Cmentarz Ewangelicko-Augsburski w Ozorkowie. Grobowiec rodziny Wernerów.

Cmentarz Ewangelicko-Augsburski w Ozorkowie - miejsce spoczynku głównego fundatora Kościoła Ewangelicko- Augsburskiego Christiana Wilhelma Wernera oraz między innymi jego pierwszej żony Anny z domu Schroeder, a także jego drugiej żony Matyldy z domu Ritzenstein. Zbu­dowany z czer­wonego piaskowca Pomnik autorstwa łódzkiego rzeźbiarza Ludomira Wąsowskiego.

Córką Christiana Wilhelma Wernera i jego drugiej żony Matyldy była Anna Scheibler, żona Karola Wilhelma Scheiblera (wyszła za mąż w 1854 roku). Anna Scheibler wywodziła się właśnie z rodziny, której członkowie spoczywają na cmentarzu ewangelicko-augsburskim w Ozorkowie.

Karol Wilhelm Scheibler i Anna Scheibler z Wernerów

Rodzina Wernerów została nobilitowana przez króla Stanisława Augusta pieczętując się herbem Miron. W 1821 r. Christian Wilhelm Werner przybył do Ozorkowa z żoną Anną oraz pierworodnym synem Karolem z pierwszego małżeństwa. Nabywszy działkę od Ignacego Starzyńskiego na Strzeblewie, wybudował tam dom mieszkalny oraz farbiarnię, która po kilku latach stała się największą na terenie Królestwa Polskiego. Anna (pierwsza żona Wilhelma) zmarła przy porodzie syna Ferdynanda w 1825 roku.

Grobowiec rodzinny Wernerów został wybudowany przez drugą żonę, Matyldę, głównie ku czci Wilhelma. Anna, która zmarła wcześniej, była pochowana w innym miejscu. Z napisu, który jest najlepiej zachowany, wynika, że szczątki Anny zostały przeniesione do rodzinnego grobowca później, możliwe, że nastąpiło to po śmierci drugiej żony, Matyldy. Na frontonie grobowca, po bokach postumentu, znajdują się dwa symbole przedstawiające alfę i omegę. Pierwsza i ostatnia litera alfabetu greckiego przypomina nam, że istnieje zarówno początek jak i kres naszej życiowej wędrówki. Na frontowej ścianie grobowca znajdują się imiona i nazwiska pozostałych członków tej licznej rodziny, jak również daty ich urodzin i śmierci.

U pod­stawy grobowca zna­j­duje się wejś­cie do kapl­icy grobowej, przykryte bogato zdo­bioną żeli­wną płytą (zabez­piec­zoną met­alowymi obe­j­mami). Plac grobowy otoc­zony jest kami­enną ramą, będącą niegdyś pod­stawą dla met­alowej balustrady (niestety skradzionej). Ostat­niego pochówku doko­nano w 1916 roku (warto zwrócić uwagę na publikację Stanisława Wernera „Korzenie. Sławni i bliscy z rodziny Wernerów oraz rodzin skoligaconych” (2009).
Cmentarz Ewangelicko-Augsburski w Ozorkowie to nekropolia, która od ponad dwustu lat funkcjonuje nieprzerwanie jako miejsce pochówku. To nie jest zwykły zabytek do sfotografowania – to żywy cmentarz parafialny, gdzie wciąż odbywają się pogrzeby, a historia miesza się z teraźniejszością.

Przeczytaj w baedekerze:
baedeker łódzki: Anna Scheibler - Niemka i Polka
baedeker łódzki: Kaplica Karola Scheiblera na Starym Cmentarzu przy ulicy Ogrodowej.

baedeker łódzki: KAROL WILHELM SCHEIBLER – z Monschau, przez Ozorków… do Łodzi.

baedeker łódzki: Fabrykant z Ozorkowa, dzieje rodziny Schlösserów.

Fot. Monika Czechowicz

Fot. archiwalne pochodzi ze zbiorów Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Łodzi.

Podwórko pełne zieleni i... 50 metrów rzeki 🌿🍂🍁

Podwórko przy Rewolucji 1905 roku/nr 23/ niemal w całości jest pokryte zielenią - krzewami, iglakami i kwiatami, nawet altana śmietnikowa na swoim dachu ma sadzonki małych krzewów. Także na fasadzie wyremontowanej oficyny pojawiły się namalowane motywy kwiatowe.

