Piotrkowska 70. Wyróżniająca
się neobarokowa kamienica, z prostym narożnikiem. Ma wyraźnie
frontalny charakter.
Wykorzystany
jest tu kontrast czerwieni klinkierowej cegły z jasnymi tynkowanymi
elementami architektonicznymi.
W
elewacji głównej znajdziemy centralny, dwukondygnacyjny wykusz,
boczne balkony, attykę i trzy fantazyjne szczyty.
Najbardziej
dekoracyjne obramienia okienne znajdują się na drugim piętrze,
okna ujęte w formy edykuł z kolistymi zwieńczeniami, wspartymi na
wolutowych konsolach, udekorowane są tarczami herbowymi i motywami
roślinnymi.
W
1834 roku Joachim
Roze nabył
plac nr 107 przy ulicy Piotrkowskiej (dzisiaj Piotrkowska 70) od
Wilhelma
Hepfnera. Stosownie
do kontraktu urzędowego, ze stycznia 1846 roku,
Roze sprzedał nieruchomość Józefowi
Simon.
Kontraktem z sierpnia 1848 roku Simon sprzedał nieruchomość
Wilhelmowi
Lengerowi. W lipcu 1859 roku nieruchomość zakupił Jan Ramisch.
W
1862 roku Ramisch sprzedał nieruchomość Juliuszowi
Schäferowi.
W tym czasie na froncie Piotrkowskiej stał drewniany dom pokryty
dachówką. Na jego miejscu Schäfer
wystawił jednopiętrowy dom murowany i pod
koniec lat 70. XIX stulecia wykupił grunt działki.
"Führer durch Łódź", 1898.
"Łodzianin", rok 1899.
W latach 80. XIX wieku, prawdopodobnie niedługo po wykupieniu gruntu przez Schäfera, nieruchomość przeszła w ręce małżeństwa Sury i Suchera Scheps.
"Dziennik Łódzki", rok 1884.
"Dziennik Łódzki", rok 1884.
"Dziennik Łódzki", rok 1885.
"Czas", kalendarz informacyjno-adresowy, rok 1900.
"Czas", kalendarz informacyjno-adresowy, rok 1908.
Informator m. Łodzi, rok 1914.
Sucher
Scheps był przemysłowcem, właścicielem fabryki wyrobów
kamgarnowych. W końcu XIX wieku przy Piotrkowskiej 70 mieścił się skład
fabryczny jego wyrobów.
"Czas", kalendarz informacyjno-adresowy, rok 1900.
Na
początku drugiej dekady XX wieku przedsiębiorstwo "S.
Scheps i Spółka",
posiadające już wtedy status towarzystwa akcyjnego, przystąpiło
do budowy obiektów przemysłowych przy ulicy Południowej 68
(dzisiaj ulica Rewolucji 1905 roku, numer 68/70).
Apartamentowiec przy Rewolucji 68/70.
Kalendarz Handlowo-Przemysłowy, rok 1923.
Po
I wojnie światowej powstało "Towarzystwo
Łódzkiej Manufaktury - Ponizowski, Sp. Akc.",
w którego kierownictwie zasiadał syn Suchera, Jakób
(Jakub)
Scheps.
Kalendarz Handlowo-Przemysłowy, rok 1924.
O wydarzeniach, jakie stały się udziałem spadkobierców Suchera
Schepsa w latach 20. XX wieku., możemy przeczytać w ówczesnej
łódzkiej prasie codziennej.
"Republika", rok 1924.
"Ilustrowana Republika", rok 1927.
"ILustrowana Republika", rok 1925.
Już
na początku lat 30. okresu międzywojennego funkcjonowały przy
Południowej 68/70 inne podmioty, między innymi przędzalnia
wigoniowa Abrama
Berlińskiego i
fabryka wyrobów bawełnianych Lejba
Przygórskiego.
W
1935 roku miał miejsce groźny pożar, który doszczętnie zniszczył
trzypiętrowy gmach fabryczny. Obecnie
na terenie zakładów "S. Scheps i Spółka" powstał
okazały, nowoczesny apartamentowiec.
Wracamy na ulicę Piotrkowską.
Informator m. Łodzi, rok 1920.
Taryfa domów z 1920 roku wymienia sukcesorów Suchera Schepsa jako właścicieli kamienicy przy Piotrkowskiej 70.
Księga adresowa m. Łodzi i województwa łódzkiego, 1937-1939.
Księga adresowa m. Łodzi, z lat 1937-39, wymienia przy Piotrkowskiej 70
czworo przedstawicieli rodziny Scheps: - Ludkę,
Sinę,Wacława
i Wolfa.
