Pierwsze wiadomości o nowożytnym olimpizmie dotarły do Łodzi dość wcześnie. Już w marcu 1896 roku, tuż przed otwarciem Igrzysk I Olimpiady w Atenach, na łamach "Lodzer Zeitung" ukazała się lakoniczna notatka o Grach Olimpijskich. Informowano w niej łodzian o "zajęciu wszystkich hoteli i kwater prywatnych w Atenach przez przybyłych ok. 50 000 widzów" oraz o zmaganiach sportowych, w których brała udział imponująca liczba "41 atletów, 5 tenisistów, 8 szermierzy, 9 pływaków i 9 kolarzy". Gazeta ubolewała, że startowało "tylko 7 zawodników" z Niemiec oraz donosiła na zakończenie, że "tryumf w zawodach odnieśli zawodnicy innego kontynentu (Ameryka) i Węgier".
"Lodzer Zeitung", 1896.
Nieliczne informacje dotyczące Igrzysk II Olimpiady w Paryżu w 1900 roku dotarły do Łodzi poprzez "Przegląd Gimnastyczny", wydawany przez galicyjskie Towarzystwo Gimnastyczne "Sokół".
"Przegląd Gimnastyczny", rok 1900.
Wybitny działacz lwowskiego "Sokoła", Edmund Cenar zamieścił w Przeglądzie" fachowe sprawozdanie z olimpijskich zawodów gimnastycznych. Wymienił także nazwiska obserwatorów z Galicji - grono nauczycieli "ćwiczeń cielesnych gniazd sokolich" ze Lwowa i Stanisławowa.
"Przegląd Gimnastyczny", rok 1900.
Igrzyska III Olimpiady, rozegrane w 1904 roku w St. Luis, nie doczekały się żadnej wzmianki w prasie łódzkiej, ani w docierających do Łodzi w innych gazetach Galicji czy Prus. Najprawdopodobniej przyczyną owej ciszy medialnej był fakt, że olimpiada odbywała się za oceanem oraz - podobnie jak igrzyska paryskie sprzed czterech lat - rozgrywana była jako część uzupełniająca Wystawy Światowej.
Igrzyska IV Olimpiady w Londynie w 1908 roku wywołały natomiast znaczący oddźwięk w prasie łódzkiej, zwłaszcza niemieckojęzycznej.
"Neue Lodzer Zeitung" - "Illustrierte Sonntags Beilage", 1908.
"Sonntags Beilage", dodatek "Neue Lodzer Zeitung" zamieścił cykl zdjęć z ceremonii otwarcia igrzysk oraz ogólnego widoku imponującego stadionu olimpijskiego White City Stadium.
Reprezentacja gimnastyków Niemiec na Igrzyska IV Letniej Olimpiady w Londynie w 1908 roku.
"Neue Lodzer Zeitung" - "Illustrierte Sonntags Beilage", 1908.
W kolejnych lipcowych wydaniach "Neue Lodzer Zeitung" prezentował zdjęcia czterech medali olimpijskich zmagań gimnastyków.
Medale nagrodowe Igrzysk IV Letniej Olimpiady w Londynie w 1908 roku.
"Neue Lodzer Zeitung" - "Illustrierte Sonntags Beilage", 1908.
Członkowie łódzkiego Towarzystwa Gimnastycznego "Sokół" (polska organizacja założona w 1905 roku), od 1907 roku działający pod konspiracyjną nazwą Towarzystwa Zwolenników Rozwoju Fizycznego, mogli zapoznać się z ideą olimpijską oraz przebiegiem i wynikami Igrzysk IV Olimpiady 1908 roku dzięki czterem artykułom Czesława Czecha zamieszczonym w letnich wydaniach poznańskiego czasopisma "Sokół" (nakładem Związku Sokołów Polskich w Państwie Niemieckim).
Druh Czech w artykule wstępnym, poświęconym rozpoczynającym się igrzyskom londyńskim, przypominał:
"Możemy uważać wręcz jako prawidło, że kultura ciała, w jakiejkolwiek bądź formie, idzie ręka w rękę z ogólnym postępem narodu, a wszelkie narody, które w świecie coś znaczą i nad światem panują, posiadły zawsze i dziś posiadają wysokie wykształcenie fizyczne, że zaś narody, które jakoby stworzone na to, aby innym służyć, przenoszą niedbalstwo duchowe na swą część fizyczną - pozostając w pogrążeniu fizycznym, nieznane i lekceważone przez inne narody będą".
