środa, 23 października 2019

PRO PUBLICO BONO/ ARCHIWUM TEMATYCZNE


Zygmunt Bromberg-Bytkowski - łódzki orędownik ruchu syjonistycznego i kultury żydowskiej, nauczyciel. 
Żydzi łódzcy - działalność charytatywna 

wtorek, 22 października 2019

Dzieci i ryby głos mają - mural Magdy Ćwik


Mural Magdy Ćwik inspirowany postępującymi zmianami klimatycznymi ozdobił ścianę budynku Spółdzielni Elektrotechnicznej POKÓJ przy ulicy Wareckiej 1. 


Oficjalnego odsłonięcia muralu dokonano 27 października, datę wybrano nieprzypadkowo - w dzień Strajku dla Ziemi. Autorka pracy, Magda Ćwik, jest osobą o dużej świadomości ekologicznej, a jej łódzki malunek pełen jest ważnych ekologicznie symboli odnoszących się do zdrowej żywności, energii ze źródeł odnawialnych, redukcji dwutlenku węgla, recyclingu. 


Mural jest zatytułowany "Dzieci i ryby głos mają" i silnie wiąże się z obecnym stanem naszej planety, a także z jej niepewną przyszłością. Pomysł artystyczny muralu został oparty na wypowiedziach mieszkańców Teofilowa i przemyśleniach artystki na temat zmian klimatu na naszej planecie, potrzebie dbałości o środowisko i pozytywnym spojrzeniu w przyszłość oraz możliwości własnych wyborów. Użyte w muralu wzory i elementy tkanin nawiązują do włókienniczej tradycji miasta.


Symbole i ikony recyklingu, odnawialnych źródeł energii, redukcji emisji CO₂ do atmosfery lub świadomego spożycia żywności pochodzenia roślinnego są powszechnie znane i skłaniają do refleksji. Do ich namalowania użyto specjalnej farby świecącej w ciemności, co ma podkreślić plusy wykorzystania energii słonecznej. 


Na dole muralu znajduje się mapa świata - symulacja temperatury ziemi w roku 2100 przeprowadzona przez NASA.
W oficjalnej prezentacji muralu wzięły udział m.in. dzieci z pobliskiego Przedszkola Miejskiego nr 120, które odcisnęły ślady dłoni zanurzonych w kolorowych farbach na namalowanym przełączniku, który jest integralną częścią pracy. Przy okazji spotkania dzieci dowiedziały się dlaczego warto, i jak należy dbać o środowisko.


Mural inspirowany postępującymi zmianami klimatycznymi powstał w ramach realizacji projektu Fundacji Urban Forms „Teofilów Mon Amour”, który ma wprowadzić sztukę na to wielkie osiedle mieszkaniowe.


Twórczyni muralu, Magda Ćwik - to artystka multidyscyplinarna. Zdobyła dyplom z Malarstwa Abstrakcyjnego na Akademii Sztuk Pięknych w Rzeszowie, po ukończeniu studiów zamieszkała w Irlandii, gdzie rozpoczęła pracę jako projektant graficzny, jednocześnie eksperymentując z różnymi formami sztuki cyfrowej. Dzięki wrodzonej fascynacji malarstwem, zwróciła się jednak ku tworzeniu murali, swoje pierwsze prace namalowała w Dublinie i Barcelonie, od tego czasu najwięcej uwagi poświęca twórczości w przestrzeni publicznej. 

Barcelona, 2016. 
(źródło: wallspot https://wallspot.org)

Barcelona, 2019.
(źródło: www.magdacwik.com)

Styl Magdy Ćwik to połączenie abstrakcyjnych kształtów wymieszanych z elementami ludzkiego fizys i wyrazistymi kolorami, które ożywiają prace artystki i nadają im własny, osobisty charakter. Skomplikowane figury zestawione z fragmentami twarzy są odzwierciedleniem nastrojów, uczuć i pragnień, odbiorcy mogą odnaleźć w nich wiele ukrytych znaczeń i odniesień do różnych artystycznych nurtów. Artystka wciąż rozwija swój warsztat i stara się przekraczać granice kreatywności.
Artystyczna działalność Magdy Ćwik była między innymi promowana przez jeden z najpopularniejszych streetartowych portali – I Support Street Art, jej mural pojawił się na liście 100 najlepszych prac roku 2018, pojawił się tam również wywiad z artystką. Mimo, iż większość jej prac powstało w Barcelonie, malowała też w kilku miastach Irlandii, w Portugalii oraz Francji, a ze swoimi wystawami odwiedziła Londyn i Dublin - teraz czas na Łódź 😊 ...


Jak wyjaśnia fundacja Urban Forms, która przygotowała mural, bazując na wypowiedziach mieszkańców Teofilowa i własnych przemyśleniach, artystka „stworzyła mural, który skupia się na potrzebie dbałości o środowisko, postępujących zmianach klimatycznych, pozytywnym spojrzeniu w przyszłość jak również możliwościach wyboru dotyczących tej przyszłości”. Dzieci zaproszone na inaugurację miały okazję odcisnąć swoje dłonie na muralu i tym samym stać się jego częścią. Projekt, jak dodają jego pomysłodawcy, „inicjuje proces wielopłaszczyznowej odnowy robotniczego osiedla, niegdyś dumy PRL, dziś zaniedbanego blokowiska”.