Kamienica
w obecnym kształcie powstała pod koniec XIX lub na początku XX
wieku.
Pomieszczenia
przy Piotrkowskiej 70 służyły składowi fabrycznemu zakładów
wełnianych Józefa Richtera, jednej z najstarszych łódzkich
fabryk.
Franciszek
Józef Richter (1792-1873), przybył do Łodzi w 1827 roku z Czech.
Był tkaczem. Osiedlił się początkowo w murowanym domu rządowym
nr 47, przy obecnej Piotrkowskiej 180.
Piotrkowska 180 dzisiaj.
Franciszkowi towarzyszyła
żona Teresa (1789-1869)
i siedmioro dzieci: Franciszek (ur.
1817), Józef (ur.
1819), Ignacy (ur.
1820), Teresa (ur.
1822), Helena (ur.
1824), Karolina (ur.
1825) i Rozalia (ur.
1826). Już w Łodzi urodzili się: August (ur.
1828) i Teresa (ur.
1833).
Rodzinną
nieruchomością Richterów, przynajmniej od połowy lat 30., była
nieruchomość nr 266 przy ulicy Piotrkowskiej (później nr hip.
658, dzisiaj Piotrkowska 275), ze stojącym na froncie parterowym
drewnianym domem.
Posesja pozostawała własnością rodziny Richter
przynajmniej do śmierci Franciszka Józefa, czyli do 1873 roku.
Frontowy drewniak zajmował front Piotrkowskiej 275 jeszcze pod
koniec pierwszej dekady XX wieku.
Czteropiętrowa kamienica została
wystawiona ok.1911 roku.
Piotrkowska 275 dzisiaj.
"Czas" kalendarz informacyjno-adresowy, rok 1900.
Podany numer 509, to dzisiaj Piotrkowska 70.
Józef Richter (1819-1898) przyjechał
do Łodzi wraz z rodziną w 1825 roku. W 1841 roku zakupił działkę
przy ówczesnej ul. Placowej 17 (dzisiaj ul. Ks. Ignacego Skorupki 17/19),
przy której rozpoczął ręczną produkcję tkanin wełnianych oraz
wybudował parterowy dom. Jego zakład zatrudniał 31 osób i był
wyposażony w 8 krosien.
Fabryka,
która znajduje się przy
zbiegu ulic Ks.
Skorupki 17/19 (d. ul. Placowa) i Stefanowskiego.
Obiekt
ten raczej dziś nie przypomina XIX wiecznej manufaktury i dlatego
być może jest mijany bez zainteresowania. Pod tym adresem Józef
Richter uruchomił swoją pierwszą, ręczną tkalnię wyposażoną w
osiem krosien.
Dziś
w odremontowanym budynku swoją siedzibę mają redakcje: "Dziennika
Łódzkiego", "Expressu Ilustrowanego", "Nasze
miasto.pl" oraz "Gratka.pl".
Syn Franciszka, Józef, który rozpoczął fabrykanckie dzieje rodziny Richter, poślubił w 1841 roku Juliannę Sieber. W
latach 40. XIX wieku podjął decyzję o wyjeździe wraz z żoną głąb Rosji, gdzie w 1849 roku przyszedł na świat
ich pierwszy syn – Zygmunt Richter (pierworodny
syn Józefa i Julianny, również Zygmunt,
urodzony w Łodzi, w 1844 roku, zmarł jako małe dziecko. Gdy Józef
i Julianna przebywali na terenie Rosji, w 1846 roku przyszła na świat
ich córka, Julianna,
a 13 marca 1849 roku urodził się syn, który otrzymał imię po
zmarłym bracie). Po
powrocie do Łodzi Richter rozbudował przedsiębiorstwo, ulokował w
fabryce 170 mechanicznych krosien, a następnie maszyny parowe. Jego
fabryka w latach 80. XIX wieku zatrudniała ok. 450 osób. Józef
Richter w latach 1856–1861 był członkiem Zgromadzenia Majstrów
Tkackich w Łodzi, a ponadto był założycielem Towarzystwa
Wzajemnego Kredytu Łódzkich Przedsiębiorców, ponadto był
współzałożycielem i członkiem zarządu Banku Handlowego w Łodzi.
W 1886 roku wycofał się z prowadzenia biznesu i wrócił w rodzinne
strony. Został pochowany w Czeskiej Lipie. Ze swoją żoną –
Joanną Sieber miał siedmioro dzieci: Juliannę,
Lidię, Franciszkę, Karola, Zygmunta (1849–1921), Reinholda
(1855–1930) i Józefa (1860–1926).