Dodatek do czasopisma "Przewodnik gimnastyczny Sokół", rok 1908.
Dalej autor dodawał, że "myśl wskrzeszenia igrzysk olimpijskich powstała we Francji, która dąży do równouprawnienia wszystkich narodów, i że w niedługim czasie żadnemu mężowi stanu nie będzie wolno uprawiać polityki na własną rękę, bez względu na organizacje sportowe. SPORT stanie się potęgą, z którą będą się liczyć mocarze".
W dodatek do czasopisma "Przewodnik gimnastyczny Sokół" (1908) czytelnicy znaleźli opis stadionu olimpijskiego i uroczystości otwarcia igrzysk w dniu 13 lipca 1908 roku przez króla Edwarda VII oraz wyniki zawodów: "kolarskich, pływackich, wioślarskich, lekkoatletycznych, boksu, fechtunku, zapasów, łyżwiarstwa, gimnastyki, ciągnienia liny i innych".
W ostatnim artykule autor wyraził nadzieję, że Igrzyska IV Olimpiady w Londynie przyczynią się do intensywniejszych ćwiczeń członków "Sokoła":
"Wtedy, mimo trudnych warunków bytu, mimo przeszkód naszych nieprzyjaciół i mimo że dzisiaj stoimy daleko poza narodami innymi - wtedy przyjdzie czas, że inny w igrzyskach olimpijskich nasz naród godnie reprezentować będziemy".
Drużynowa konkurencja gimnastyczna Igrzysk IV Letniej Olimpiady w Londynie w 1908 roku.
"Neue Lodzer Zeitung" - "Illustrierte Sonntags Beilage", 1908.
Te, dosyć liczne informacje docierające do Łodzi z aren olimpijskich zaowocowały w środowisku łódzkiej młodzieży sportowej usilnym dążeniem do włączenia się w nurt światowego już ruchu olimpijskiego.
"Neue Lodzer Zeitung", 1910.
Stosunkowo najszerzej akcja podjęta została przez niemieckie stowarzyszenia sportowe Łodzi. W dniu 13 sierpnia 1910 roku Towarzystwo Gimnastyczne "Kraft" zorganizowało na boisku w Parku Helenów olimpiadę w konkurencjach lekkoatletycznych. Składały się na nią: biegi krótkie, skoki i rzuty.
Wkrótce podobną imprezę, ale już o mistrzostwo Łodzi, urządziło Stowarzyszenie Sportowe "Union". Na program olimpiady SS "Union" składały się konkurencje biegowe i skoki. Kroniki podają nazwiska zwycięzców tych łódzkich igrzysk olimpijskich: 100 m - Józef Filipiński (piłkarz ŁKS), 200 m - Alfons Joss (SS "Union"), 400 m - A. Klatt, sztafeta na dystansie łącznym 1600 m - zespół Stowarzyszenia Sportowego "Union" w składzie: D. Anders, F. Bürgel, A. Joss i A. Reinberg.
"Neue Lodzer Zeitung", 1910.
Natomiast w listopadzie 1910 roku - w lokalu Towarzystwa Gimnastycznego "Kraft" przy ulicy Mikołajewskiej 54 (obecnie ul. Sienkiewicza 40) - zorganizowano olimpiadę zapaśników amatorów z Łodzi i okolic. Startowało trzydziestu atletów.
"Neue Lodzer Zeitung", 1910.
Przeczytaj w baedekerze:
Również w 1911 roku niemieckie Stowarzyszenie Sportowe "Kraft" zorganizowało liczące się zawody sportowe - "Gry Olimpijskie Łodzi" (Olimpische Spiele in Lodz). Były one szeroko reklamowane oraz bogato ilustrowały technikę konkurencji lekkoatletycznych: startu, biegu i skoków.
