czwartek, 28 lutego 2019

Sanktuarium Matki Boskiej Zwycięskiej i "Cud na Wisłą".


Sanktuarium Matki Boskiej Zwycięskiej jest wyrazem wdzięczności mieszkańców Łodzi za cudowne zwycięstwo Wojska Polskiego nad Armią Czerwoną w Bitwie Warszawskiej 1920 roku. Poświęcenie kamienia węgielnego nastąpiło w szóstą rocznicę zwycięstwa nad Wisłą, 15 sierpnia 1926 roku.


"Republika", 16 sierpnia 1926 roku.

Budowę trzynawowej bazyliki o formach klasycystycznych (według projektu Józefa Kabana) prowadzono do 1930 roku, wnoszenie wieży zakończono dopiero po II wojnie światowej, około 1950 roku.
Księga adresowa m. Łodzi, 1937-1939.

Parafię erygował 1 lipca 1926 roku bp Wincenty Tymieniecki, zaś poświęcenia nowo wybudowanej świątyni dokonał 2 października 1938 roku ordynariusz łódzki, bp Włodzimierz Jasiński.

"Echo", rok 1938.

W czasie II wojny światowej budynek został zamknięty dla wiernych i częściowo zdewastowany. Przejęła go firma odzieżowa zajmująca się szyciem mundurów.

Tablice na zachodniej ścianie kościoła.

W kaplicy bocznej znajduje się mozaikowa kopia cudownego obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej z grot Bazyliki św. Piotra w Watykanie - dar pap. Jana Pawła II uczyniony w 1982 roku. W absydzie umieszczono płaskorzeźbę Matki Boskiej zwycięskiej, którą w drewnie lipowym wykonał Ludomir Śledziński, a nad głównym ołtarzem niewielkiej wielkości obraz przedstawiający fragment "Cudu nad Wisłą" (przez cały czas istnienia PRL-u jedyny w Łodzi obraz publicznie prezentujący to wydarzenie historyczne). 

W latach 1952–1954 nawę główną ozdobiono polichromią, a nawy boczne sgraffitami.
W wyposażeniu kościoła są 44-głosowe organy pneumatyczne
wykonane przez firmę Dominika Biernackiego z Włocławka - dar kolejarzy węzła łódzkiego w 1933 roku.

Od początku lat 70. XX wieku działał przy kościele Ośrodek Kultury Religijnej, gdzie prowadzono systematyczne wykłady z zakresu problematyki światopoglądowej. W następnej dekadzie organizowano Tygodnie Kultury Chrześcijańskiej. Obecnie przy kościele funkcjonują bractwa (między innymi Żywa Róża, Trzeci zakon św. Franciszka, Sodalicja Mariańska) oraz centrum dorocznych pielgrzymek na Jasną Górę. 

Koncentruje się tu także duszpasterstwo "Rodzina Katyńska", bowiem przed świątynią 16 września 1990 roku odsłonięto pomnik "Katyń 1940" oraz tablice epitafijne zawierające imiona, nazwiska i stopnie wojskowe 332 jeńców z Ostaszkowa, Kozielska i Starobielska, pochodzących z Łodzi lub z Łodzią związanych.

Plac Zbrodni Katyńskiej. Pomnik Katyński autorstwa Włodzimierza Ciesielskiego, pierwszy w Polsce pomnik katyński stojący na otwartej przestrzeni.

Strona parafii: https://www.mbz.lodz.pl/

Budynek starej plebanii przy kościele MB Zwycięskiej, dzisiaj mieści się tutaj Ośrodek Pomocy Duchowej.
tel.:
42 630-98-17
691-399-455

e-mail:
kontakt@pomocduchowa.org

źródła:
Marek Budziarek. Świątynie Łodzi.
Strona parafii https://www.mbz.lodz.pl/

Fot. Monika Czechowicz
Fot. archiwalne ze zbiorów Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Łodzi.


wtorek, 26 lutego 2019

Przydrożne figury i kapliczki w Łodzi i okolicy.

Kapliczka św. Jana Nepomucena nad Stawami Jana.

Figura przydrożna, to drewniana, kamienna lub metalowa figuralna rzeźba ludowa przedstawiająca Chrystusa, często Frasobliwego, Matki Boskiej lub innych świętych. Ustawiana jest na cokole, kolumnie lub słupie. W szerszym znaczeniu to kolumna lub słup, a nawet krzyż przydrożny. Figury takie stawiano przy drogach, na rozdrożach, przy kościołach, na cmentarzach, wznoszono je najczęściej na pamiątkę ocalenia od plag i klęsk. Termin ten rozszerza się niekiedy na kapliczki przydrożne.
Kapliczka przydrożna to niewielka budowla kultowa, wznoszona przy drogach czy rozdrożach w celach wotywnych, dziękczynnych, obrzędowych.
Najczęściej ma formę wolno stojącego domku murowanego lub drewnianego, wieżyczki z wnękami, figury na słupie lub kolumnie czy ozdobionej skrzynki zawieszonej na drzewie.
Kapliczki przydrożne są najczęściej dziełem artystów ludowych, cechuje je swobodna interpretacja elementów stylów historycznych, wykazują wiele przejawów twórczości samorodnej.
Kapliczka św. Jana Nepomucena.