"Czas", kalendarz informacyjno-adresowy, rok 1905.
W
drugiej połowie lat 60. Józef Richter zamieszkał w nowym, murowanym domu
wystawionym przy dzisiejszej ulicy Ks. I. Skorupki 10/12. Obok domu
funkcjonowała pierwsza fabryka Józefa.
Dalszy
rozwój przedsiębiorstwa Richtera nastąpił w połowie lat 70. Nowe
obiekty fabryczne wzniesiono po drugiej stronie ulicy Placowej, przy
obecnej ulicy Skorupki 17/19. Pod koniec lat 80., w miejscu
obiektów wystawionych przez ojca, Józef
Richter junior zbudował
willę.
W
1879 roku Zygmunt Richter wystawił nowe obiekty fabryczne na działce
o nr hip. 852, pod obecnym adresem - Radwańska 30.
Radwańska 30.
"Czas", kalendarz informacyjno-adresowy, rok 1911.
Informator Handlowo-Przemysłowy, rok 1911.
Informator Handlowo-Przemysłowy, rok 1912.
Informator Handlowo-Przemysłowy, rok 1914.
W
1922 roku całość rodzinnego przedsiębiorstwa połączono pod
szyldem „Zakłady
Przemysłu Włókienniczego Józef Richter w Łodzi”.
"Ilustrowana Rebublika", rok 1928.
W
latach 30. XX wieku część obiektów przemysłowych Richterów
przejęli bracia Naum i Borys Eitingon.
Naum Eitingon Borys Eitingon
"Ilustrowana Republika", rok 1928.
Richterowie
wystawili w Łodzi piękne wille. Działki na których stoją kupił
w 1841 roku Józef Richter Pierwsza, najskromniejsza, została
zbudowana przez Zygmunta
na
nowym obszarze fabrycznym przy Radwańskiej (dzisiaj Stefanowskiego
19).
W
latach późniejszych Zygmunt Richter wystawił drugą, bardziej
szykowną willę przy ulicy Wólczańskiej (dzisiaj Wólczańska
199).
W
sąsiedztwie pierwszej fabryki Richterów, przy ówczesnej ulicy
Placowej, stanęły dwie kolejne wille – Józefa
jr. (dzisiaj
ulica Skorupki 10/12)
... i niezwykle malownicza willa Reinholda Richtera, dzisiaj siedziba rektoratu Politechniki Łódzkiej:
Willa
Reinholda Richtera przy dawnej ulicy Placowej powstała w latach
1903-04.
Przeczytaj
w baedekerze:
Wracamy na Piotrkowską pod numer 70.
Dodatek ilustrowany "Głosu Porannego", rok 1931.
"Głos Poranny", rok 1931.
Pod
tym adresem (od 1931 roku) mieściła się administracja "Głosu Porannego",
dziennika wydawanego w latach 1929-1939. Redakcja gazety miała swoją
siedzibę przy Piotrkowskiej 101.
"Głos Poranny", dodatek ilustrowany, rok 1933.
„Głos
Poranny” był dziennikiem o orientacji socjaldemokratycznej. Jego
współwłaścicielem oraz głównym redaktorem był Jan Urbach,
ojciec Jerzego Urbana.
"Głos Poranny", rok 1931.
"Głos Poranny", dodatek ilustrowany, rok 1931.
Księga adresowa m. Łodzi i województwa łódzkiego 1937-1939.
"Głos Poranny", rok 1936.
Gazeta
publikowała również dodatki specjalne, np. Łódź w ogniu
rewolucji. Specjalny dodatek „Głosu Porannego” z okazji 25-lecia
ruchu rewolucyjnego 1904–1908 z 1 stycznia 1930 roku, zawierający
na ośmiu kolumnach wspomnienia znaczących uczestników tego okresu,
m.in. Aleksego Rżewskiego, „Dodatek Ilustrowany”, w latach
1934-1939 „Rewię Ilustrowaną Tygodniową” oraz „Specjalny
Dodatek Głosu Porannego” i „Mój Głosik”, dodatek tygodniowy
„Głosu Porannego” dla dzieci.
"Głos Poranny", dodatek ilustrowany, rok 1931.
"Mój Głosik", dodatek tygodniowy "Głosu Porannego", rok 1933.
Po II wojnie światowej miała tu również swoją siedzibę gazeta - "Kurier Popularny":
"Kurier Popularny", rok 1946.
