baedeker łódzki

niedziela, 24 sierpnia 2025

ZGIERZ/ mural w Ogrodzie Kwitnącej Wiśni.

Mural w „Ogrodzie Kwitnącej Wiśni" w Zgierzu – to miejsce nawiązujące do przemysłowej i tkackiej historii miasta.

Mural znajduje się niedaleko terenów powiązanych z dawnym Ogrodem Borsta, który kiedyś istniał między ulicą Konstantynowską a Puławskiego – obecnie to miejsce kojarzone jest z zielenią i wspomnieniami lokalnej społeczności, dokładniej przy ul. Narutowicza 7, widoczny od ul. Rembowskiego, naprzeciwko Domu Tkacza. Został zaprojektowany i wykonany przez Marcina Budzińskiego – znanego muralistę i ilustratora z Łodzi.

Mural przedstawia zakład przemysłowy Adolfa Gustawa Borsta oraz inne elementy zgierskiego przemysłu sprzed 100 lat – jest to odtworzenie historycznej ryciny z około 1910 roku, znanej z dawnej pocztówki.

Widok na zabudowania fabryczne A.G. Borst, ok. 1910.

Projektem kierowali miejscy animatorzy kultury ze Zgierza, wykorzystując archiwalne materiały, łącząc historię z teraźniejszością. Efekt to wielkoformatowe malowidło o walorze edukacyjnym i estetycznym.
Mural został odsłonięty w 2024 roku i wzbudził spore emocje wśród mieszkańców. Uwidacznia lokalną tożsamość i przypomina o fabryce Borsta, która działała w Zgierzu około 1900 roku.

"Łodzianin", kalendarz informacyjno-adresowy, rok 1903.

Autor malowidła Marcin Budziński jest autorem wielu murali w regionie łódzkim, m. innymi:

Pocztówka ze Zgierza

Czytaj:

baedeker łódzki: ZGIERZ/ Nowy mural przy Starym Młynie.

Mural z okazji 100-lecia policji w Zgierzu.

Czytaj:

baedeker łódzki: Policyjny mural w Zgierzu.

...oraz projektów edukacyjnych i historycznych związanych z lokalną tożsamością. Często współpracuje z lokalnymi instytucjami kultury (np. Miejski Ośrodek Kultury w Zgierzu) oraz angażuje dzieci i młodzież w prace koncepcyjne i warsztatowe. Znany jest z dbałości o detale historyczne i realistyczne przedstawianie przeszłości w formie malarstwa wielkoformatowego.

Zgierski fabrykant Gustaw Adolf Borst.

Zobacz jeszcze w baedekerze:

Rodzina Borstów. Dzieje rodu zgierskich fabrykantów.

oraz:

ZGIERZ/ Nowy mural przy Starym Młynie.

Policyjny mural w Zgierzu.

ZGIERZ. PARK KULTUROWY - MIASTO TKACZY.

Fot. archiwalne pochodzą ze zbiorów Muzeum Miasta Zgierza oraz Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Łodzi.

Fot. współczesne Monika Czechowicz

czwartek, 21 sierpnia 2025

Poznaj bociana czarnego - mural przy ulicy Orlej 3.

Mural znajduje się przy ulicy Orlej 3, dobrze widoczny z ulicy Sienkiewicza.

Mural powstał w celu propagowania wiedzy o bocianie czarnym - rzadkim i mało znanym leśnym gatunku - w ramach projektu edukacyjnego "Bociany Czarne Online", realizowanego przez Regionalną Dyrekcję Lasów Państwowych w Łodzi oraz Wydział Biologii i Ochrony Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego.

Mural powstał na podstawie zdjęcia Huberta Gajdy, a jego autorem jest Maciej Bilewicz.

Przeczytaj w baedekerze:

baedeker łódzki: Bielik na budynku Muzeum Geologicznego.

Twórca postarał się oddać całe bogactwo barw upierzenia bociana, które wbrew nazwie - nie jest jednolicie czarne.

Projekt "Bociany Czarne Online" działa od 2016 roku - obejmuje transmisje na żywo z gniazd bocianów czarnych (w sezonie lęgowym), obrączkowanie młodych osobników oraz montaż logerów GPS-GSM. Dzięki temu naukowcy mogą śledzić trasy migracji - między innymi Frezji, Florka i innych młodych bocianów.

Ten mural to znacznie więcej niż dekoracja - to połączenie sztuki, edukacji i nauki. Dzięki inicjatywie "Bociany Czarne Online", mural staje się miejskim przewodnikiem do odkrywania rzadkiego gatunku i jego życia. Jeśli zajmujesz się przyrodą, fotografią i interesują Cię murale lub po prostu lubisz miejskie ciekawostki - zdecydowanie warto odwiedzić Orlą 3 i zobaczyć go na żywo!

źródła:

światrolnika.info

Uniwersytet Łódzki

TuLodz

spala.lodz.lasy.gov.pl

RMF24

Fot. Monika Czechowicz

Zobacz w baedekerze:

baedeker łódzki: Bielik na budynku Muzeum Geologicznego.

baedeker łódzki: ŁÓDZKIE MURALE

MAPA GOOGLE

środa, 20 sierpnia 2025

Rzeźbiarz Antoni Biłas i pomnik Leona Schillera.

Pomnik upamiętniający Leona Schillera – cenionego reżysera teatralnego, krytyka i teoretyka – jednego z najwybitniejszych i najwszechstronniejszych twórców teatru polskiego XX wieku.
Rzeźba stoi w pasażu im. Leona Schillera.