Prasa łódzka wymieniała nazwiska zwycięzców niektórych konkurencji: 200 m - A. Joss, 400 m - A. Klatt, sztafeta na dystansie łącznym 500 m - zespół Stowarzyszenia Sortowego "Union" w składzie: D. Anders, F. Bürgel, A. Joss i A. Reinberg.
Start do biegu na 100 m.
Sierpień 1911 roku, boisko Stowarzyszenia Sportowego "Kraft", ul. Targowa 87/89.
"Neue Lodzer Zeitung" - "Illustrierte Sonntags Beilage", 1911.
Szczególne zainteresowanie wśród młodzieży polskich stowarzyszeń sportowych w okresie zaborów, nie tylko w Łodzi, wzbudziły Igrzyska V Olimpiady w Sztokholmie w 1912 roku.
V Igrzyska Olimpijskie w Sztokholmie, rok 1912.
Ceremonia otwarcia.
(źródło fotografii: Sztokholm 1912 | TVP SPORT)
Na długo przed rozpoczęciem igrzysk (5 maja - 22 lipca 1912 roku) już w roku 1910 i 1911 - szeroko zakrojoną akcję propagowania idei olimpijskiej w kręgach młodzieży polskiej podjęły: "Przewodnik Gimnastyczny" (wydawany w Galicji), dwutygodnik "Ruch" (wydawany w Warszawie w latach 1906-1915) oraz "Sport Powszechny" (tygodnik ilustrowany, wydawany w Warszawie w latach 1910-1912). Omawiano na ich łamach program zbliżających się igrzysk sztokholmskich, informowano o działalności Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego oraz o licznych imprezach towarzyszących V Olimpiadzie, m.inn. o konkursach sztuki, po raz pierwszy umieszczonych oficjalnie w programie na równi z konkursami sportowymi. Sprzyjało to bliższemu poznaniu i zrozumieniu przez starsze pokolenia Polaków społecznej roli sportu, konieczności jego uprawiania i upowszechniania wśród młodzieży. Inspirowało ponadto do wysuwania haseł wzywających do wzięcia udziału w święcie międzynarodowego sportu przez polskich zawodników pod polskim sztandarem.
Komitet Organizacyjny Igrzysk V Olimpiady w Sztokholmie, wysyłając zaproszenia do wzięcia udziału w igrzyskach, nie miał formalnych podstaw do ujęcia w nich ekipy polskiej, jednak wymieniano Polskę, obok kilku innych państw, jako ten kraj, który nie mając własnego Narodowego Komitetu Olimpijskiego, ani przedstawiciela w Międzynarodowym Komitecie Olimpijskim, nie mógł w konsekwencji otrzymać formalnego zaproszenia do udziału w olimpijskich zmaganiach. Ze Sztokholmu apelowano więc do rządów państw zaborczych, by umożliwiły start w igrzyskach polskiej ekipie - na wzór niektórych narodów nieposiadających wówczas niepodległości (np. Czechy, Finlandia, Indie, Kanada, Australia czy Nowa Zelandia).
V Igrzyska Olimpijskie w Sztokholmie, rok 1912.
Bieg na 3000 m drużynowo mężczyzn.
(źródło fotografii: Lekkoatletyka na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1912 – bieg na 3000 m drużynowo mężczyzn – Wikipedia, wolna encyklopedia)
Przy okazji Igrzysk V Olimpiady szeroko nagłaśniano sprawy Polski, przypominano, że w Europie istnieje taki kraj. Było to szczególnie ważne w świetle licznych przypadków całkowitego pomijania i nieuznawania Polski na wielu płaszczyznach życia międzynarodowego. Znaczącą rolę w nagłaśnianiu tej sprawy odegrali również polscy zawodnicy, którzy występowali w sztokholmskich igrzyskach w barwach państw zaborczych, ale manifestowali swoją narodową odrębność. W reprezentacji Austrii startował lekkoatleta Władysław Ponurski, Rosję reprezentowali jeźdźcy Karol Rómmel i Sergiusz Zahorski oraz szermierz Feliks Leparski. Liczne polskie nazwiska figurowały w składzie ekipy Stanów Zjednoczonych Ameryki.
Prekursor polskiej lekkoatletyki, jeden z pierwszych polskich olimpijczyków, prawnik.
