyt z utworami syna. Dla małego chłopca to poddasze mogło być bezpiecznym ukryciem i przestrzenią do działania jego wyobraźni, podsycanej przeczytanymi książkami, ale również kadrami widocznymi przez świetliki i szpary dachu. Łatwo sobie wyobrazić, jak wnętrze drewnianego strychu stawało się okrętem, latającą maszyną, balonem, którym można było wyruszyć w wyimaginowaną podróż po odległych, niedostępnych krainach albo idealnym do ukrycia się szałasem...

Instalacja jest symbolicznym pomnikiem małego poety getta w 76. rocznicę jego śmierci i 90. rocznicę jego urodzin.

Przeniesiona do Parku Ocalałych:

Autorem instalacji ilustrującej wiersz "Marzenie" jest Mikołaj Smoleński a kuratorem Magdalena Kamińska.

Na okładce zeszytu odnalezionego przez ojca Abrama, znajdował się rysunek kościoła i mostu nad ulicą Zgierską, który od 2004 roku jest symbolem corocznych obchodów związanych z rocznicą likwidacji getta.

Przechowanie i późniejsze opublikowanie wierszy, notatek i rysunków Abrama Koplowicza zawdzięczamy Elizerowi Lolkowi Grynfeldowi (1923-2020), który był jego przyrodnim bratem, choć w rzeczywistości nigdy się nie poznali (najpierw w Polsce w opracowaniu Zbigniewa Dominiaka (Abramka Koplowicza utwory własne. Niezwykłe świadectwo trzynastoletniego poety z łódzkiego getta, Łódź 1993), potem po hebrajsku w tłumaczeniu Irit Amiel (1995). Oryginał zeszytu z wierszami Abramka znajduje się w Yad Vashem - Instytucie Pamięci Męczenników i bohaterów Holocaustu w Jerozolimie.

Mural przedstawiający Abramka Koplowicza namalowany na ścianie budynku przy ulicy Wojska Polskiego 70b. Praca powstała w ramach projektu Dzieci Bałut. Murale Pamięci.

Na murach łódzkich-bałuckich kamienic powstały niezwykłe prace. To opowieść o dzieciach, które więziono w Litzmannstadt Getto. Postaci zostały odwzorowane na podstawie archiwalnych fotografii, od 2012 roku powstawały portrety przedstawiające dzieci żydowskie, małoletnich więźniów obozu dla dzieci polskich oraz te z obozu dla Romów. Portrety dzieci, które tworzą „Ścieżkę Murali Pamięci” namalowali Piotr Saul, asystent na Wydziale Malarstwa i Rzeźby ASP we Wrocławiu i Damian Idzikowski, asystent w Pracowni Podstaw Grafiki Warsztatowej łódzkiej ASP.