Oryginał stał w tym miejscu do 1940 roku. W okresie okupacji obiekt został zniszczony podczas akcji likwidowania przejawów polskiej religijności. Uszkodzoną figurkę św. Nepomucena ukryto w kościele pw. św. Wojciecha. Schowana tak była do1965 roku, kiedy to odnalazł ją ks. Jerzy Spychała. Została odrestaurowana i obecnie znajduje się w Muzeum Parafialnym w Widawie. Nowa kapliczka (na wzór oryginału) powstała dzięki grupie etnografów z Łódzkiego Domu Kultury, którzy realizowali program "Pejzaż wszystkich świętych". Wykonał ją ludowy rzeźbiarz pan Henryk Chałubca z miejscowości Bieliki. Wyrzeźbiona została z drewna lipowego i mierzy 2,5 metra. Stoi przy Stawach Jana od strony ulicy Rzgowskiej na wysokości mostka. 

Osiedle Widzew. Kapliczka przy trasie W-Z, przy ulicy Rokicińskiej. 


Kapliczka jest murowana, wnękowa z figurą Matki Boskiej, usytuowana na wzniesieniu. Pochodzi prawdopodobnie z okresu przedwojennego, kiedy była na tym terenie zabudowa drewniana.

Kapliczka przy ulicy Śląskiej 129 w Łodzi. 
Kapliczka jest budowlą wielokondygnacyjną, murowaną i otynkowaną o współczesnych kształtach. Wystawiono ją na bazie regularnego kwadratu, dodatkowo całą bryłę osadzono na kilkustopniowej i rozłożystej podstawie. Najciekawszy jest odcinek środkowy, gdyż zawarto tu formę baldachimu wspartego na prostokątnych filarowych arkadach. Forma baldachimu tworzy trójstronnie otwartą niszę z bardzo ostrymi łukami, wewnątrz znajduje się niewielka współczesna figura Matki Bożej w otoczeniu zieleni. Kapliczka wybudowana została najprawdopodobniej w 1945 roku jako wotum dziękczynne za szczęśliwie przeżyty czas wojny, o tym fakcie informuje nas tabliczka umieszczona w części dolnej. 

Na rogu ulic Kolumny i Rzgowskiej stoi pamiątkowa kapliczka. Na jej cokole widnieje napis: "Na pamiątkę lat wojny 1939-1945 i za doznaną opiekę Boską i Matki Bożej Nieustającej Pomocy S.J.S". Pierwotnie w tym miejscu do roku 1939 znajdowała się (zniszczona przez hitlerowców) Kolumna Sieroca. Był to pomnik wzniesiony w 1634 roku przez Jana Mulinowicza po śmierci jego przybranego ojca, który przygarnął go z ulicy jako małego chłopca - sierotę. Jak podają stare źródła, Kolumna Sieroca stała na czworoboku o wysokości około dwóch metrów wykonanym z czarnego marmuru. Na nim znajdowała się smukła kolumna (z szarego marmuru) wysoka na osiem metrów. Po bokach były złocone łacińskie napisy oraz historia powstania pomnika. Nazwa ulicy Kolumny pochodzi właśnie od tego pomnika. 


Murowana kapliczna przy skrzyżowaniu ulicy Śląskiej i Lodowej.


Zespół kaplic drewnianych – ulica Wycieczkowa 75, Łódź-Łagiewniki. Na leśnej polanie znajdują się dwie przepiękne drewniane kapliczki domkowe o konstrukcji wieńcowej, wykonane z drzewa iglastego.
Kaplica św. Antoniego,  ok. 1676. 
Kaplica św. Rocha, początek XVIII wieku.


Mała drewniana kapliczka, zawieszona na drzewie w Parku nad Jasieniem. 


Ulica Nowe Sady. Mała kapliczka zbita z kilku deseczek, postawiona na jednej połówce okiennicy.W środku znajdują się dwa małe obrazki w ramkach, jeden przedstawia Matkę Boską z Dzieciątkiem.

Ulica kpt. Stanisława Sojczyńskiego.


Ulica Krzemieniecka, przy alejce prowadzącej do parku im. J. Piłsudskiego (przy DPS "Włókniarz").
Fot. Krzysztof Kurowski, udostępnione za zgodą autora.


