Wspaniały
mural, przedstawiający bielika w locie - znajduje się na
ścianie budynku Muzeum Geologicznego przy Wydziale Nauk
Geograficznych Uniwersytetu Łódzkiego przy ulicy Kopcińskiego 31.
Autorem
i wykonawcą muralu jest Maciej Bielewicz, absolwent łódzkiej
ASP, autor wielu obrazów wielkoformatowych w Łodzi, w tym
muralu czarnego bociana przy ul. Orlej 3 (również zrealizowanego
przy współpracy z Uniwersytetem Łódzkim – z Wydziałem
Biologii i Ochrony Środowiska).
Projekt i realizacja
muralu zostały sfinansowane w całości przez Lasy Państwowe.
Powstał we współpracy Wydziału Nauk Geograficznych UŁ,
Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych oraz Komitetu Ochrony Orłów.
Kamienica
jest jedną z najelegantszych w centrum miasta. Wzniesiono ją w 1881
roku, a następnie rozbudowano w latach 1895-1897, dodając najwyższą
kondygnację oraz bogatą ornamentykę - obecna
fasada jest wynikiem przebudowy, której celem była zmiana
wcześniejszej, konwencjonalnej, neorenesansowej formy w okazałą
wielkomiejską budowlę, wskazującą na szybkie bogacenie się
obywateli miasta.
Jej
oś środkowa ujęta jest w dwie przypory, które wyrastają ponad
prostokątnym wykuszem. Niezwykle obfita dekoracja ma charakter
empirowy.
Znajdziemy tu „cesarskie” orły, ponoplia, płonące
pochodnie, niekiedy ujęte w wieniec laurowy, bukraniony, festony i
zwisy, warkocze z liści laurowych, maszkarony, lwie głowy w formie
antab, a także antyczne ornamenty, takie jak wstęga falista
(„biegnący pies”), ząbkowanie czy kimation lesbijski.
Najbardziej
oryginalnym motywem dekoracyjnym są pary łabędzi, których wygięte
szyje tworzą kształt liry. Budowlę wieńczy głęboki gzyms i
attyka.
Zanim
powstała ta piękna kamienica, zanim został wybudowany na tym
miejscu jakikolwiek budynek - w kwietniu 1832 roku na mocy Protokołu
Deklaracyjnego, Jan
Gottlieb Job,
niepiśmienny skrzypcarz,
otrzymał parcelę przy dzisiejszej Piotrkowskiej 107 (plac nr 146,
obecnie Piotrkowska 107) i deklarował: Przybywszy
do miasta tutejszego, mianowicie z miasta obwodowego Piotrkowa,
zamierzyłem ostatecznie tu osiąść z obowiązkiem utrzymywania w
ciągłym ruchu fabryki
skrzypców składającej
się z 2 warsztatów przy których 1 czeladnik użytym będzie. Zobowiązał
się również do pobudowania
w przeciągu najdalej dwóch lat na obranym placu drewnianego domu,
krytego gontami.
Jan
Gottlieb Job urodził się w 1808 roku w kolonii Moritz pod
Piotrkowem. Przynajmniej od drugiej połowy lat 20. XIX wieku
mieszkał już w Łodzi. W 1828 roku ożenił się z Krystyną
Karoliną Hamm. W
1838 roku, po śmierci Jana Gottlieba, Karolina poślubiła Kazimierza
Neumanna.
Na froncie stał już parterowy dom drewniany. Karolina,
secundo voto Neumann, pozostawała właścicielką posesji
przynajmniej do końca lat 60. XIX stulecia. Kolejny
właściciel posesji przy Piotrkowskiej 107, Samuel
Meier,
wykupił w latach 70. XIX wieku grunt działki. Wkrótce
po wykupie gruntu nieruchomość przeszła w ręce Salomona
Bahariera,
który wystawił dwupiętrową kamienicę frontową. Obiekt powstał
według projektu z 1881 roku, autorstwa Edwarda
Creutzburga.
"Łodzianin", kalendarz informacyjno-adresowy, rok 1899.
Około
1898 roku nieruchomość przeszła w ręce małżeństwa Anieli
i Henryka Sachsów i
pozostawała własnością rodziny przynajmniej do lat 20. XX
wieku.
"Czas", kalendarz informacyjno-adresowy, rok 1910.
Informator m. Łodzi z kalendarzem, rok 1920.