Główną atrakcją podwórka jest wyciągnięty na powierzchnię ciek wodny od ulicy Piotrkowskiej, którego początek możemy zaobserwować przy ulicy Jaracza (w Pasażu Majewskiego), gdzie zaczyna się fontanną. Dalej przecina ulicę Włókienniczą, płynie przy Rewolucji 21 i 23, a potem pod Piotrkowską, aby wpaść pod rynkiem Manufaktury do rzeki Łódki. W zielonym podwórku widać aż 50 metrów rzeki, która wzbiera na sile pośród bujnej roślinności.

Jak mówi Piotr Dzierzbicki (właściciel kamienicy) rzeka została wyciągnięta na powierzchnię, aby łódzkie podwórka były jeszcze ciekawsze i warte oglądania.

źródło: Łódź.pl

Fot. Monika Czechowicz

MAPA GOOGLE

🌿🍂🍁

Zduńska Wola/ "Czuły dialog"

Na Placu Wolności w Zduńskiej Woli odsłonięto „Czuły dialog”, najnowsze dzieło malarza i rzeźbiarza Wojciecha Siudmaka. 

Praca stanęła przed wieżą Ratusza.

Baedeker łódzki odwiedził także Zduńską Galerię Sztuki, która od 25 października 2026 roku jest miejscem, w którym Zduńskowolanie mogą obcować ze sztuką, spędzać czas na studiowaniu wybitnych dzieł, zachwycać się i rozmawiać o kulturze. Na początek galeria zaprasza nas na wystawę Wojciecha Siudmaka.

To nowy rozdział w historii Zduńskiej Woli i historii obiektu przy ul. Stefana Złotnickiego 21.
Pierwsza wystawa prezentowana w galerii nosi tytuł „Czuły dialog – Odyseja kosmicznych katedr”. Wystawa zostanie w Zduńskiej Woli do końca grudnia 2026 roku.

Na wystawę twórczości Wojciecha Siudmaka, która rozpoczęła działalność zduńskowolskiej galerii, złożyły się prace obrazujące między innymi proces powstawania dzieł, jakie można oglądać na Placu Wolności w Zduńskiej Woli. Pokazano na niej szkice artysty, a także oryginalne obrazy, które następnie zostały przetransponowane na wielkoformatowe. Pokazano także liczne prace Wojciecha Siudmaka, które fani twórczości znają z reprodukcji, ilustracji książkowych czy innych publikacji. Większość prezentowanych obrazów została jednak pokazana publicznie po raz pierwszy.
Kurator: Ewa Kawałko

Zduńska Galeria Sztuki mieści się w budynku przy ul. Stefana Złotnickiego 21 w Zduńskiej Woli.

Przeczytaj w baedekerze:

baedeker łódzki: Narodziny Dnia

Fot. Monika Czechowicz

Napaść tuż obok fabryki Poznańskiego ...na dwie panie bez męskiej opieki

 

"Dziennik Łódzki", rok 1887.

Wycinek prasowy ze zbiorów Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Łodzi.

Fot. współczesne Monika Czechowicz

PITAWAL ŁÓDZKI/ Tragedia Amalii Ciszek

W domu przy ulicy Rzgowskiej 46 mieścił się skład fortepianów należący do Amalii Ciszek, i jej prywatne mieszkanie. Mieszkała sama, jej mąż Feliks przeniósł się ze swoją kochanką do wsi pod Sieradzem. Często przyjeżdżał do Łodzi, żądając od żony rozwodu, ale bezskutecznie. Ostro się kłócili i Ciszek odgrażał się, że ta sprawa źle się skończy.

"Ilustrowana Republika", rok 1927.

MORDERSTWO ZA 1000 ZŁOTYCH
Podczas pobytu w Łodzi Ciszek zetknął się z niejakim Stefanem Starczewskim, bezrobotnym robotnikiem fabrycznym, któremu zaproponował zamordowanie żony za 1000 złotych.

"Łódzkie Echo Wieczorne", rok 1928.

"Łódzkie Echo Wieczorne", rok 1928.

CZTERY CIOSY NOŻEM
Starczewski przyjął propozycję - za 70 groszy kupił szewski nóż, i… dokonał straszliwego mordu, zadając Ciszkowej cztery ciosy.

Morderca zbiegł, ale na wszczęty przez ranną Ciszkową alarm, zbiegli się sąsiedzi i zatrzymali zbrodniarza na ulicy i oddali go policji. 

"Ilustrowana Republika", rok 1927.