W latach 30. XX wieku mieściła się tutaj cukiernia.
"Głos Poranny", rok 1935.
To elegancka, wielkomiejska kamienica - mieli tu swoje gabinety i przyjmowali pacjentów znani w Łodzi lekarze i dentyści, między innymi doktor Łagunowski, specjalista od chorób skórnych i wenerycznych...
"Głos Poranny", rok 1931.
"Ilustrowana Republika", rok 1933.
"Głos Poranny", rok 1937.
"Głos Poranny", rok 1936.
1960
roku w lokalu PTT-K przy ul. Piotrkowskiej 70 uruchomiła się
Poradnia Turystyki Górskiej.
Łódzki
Oddział Polskiego Towarzystwa Turystyczno – Krajoznawczego im.
Jana Czeraszkiewicza, nawiązuje do świetlanych początków swej
działalności, korzeniami sięgającej czasów Łódzkiego Oddziału
Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego (1909), oraz Polskiego
Towarzystwa Tatrzańskiego (1921).
Jan Czeraszkiewicz (1867-1924)
– ważna postać w dziejach Łodzi i regionu łódzkiego, adwokat,
nauczyciel, dyrektor jednej z najstarszych łódzkich szkół
średnich – obecnego I Liceum Ogólnokształcącego im. Mikołaja
Kopernika w Łodzi, działacz krajoznawczy. Patron Łódzkiego
Oddziału PTTK. Był z tego pokolenia Polaków, których aktywność
wieku dojrzałego przypadała w ostatnim 20-leciu panowania zaborców
na ziemiach polskich i pierwszych latach II Rzeczypospolitej. Był
wymieniany wśród znanych przedstawicieli polskiej palestry (który
zawód adwokata zamienił na zawód nauczyciela), trwa pamięć o nim
jako wybitnym pedagogu i jednym z najbardziej zasłużonych
dyrektorów szkoły oraz działaczu Polskiego Towarzystwa
Krajoznawczego (poprzednika PTTK).
Od
6 marca 1979 roku jego imię nosi Łódzki Oddział PTTK. W
uroczystości nadania imienia i odsłonięcia tablicy pamiątkowej na
ówczesnej siedzibie PTTK przy ul. Piotrkowskiej 70 uczestniczyła
córka Jana Czeraszkiewicza, Janina. Kilkanaście lat temu tablica
została przeniesiona na ścianę budynku CFK przy ulicy S.Wigury
12a, w którym mieści się dzisiaj Oddział PTTK.
Dawna willa Wilhelma Teschemachera, ulica Wigury 12.
Strona
PTT-K Łódź:
Dzisiaj w kamienicy przy Piotrkowskiej 70 ma swoją siedzibę Biuro Podróży "Reinbow".
Inne firmy, sklepy i składy mieszczące się niegdyś
przy ulicy Piotrkowskiej 70:
"Dziennik Łódzki", rok 1884.
"Rozwój", rok 1910.
"Lodzer Zeitung", rok 1913.
"Godzina Polski", rok 1916.
Informator m. Łodzi z kalendarzem na rok 1920.
Kalendarz Informator, rok 1923.
Kalendarz Informator, rok 1923.
Kalendarz Informator, rok 1923.
Kalendarz Informator, rok 1923.
"Republika", rok 1924.
"Ilustrowana Republika", rok 1926.
"Głos Poranny", rok 1932.
"Głos Poranny", rok 1935.
"Głos Poranny", rok 1937.
"Ilustrowana Republika", rok 1937.
"Ilustrowana Republika", rok 1938.
Po II wojnie światowej:
"Dziennik Łódzki", rok 1945.
"Kurier Popularny", rok 1946.
"Dziennik Łódzki", rok 1946.
"Dziennik Łódzki", rok 1947.
"Dziennik Łódzki", rok 1947.
"Dziennik Łódzki", rok 1966.
... i na zakończenie sensacyjnie:
"Ilustrowana Republika", rok 1927.
"Głos Poranny", rok 1935.
Źródła:
Michał
Domińczak, Artur Zaguła. Typologia łódzkiej kamienicy.
Grażyna
Kobojek. Łódź – kalendarium XX wieku.
piotrkowska_nr.pl.
Richter
Józef [w:] Polski Słownik Biograficzny.
Przeczytaj
jeszcze w baedekerze:
Fot.
współczesne Monika Czechowicz
Fot.
archiwalne pochodzą ze zbiorów Narodowego Archiwum Cyfrowego oraz
Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Łodzi.