Nowi
właściciele przebudowali elewację frontową, według projektu
Dawida Lande z 1897 roku, w 1914 roku dokonali zmian wewnątrz budynku.
Dokumentacja dotycząca przebudowy przy Piotrkowskiej 107, rok 1898.
(źródło: Archiwum Państwowe w Łodzi)
Dokumentacja dotycząca przebudowy ścian wewnętrznych przy Piotrkowskiej 107, rok 1914.
(źródło: Archiwum Państwowe w Łodzi)
Dawid Lande (1868-1928)
- jeden z najlepszych architektów łódzkich przełomu wieku XIX i XX, autor wielu projektów zrealizowanych w Łodzi - wielkomiejskich kamienic oraz obiektów użyteczności publicznej.
Obszarem
aktywności Henryka Sachsa był przemysł chemiczny. W Częstochowie
funkcjonowała jego fabryka wyrobów chemicznych.
Kalendarz Handlowo-Przemysłowy, rok 1909.
Przy
Piotrkowskiej 107 posiadał swój dom agenturowy Józef Sachs
(1869-1931), kupiec i działacz oświatowy. Nie do końca wiadomo,
czy był spokrewniony z Henrykiem Sachsem, właścicielem posesji
przy Piotrkowskiej 107, ale jest to bardzo prawdopodobne.
"Czas", kalendarz informacyjno-adresowy, rok 1912.
Dr
Sachs, to ówcześnie znana i ceniona w Łodzi postać, członek
wielu instytucji i stowarzyszeń, między innymi
prezes Stowarzyszenia
Właścicieli Przedsiębiorstw Chemicznych,
oraz Stowarzyszenia
Kupców m. Łodzi.
Za zasługi na polu społecznym i oświatowym został pośmiertnie
odznaczony, w 1931 r., Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski,
a zarząd Stowarzyszenia Kupców m. Łodzi podjął uchwałę
utworzenia biblioteki ekonomicznej jego imienia.
Józef
Sachs, "Głos Poranny" 1935.
"Głos Kupiectwa", rok 1931.
Sachs
ukończył studia wyższe, miał doktorat filozofii. Był
współzałożycielem i wieloletnim prezesem Towarzystwa Subiektów
Handlowych przekształconego w 1900 roku w Towarzystwo Wzajemnej
Pomocy Pracowników Handlowych oraz przewodniczącym Rady Szkoły
Rzemiosł Żeńskiej dla Żydów, współzałożycielem i członkiem
zarządu Towarzystwa Wzajemnego Kredytu Łódzkich Kupców i
Przemysłowców (w 1907 roku). Prowadził wspomniany dom handlowy
przy ulicy Piotrkowskiej 77 oraz przedstawicielstwo towarzystwa
ubezpieczeniowego „Ruski Lloyd”.
Informator
m. Łodzi, rok 1920.
W
1919 roku Józef Sachs kandydował bez powodzenia do Sejmu
Ustawodawczego.
"Głos
Polski", rok 1919.
"Głos
Polski", rok 1919.
W
okresie międzywojennym Sachs był prezesem Stowarzyszenia Kupców w
Łodzi, wiceprezesem Izby Przemysłowo-Handlowej, założycielem i
prezesem Stowarzyszenia Właścicieli Przedsiębiorstw Chemicznych,
członkiem Stowarzyszenia Techników w Łodzi, członkiem komisji
rewizyjnej Widzewskiej Manufaktury i Sp. Akc. Wyrobów Bawełnianych
Szai Rosenblatta, członkiem zarządu Towarzystwa Szerzenia Pracy
Zawodowej i Rolnej wśród Żydów ORT, członkiem zarządu Łódzkiego
Żydowskiego Towarzystwa Dobroczynności, jednym z inicjatorów
Teatru Polskiego, pogotowia ratunkowego, szkolnictwa polskiego.
Zmarł
5 kwietnia 1931 roku przeżywszy 62 lata. Pośmiertnie został
odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski, w roku 1931.
"Głos
Poranny", rok 1931.
"Głos Kupiectwa", rok 1931.
Po
jego śmierci zarząd Stowarzyszenia Kupców m. Łodzi, którego był
prezesem, podjął w czerwcu 1931 roku uchwałę w sprawie utworzenia
biblioteki ekonomicznej jego imienia. Przewodniczącym Komisji
Bibliotecznej został Mieczysław Hertz, ówczesny prezes
Stowarzyszenia Kupców.