Oficjalna strona artystki TUTAJ

Sztuka i zmieniający się klimat co mogą mieć ze sobą wspólnego ? Te dwie dziedziny łączy nowy mural autorstwa Magdaleny Ćwik, który ozdobił ścianę Spółdzielni Elektrotechnicznej POKÓJ przy ulicy Wareckiej 1. 


„Dzieci i ryby głos mają”, Magdalena Ćwik
Łódź, ulica Warecka 1

Źródła:
TVP3 Łódź https://lodz.tvp.pl
Express Ilustrowany https://expressilustrowany.pl
Dziennik Łódzki https://dzienniklodzki.p

Fot. innych prac artystki pochodzą ze stron:
wallspot https://wallspot.org
www.magdacwik.com

Fot. Monika Czechowicz

poniedziałek, 21 października 2019

Lazar Fuks - dziennikarz łódzkiej prasy żydowskiej.


Lazar (Lejzor) Fuks (Fuchs) urodził się w 1892 roku w Maciejowie, niewielkim miasteczku w powiecie kowelskim na Wołyniu. Początkowo jego wychowaniem zajmował się dziadek ze strony matki, zwolennik Oświecenia żydowskiego, Chaim Jona Singer, bliski przyjaciel znanego pisarza Icchaka Lejby Pereca (1852-1915). Do Łodzi przyjechał pod koniec lat 90. XIX wieku. Uczył się w gimnazjum humanistycznym Towarzystwa "Talmud Tora", a następnie studiował matematykę i prawo na Uniwersytecie Warszawskim.
Pracę dziennikarską rozpoczął jako korespondent dziennika "Łodzier Morgnbłat", później współpracował z dziennikiem "Fołksbłat" (tutaj pisał pod pseudonimami: Leof i Cosinus).

"Najer Fołkbłat", 1926.

"Republika", rok 1923.

W latach 1918-1921 przebywał w Związku Radzieckim jako korespondent prasy żydowskiej w Polsce. Po powrocie do kraju kandydował do Sejmu I kadencji z ramienia Poalej Syjon. Aresztowany na wiecu przedwyborczym na Bałutach, został skazany na cztery miesiące więzienia. Był współzałożycielem i redaktorem naczelnym wydawanego w latach 1921-1939 w Łodzi dziennika "Najer Fołksbłat" oraz kierownikiem literackim tygodnika "Dos Naje Wort" (1930-1931). W tygodniku tym, poświęconym sprawom gospodarczym, społecznym i kulturalnym polskiego żydostwa, prowadził dział literacki. Publikował pod pseudonimami: L. Brandt, Cosinus, Leof, E. Nordman, Pan, F. K. L. Zar. 

"Dos Naje Wort", rok 1937.

Fuks był prezesem oddziału łódzkiego Towarzystwa Przyjaciół Żydowskiego Instytutu Naukowego w Wilnie (IWO), wiceprezesem Żydowskiego Związku Literatów i Dziennikarzy w Łodzi, członkiem zarządu łódzkiego Ligi Obrony Przeciwpowietrznej i Przeciwgazowej (LOPP) i komitetu antyhitlerowskiego.

"Łódź w Ilustracji", dodatek niedzielny do "Kuriera Łódzkiego", rok 1939.

"Głos Poranny", rok 1935.

"Głos Poranny", rok 1935.

Lazar Fuks doprowadził do zjednoczenia polskich, żydowskich i niemieckich dziennikarzy łódzkich, był przewodniczącym sekcji żydowskiej Syndykatu Dziennikarzy Łódzkich i delegatem tej sekcji do zarządu SDŁ oraz honorowym członkiem Syndykatu.

"Głos Poranny", rok 1935.

Zmarł 31 stycznia 1935 roku w Łodzi i został pochowany na cmentarzu przy ulicy Brackiej.

Grób rodziny Fuksów odnalazł i wykonał zdjęcia dla baedekera łódzkiego Paweł Kulig, pomysłodawca i organizator projektu "Strażnicy Pamięci". Bardzo dziękuję autorowi. Więcej o Pawle i jego pracy przeczytasz TUTAJ.
 
W tym samym miejscu spoczywają także Mojżesz Fuchs (zmarł w roku 1933) i Sara Fuchs z domu Zynger, zmarła w roku 1935.

"Głos Poranny", rok 1935.

źródło:
Andrzej Kempa, Marek Szukalak. Żydzi dawnej Łodzi. Słownik biograficzny.
Andrzej Kempa. Redaktor Fuks i inni, "Słowo Żydowskie" 1992.

"Głos Poranny", rok 1935.

Fot. archiwalne pochodzą ze zbiorów Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej oraz stron:
Żydowski Instytut Historyczny https://www.jhi.pl
POLONA https://polona.pl

Przeczytaj jeszcze w baedekerze:
Prasa żydowska w Łodzi, jej wydawcy i dziennikarze. 
Sprzątanie Nowego Cmentarza Żydowskiego w Łodzi, Paweł Kulig i Strażnicy Pamięci.