"Ilustrowana Republika", rok 1927.

Do rannej Ciszkowej wezwano karetkę pogotowia, która odwiozła ją do szpitala Poznańskich. W szpitalu zmarła nie odzyskawszy przytomności.

„Ilustrowana Republika”, rok 1927/ zbiory Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Łodzi
Fot. współczesne baedeker łódzki

Przeczytajcie jeszcze:

baedeker łódzki: Łódzka Gorgonowa, czyli sprawa Marii Zajdel.

baedeker łódzki: "Zapadła noc głucha, z toporkiem Łaniucha do państwa Tyszerów zakrada się…", czyli zbrodnia przy ulicy Piotrkowskiej.

baedeker łódzki: Wampir z Łodzi, Ferdynand Grüning.

baedeker łódzki: Bałuty i Chojny to naród spokojny…i prasowe sensacje dawnej Łodzi.

baedeker łódzki: Dawna kamienica Ferdynanda Draschego i... zamordowany fotograf.

... halloween w Manufakturze 💀

💀👻

Fot. Monika Czechowicz

Cóż mi pomoże cześć tradycji do zbytu perkalików!

"Cóż mi pomoże cześć tradycji do zbytu perkalików! Cóż mi pomogą moi kasztelańscy przodkowie, gdy stawiam fabrykę i muszę szukać kredytu! Dają mi go Żydzi, a nie wojewodowie. A cały ten balast rupieci, jak tradycja, jest jak cierń w nodze, przeszkadza do szybkiego chodzenia. Człowiek dnia dzisiejszego, który nie chce zostać cudzym parobkiem, musi być wolnym od więzów, przeszłości, szlachectwa i tym podobnych przesądów, to krępuje wolę i obezsila w walce z przeciwnikiem bez skrupułów – bo bez tradycji; z przeciwnikiem dlatego strasznym, że jest sam sobie przeszłością, teraźniejszością i przyszłością, środkiem i celem" /Borowiecki/
Władysław Stanisław Reymont. Ziemia obiecana.

Fot. Monika Czechowicz

Ostatni Dzień/ kominy EC2.

Fot. Monika Czechowicz 

Helenów. "Donna Eroina, najmłodsza i najpiękniejsza linochodka"

Latem 1890 roku w Helenowie, dała kilka przedstawień Donna Eroina. Występy artystki bardzo przypadły do gustu łodzianom.

"Dziennik Łódzki", rok 1890.

Zbiory Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Łodzi.

Przeczytaj w baedekerze:

baedeker łódzki: PARK HELENÓW

Krzyż powstańców 1863 roku.

Rondo Powstańców Styczniowych, łączą się tu ulice Inflancka, Julianowska, Łagiewnicka i Warszawska - trudno sobie wyobrazić, że jeszcze po II wojnie światowej znajdował się tu staw, okoliczny teren był bardzo podmokły, a podczas dużych opadów deszczu ulica Inflancka zamieniała się w rwącą rzekę.

W południowo-wschodnim narożniku ronda stoi krzyż. Upamiętnia on miejsce straceń powstańców z 1863 roku.

Tutaj gładzono tych złapanych przez carskich funkcjonariuszy, z bronią w ręku.

Największa bitwa tego zbrojnego zrywu miała miejsce blisko Łodzi, pod Dobrą, w lutym 1863 roku, niestety skończyła się ona zwycięstwem wojsk rosyjskich.

Zbiorczy akt zgonu Czternastu Osób z Imion i Nazwisk niewiadomych Poległych wojowników Polskich w bitwie pod Dobrą /APŁ, ASC Parafii Rzymskokatolickiej w Dobrej/

W czasie powstania styczniowego swój patriotyzm łodzianie udokumentowali w bitwie pod Dobrą koło Strykowa w lutym 1863 roku, gdzie kilkunastu z nich poległo i zostało pochowanych na Starym Cmentarzu przy ulicy Ogrodowej.

Przeczytaj jeszcze:

baedeker łódzki: Powstanie styczniowe w Łodzi.

baedeker łódzki: Powstaniec styczniowy - Maria Piotrowiczowa

baedeker łódzki: Wojsko rosyjskie w Łodzi do 1914 roku.

baedeker łódzki: Łódź w Królestwie Polskim (Kongresowym)

baedeker łódzki: DOBRA

źródło:

Piotr Borowski, Michał Koliński. Blokowiska Łodzi. Vol.2.

Fot. Monika Czechowicz