"Rozwój", rok 1900.
We
wrześniu 1899 roku otworzył przy Piotrkowskiej 107 filię swojej
cukierni Aleksander Roszkowski. Na początku 1902 roku filia została
przeniesiona na Piotrkowską 103.
Spis wystawców i okazów wystawy higieniczno-spożywczej w Łodzi, rok 1903.
W 1902 roku w wytwornych wnętrzach po cukierni Roszkowskiego Salon Artystyczny urządził wystawę dzieł sztuki „jakiej Łódź dotąd nie miała”. Pokazywano płótna pędzla Matejki, Gersona, Fałata i Chełmońskiego.
"Rozwój", rok 1902.
Tutaj
na początku XX wieku przeniosła swój sklep firma „Ludwik Spiess
i Syn”, która specjalizowała się między innymi w sprzedaży
„oliwy nicejskiej, perfum francuskich, benzyny do plam i palenia,
ultramaryny do bielizny oraz Restitutions – fluidu dla koni” …
"Goniec Łódzki", rok 1905.
"Rozwój", rok 1905.
Przez ponad 40 lat przy Piotrkowskiej 107 mieściła się łódzka filia Warszawskiego Towarzystwa Akcyjnego Handlu Towarami Aptecznymi "Ludwik Spiess i i Syn".
Ludwik Henryk Spiess (1820-1896)
- farmaceuta, przemysłowiec, prekursor przemysłu farmaceutycznego w Polsce.
"Tygodnik Ilustrowany", rok 1896.
(źródło: Mazowiecka Biblioteka Cyfrowa)
"Rozwój", rok 1906.
"Rozwój", rok 1907.
"Rozwój", rok 1910.
"Kurier Łódzki", rok 1911.
Spiess był właścicielem składu aptecznego i chemicznego założonego przez niego w Warszawie (ok. 1905 roku, jego syn Stefan otworzył w Łodzi filię składu warszawskiego). W 1848 roku Ludwik Spiess wybudował fabrykę nawozów sztucznych w Rudzie Guzowskiej (dzisiaj Żyrardów).
"Rozwój", rok 1912.
"Rozwój", rok 1912.
Informator Handlowo-Przemysłowy, rok 1914.
Lodzer Informations und Hause Kalender, 1914.
Jednodniówka "Ratujcie Dzieci" z 11 czerwca 1916 roku.
W 1860 roku Spiess przejął po ojcu jeden z największych w Królestwie Polskim zakładów chemicznych - fabrykę w Tarchominie. Przeniósł do niej produkcję nawozów sztucznych, rozbudował ją i poszerzył asortyment produkowanych wyrobów o kosmetyki i preparaty galenowe (leki otrzymywane metodą ekstrakcji z produktów pochodzenia naturalnego, nazwa pochodzi od Galena, starożytnego lekarza).
Od 1874 roku Spiess kierował fabryką wraz z synem Stefanem pod szyldem : Fabryka Płodów Chemicznych Ludwik Spiess i Syn. Wytwórnia ta była poprzednikiem tarchomińskiej Polfy.
Kalendarz Kościuszkowski, rok 1918.
Informator m. Łodzi z kalendarzem, rok 1920.
"Rozwój", rok 1921.
"Rozwój", rok 1921.
Ludwik Spiess był współzałożycielem oraz wieloletnim prezesem Kasy Pożyczkowej Przemysłowców Warszawskich, członkiem komitetu zborowego oraz prezesem Rady Szczegółowej szpitala Ewangelickiego, dyrektorem Warszawskiego Towarzystwa Wzajemnego Kredytu i starszym wydziału kasowego Kolegium Kościelnego.
"Rozwój", rok 1922.
"Rozwój", rok 1922.
Kalendarz-Informator, rok 1923.
Kalendarz-Informator, rok 1924.
W 1846 roku ożenił się z Anastazją z Dursów (1822-1895). Mieli syna Stefana (1847-1893). Wnukiem Ludwika Spiessa był Ludwik Julian Spiess (1872-1956), również farmaceuta i przemysłowiec, konsul honorowy Norwegii w Polsce.
"Przegląd Włókienniczy", rok 1925.
"Przegląd Włókienniczy", rok 1925.
"Ilustrowana Republika", rok 1926.
Prace przy zakładaniu kanalizacji na ulicy Piotrkowskiej, przy kamienicy nr 107, rok 1929.
Widoczny szyld apteki i składu aptecznego firmy "Ludwik Spiess i Syn".