Leon Schiller (Leon Jerzy Wojciech Schiller de Schildenfeld, 1887-1954)

-reżyser, inscenizator, dyrektor Teatru im. Bogusławskiego, a po wojnie Teatru Polskiego, pedagog, działacz teatralny, kompozytor, pieśniarz, tłumacz, krytyk i historyk teatru, twórca scenariuszy teatralnych i słuchowisk radiowych, poseł na Sejm Ustawodawczy z ramienia PPR, a potem PZPR.
Zasłynął interpretacjami dramatów Mickiewicza np. „Dziadów”w Teatrze Polskim w Warszawie (1934); wystawiane wcześniej we Lwowie (1932), Wilnie (1933) oraz później w Sofii (1937).

(źródło fotografii: Theatre database )

Leon Schiller pozostaje jedną z najważniejszych postaci łódzkiego i polskiego teatru – był rektorem łódzkiej Państwowej Szkoły Teatralnej (obecnie PWSFTviT), redaktorem naczelnym pism takich jak „Łódź Teatralna”, „Teatr” i „Pamiętnik Teatralny”, a także dyrektorem łódzkich teatrów – Teatru Jaracza i Teatru Powszechnego.

Pomnik odsłonięto 27 marca 1982 roku – w Międzynarodowy Dzień Teatru. Jego powstanie było możliwe dzięki zbiórce pieniędzy przeprowadzonej przez Towarzystwo Przyjaciół Łodzi, z inicjatywą wsparcia wystąpił Kazimierz Dejmek.

"Dziennik Łódzki", rok 1982.

Od momentu odsłonięcia pomnika, każdego roku w Międzynarodowym Dniu Teatru odbywają się pod pomnikiem miejskie obchody tego święta, w których uczestniczą przedstawiciele środowisk teatralnych, władze miasta, studenci szkół teatralnych i mieszkańcy.

Autorem rzeźby jest Antoni Biłas, wykonał ją z granitu i przedstawił postać Schillera w todze – symbolu wiedzy i autorytetu artystycznego. Pomnik ma ok. 3 metrów wysokości.

Antoni Biłas (1921-1997) – polski rzeźbiarz.

(źródło fotografii: zbiory Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Łodzi)

Antoni Biłas ukończył studia w Instytucie Sztuk Pięknych we Lwowie u profesora Mariana Wnuka; dyplom uzyskał w Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. W 1945 roku przyjechał do Łodzi. Należał do Związku Polskich Artystów Plastyków.
Wybrane realizacje artysty w Łodzi i regionie łódzkim:

1960 – Pomnik-Mauzoleum – Radogoszcz. Pomnik-Mauzoleum w miejscu obozu hitlerowskiego w Radogoszczu w Łodzi. Pomnik wykonany w betonie i metalu. Biłas jest autorem betonowego pomnika, płaskorzeźby i elementów bramy z metalu.

Przeczytaj w baedekerze:

MAUZOLEUM i MUZEUM NA RADOGOSZCZU – dawna fabryka Samuela Abbe.

1960 – Pomnik Tadeusza Kościuszki w Łodzi. Była to odbudowa pomnika w starym, przedwojennym kształcie; realizację odtworzył zespół artystów rzeźbiarzy: Mieczysław Lubelski (ten sam twórca, który projektował go 30 lat wcześniej), Antoni Biłas, Elwira i Jerzy Mazurczykowie. Fundusze na ten cel pochodziły ze składek społecznych.

Przeczytaj w baedekerze:

Rocznica śmierci Tadeusza Kościuszki – pomnik dla Naczelnika w Łodzi.

28 września 1969 – Pomnik Stu Straconych w Zgierzu. Napis na pomniku brzmi: ”Stu Polakom bestialsko zamordowanym przez hitlerowskiego okupanta 20.III.1942 r. Społeczeństwo miasta Zgierza” 20 marca 1942 r. Niemcy spędzili siłą około 6 tysięcy osób na dawny plac stodół (ówczesne wysypisko śmieci) i na ich oczach rozstrzelano 100 (96 mężczyzn i 4 kobiety) niewinnych Polaków. Był to odwet za zastrzelenie dwóch SS-Mannów przez sierżanta Wojska Polskiego Józefa Mierzyńskiego. Ciała rozstrzelonych wywieziono do lasu lućmierskiego i tam je pogrzebano. Dla uczczenia ofiar zbrodni nazistowskich społeczeństwo Zgierza w miejscu egzekucji przy zbiegu ulic Piątkowskiej i J. Piłsudskiego wzniosło pomnik.

Przeczytaj w baedekerze:

Masowy mord niemiecki w Zgierzu. 20 marca 1942 roku.

27 marca 1982 – Pomnik Leona Schillera w Łodzi. Rzeźba wykonana w granicie. Monument powstał dzięki składkom mieszkańców Łodzi z inicjatywy Kazimierza Dejmka.

1983 – Pomnik tańczącej pary w Łodzi wykonany w betonie. Dwie postacie połączone w fantazyjnej figurze tanecznej; rzeźba znajduje się przy rondzie Sybiraków na Widzewie.

"Dziennik Łódzki", rok 1984.

W 2022 roku rozpoczęto prace rewitalizacyjne pasażu Schillera – część inwestycji obejmowała przesunięcie pomnika o około półtora metra, by umożliwić umieszczenie wokół niego fontanny posadzkowej i wprowadzenie więcej zieleni. Remont pasażu zakończono w 2023 roku.