Mała drewniana kapliczka zawieszona na drzewie. Osiedle studenckie "Lumumbowo", kapliczka widoczna od ulicy Pomorskiej.


Ulica Wileńska przy alei Bandurskiego.
Fot. Krzysztof Kurowski, udostępnione za zgodą autora.


Karolew, ulica Maratońska.
Fot. Krzysztof Kurowski, udostępnione za zgodą autora.


Murowana kapliczka przy skrzyżowaniu ulicy Brzezińskiej i Listopadowej.


Kapliczka w murze otaczającym łagiewnicki klasztor. Najświętsza Maria Panna, w głębi widoczny wizerunek Matki Boskiej Częstochowskiej.


Ulica Retkińska przed skrzyżowaniem z ulicą Krzemieniecką.
Fot. Krzysztof Kurowski, udostępnione za zgodą autora.


Ulica Augustów.

Murowana kapliczka przy ulicy Tomaszowskiej 150.

Dawny park Wenecja (dzisiaj park im. Juliusza Słowackiego). Krzyż i głaz pamiątkowy poświęcony św. Faustynie. Ponoć tutaj miała pierwsze objawienie wiary w lipcu 1924 roku podczas zabawy tanecznej, na którą poszła z siostrą.


Ruda Pabianicka.

Kapliczka przy dworcu PKP Łódź Widzew.


Murowana kapliczka z 1910 roku, ulica Frezjowa. 

Figura Matki Boskiej przy Kościele św. Doroty w Mileszkach (fotografia wykonana przed pożarem, który strawił drewniany kościół w 2015 roku).

Murowana kapliczka przy kościele w Mileszkach.

Figura św. Antoniego przy klasztorze w Łagiewnikach.

Murowana kapliczka w Klęku pod Łodzią.



Przydrożny krzyż. Ulica Zgierska w Łagiewnikach.

Drewniany krzyż i kapliczka przy klasztorze w Lutomiersku
(woj. łódzkie). 

Drewniana kapliczka przy klasztorze w Lutomiersku.
Fot. Irena Francuz-Malczewska. Dziękuję autorce za udostępnienie.


Rąbień. Ulica Hetmańska.


Kopanka pod Łodzią, ulica Aksamitna.

Wieś Brzeski.

Kapliczki przy drewnianym kościele w Mikołajewicach
(woj. łódzkie, gmina Lutomiersk).


Murowana kapliczka w Wiączyniu Dolnym pod Łodzią.

Nowa kapliczka w Wiączyniu Dolnym.


Radom. Ulica Warsztatowa.


Murowana kapliczka we wsi Mleczków, powiat radomski, gmina Zakrzew.



Murowana kapliczka u zbiegu ulic Radomskiej i Słonecznej, Kolonia Cerkiew, powiat radomski. 

Kapliczka murowana, Klonia Cerkiew, powiat Radomski.

Zgniłe Błoto. 
Zakrzów, powiat Radomski. Murowany krzyż dedykowany Tadeuszowi Kościuszce, rok 1928.

Zgniłe Błoto, mała drewniana kapliczka na drzewie.

Wieś Słowak, koło Bełdowa. Aleja Dębowa.

Zdżary. Murowana kapliczka, widoczna data: 1795.

Sierżnia.

Wieś Podgajek, murowana kapliczka z 1842 roku. 

Poćwiardówka.
Nowe Miasto nad Pilicą. Murowana kapliczka z 1930 roku.
Kapliczki są nieodzownym symbolem polskiego krajobrazu. Stawiano je tak samo jak krzyże przydrożne - na skraju dróg, przed wejściem do wsi i miast. Zazwyczaj były one wotum dziękczynnym, miały odstraszać złe moce lub upamiętniać jakieś wydarzenia. Były również używane jako znaki topograficzne.
Często stojące samotnie wśród pól, przy drogach, te zadbane i te  zapomniane, każda z własną, inną intencją, historią. Są różne, od dużych i murowanych po malutkie zawieszone na drzewach...

Park przy ulicy Hipotecznej w Łodzi.

źródła:
Piotr Wypych, Andrzej Białkowski. Pejzaż Wszystkich Świętych.
Słownik terminologiczny sztuk pięknych, pod red. Krystyny Kubalskiej-Sulkiewicz, Moniki Bielskiej-Łach, Anny Manteuffel-Szaroty. Wydawnictwo Naukowe PWN.
PRZYDROŻNE KAPLICZKI www.przydrożnekapliczki.pl
Polska Niezwykła www.plskaniezwykła.pl.


Fot. Monika Czechowicz

Przeczytaj jeszcze:
Widzenie w Łagiewnikach, czyli jak powstała kapliczka św. Antoniego 
MIKOŁAJEWICE
LUTOMIERSK – klasztor Salezjanów i XV-wieczny zamek.