(źródło: Narodowe Archiwum Cyfrowe)
Dziesięć lat Odrodzonej Polski Niepodległej w powiecie łódzkim 1918-1928.
"Ilustrowana Republika", rok 1928.
"Ilustrowana Republika", rok 1928.
"Głos Poranny", rok 1930.
"Głos Poranny", rok 1932.
Po II wojnie światowej firma funkcjonowała jeszcze przez kilka lat, zanim nie pochłonęły jej "zmiany gospodarcze" powojennej Polski Ludowej.
"Dziennik Łódzki", rok 1947.
"Dziennik Łódzki", rok 1948.
W tej jednej z najelegantszych kamienic w mieście chętnie lokowali swoje gabinety lekarze i dentyści:
"Rozwój", rok 1906.
"Rozwój", rok 1913.
"Rozwój", rok 1919.
W 1945 roku założył przy Piotrkowskiej 107 księgarnię sortymentową z działem antykwarycznym oraz wydawnictwo Henryk Igel, księgarz i antykwariusz. Urodził się w 1907 roku we Lwowie, był synem Zygmunta, potomka sławnej rodziny lwowskich antykwariuszy. Prowadził wraz z bratem Dawidem księgarnię sortymentową z działem antykwarycznym przy ulicy Batorego we Lwowie. Okres okupacji hitlerowskiej przeżył w Warszawie pod przybranym nazwiskiem Karol Wiśniewski. Pod tym nazwiskiem założył w 1945 roku księgarnię w Łodzi przy Piotrkowskiej 107, którą prowadził do 1947 roku, kiedy to wyjechał do Izraela.
Inne
sklepy, składy i firmy, które mieściły się niegdyś przy
Piotrkowskiej 107 od frontu i w oficynach:
"Rozwój", rok 1898.
"Rozwój", rok 1900.
"Czas", kalendarz informacyjno-adresowy, rok 1900.
"Czas", kalendarz informacyjno-adresowy, rok 1900.
"Czas", kalendarz informacyjno-adresowy, rok 1900.
"Rozwój", rok 1903.
"Rozwój", rok 1903.
"Czas", kalendarz informacyjno-adresowym rok 1905.
"Goniec Łódzki", rok 1904.
"Czas", kalendarz informacyjno-adresowy, rok 1905.
"Rozwój", rok 1913.
Informator Handlowo-Przemysłowy, rok 1913.
Jubileuszowe wydanie "Lodzer Zeitung" 1863-1913.
"Nowy Kurier Łódzki", rok 1914.
"Rozwój", rok 1914.
"Rozwój", rok 1919.
W czasie między wojnami prowadził tu skład artykułów żelaznych i budowlanych Henoch Warszawski.
"Głos Polski", rok 1919.
Informator m. Łodzi z kalendarzem, rok 1920.
"Republika", rok 1923.
"Ilustrowana Republika", rok 1927.
"Ilustrowana Republika", rok 1928.
Informator m. Łodzi, rok 1920.
"Rozwój", rok 1921.
"Rozwój", rok 1923.
"Republika", rok 1923.
W latach 20. XX wieku pojawiało się w prasie sporo reklam zakładu krawieckiego, który prowadził "dyplomowany krawiec męski S. Lenkiński". Musiał to być modny wówczas krawiec w Łodzi.
Film
„Kamienice jak pałace - Kamienica Salomona Bahariera - Łódź
Piotrkowska 107” autor: Construction
Lodz Poland
"Ilustrowana Republika", rok 1928.
źródła: Piotr
Machlański. Szlak ulicy Piotrkowskiej. Andrzej
Kempa, Marek Szukalak. Żydzi dawnej Łodzi. Słownik biograficzny. Michał
Domińczak, Artur Zaguła. Typologia łódzkiej kamienicy. Sławomir
Krajewski, Jacek Kusiński. Ulica Piotrkowska. Spacer pierwszy. Ulica
Piotrkowska w Łodzi. Historia Łodzi przemysłowej lat 1824-1939. A.
Tomczak. O rodzinie Iglów lawowskich i łódzkich antykwariuszy i
księgarzy.
Fot. archiwalne i wycinki prasowe pochodzą ze zbiorów Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Łodzi, Mazowieckiej Biblioteki Cyfrowej oraz Narodowego Archiwum Cyfrowego.
.png)
.jpg)
.png)
.png)
.png)