Reprezentując barwy Austrii wziął udział w Igrzyskach 1912 roku rozgrywanych w Sztokholmie. Dostanie się na Olimpiadę było ogromnym sukcesem Polaka. Mieszkający na terenie Galicji Polacy, w przeciwieństwie do Czechów oraz Węgrów nie mogli wystawić własnej reprezentacji narodowej. W związku z tym pozostawała im jedynie walka o miejsce na największej międzynarodowej imprezie sportowej pod flagą Austrii. Nasz rodak (w obcych barwach) był jedynym Polakiem podczas Igrzysk w konkurencjach lekkoatletycznych.
Karol Rómmel (1888-1967)
(źródło fotografii: Władysław Ponurski (1891-1978) - Muzeum Sportu i Turystyki)
- podpułkownik kawalerii Wojska Polskiego, jeździec, trzykrotny olimpijczyk, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Na igrzyskach w Sztokholmie w 1912 roku, startując jeszcze w reprezentacji Rosji, był o krok od złotego medalu w skokach przez przeszkody. Pod koniec bezbłędnego drugiego przejazdu, jego koń Siablik pośliznął się na mokrym podłożu (ostatnią przeszkodą był rów z wodą) i upadł, a Rómmel złamał sześć żeber: mimo to wsiadł na konia i półprzytomny dokończył występ. Został sklasyfikowany na 15. miejscu, zyskał wielki aplauz publiczności, a król Szwecji Gustaw V odwiedził go w szpitalu i wręczył mu kopię złotego medalu olimpijskiego.
(źródło fotografii: Karol Rómmel – Wikipedia, wolna encyklopedia)
Sergiusz Zahorski (1886-1962)
- generał brygady Wojska Polskiego, szef Gabinetu Wojskowego Prezydenta Rzeczypospolitej (1926-1928), współtwórca poskiego jeździectwa sportowego, uczestnik Igrzysk Olimpijskich 1912 w reprezentacji Rosji (w latach 1915-1917 był oficerem rosyjskiej kawalerii), kawaler Orderu Virtuti Militari.
(źródło fotografii: "Wrażenia z Pignerolo i Tor di Quinto" (1922) - Sergiusz Zahorski)
Liczne, docierające do Polski echa olimpijskie oraz wysiłki podejmowane w celu umożliwienia startu w igrzyskach reprezentacji narodowej, odbiły się silnym echem w środowisku polskich stowarzyszeń sportowych Łodzi. Szczególnie uaktywniła się uświadomiona patriotycznie część polskiej inteligencji naszego miasta. Od przełomu wieku XIX i XX podejmowała ona liczne akcje tworzenia polskich stowarzyszeń sportowych oraz apelowała do uprawiania sportu, dając za przykład młodzież innych narodowości, zwłaszcza krajów zachodnich. Sugerowano, że młodzież polska winna dążyć do aktywnego uczestnictwa w igrzyskach olimpijskich, by w ten sposób służyć Polsce także w aspekcie politycznym i narodowym.
Chcąc godnie uczcić odbywające się w Sztokholmie Igrzyska V Olimpiady, a jednocześnie wzywając inne polskie stowarzyszenia do organizowania w kraju dużych imprez sportowych, działacze młodego, bowiem liczącego niespełna cztery lata, ale niezwykle prężnego zarządu Łódzkiego Klubu Sportowego urządzili 16 maja 1912 roku Wielkie Igrzyska Olimpijskie w Łodzi.
Jednodniówka jubileuszowa ŁKS-u 1908-1924.
Dodatkowym asumptem do zorganizowania tej, niespotykanej dotąd w mieście pod względem liczby startujących zawodników z klubów polskich i niemieckich oraz gości "zagranicznych" (z Krakowa), imprezy sportowej był znamienny fakt oddania do użytku pierwszego w Łodzi polskiego obiektu sportowego - boiska Łódzkiego Klubu Sportowego przy ulicy Srebrzyńskiej 37/39.
"Rozwój", rok 1912.
Boisko przy ulicy Srebrzyńskiej.
Ełkaesiacy ze swojego pierwszego w historii obiektu cieszyli się zaledwie dwa lata, czyli do wybuchu pierwszej wojny światowej.
(źródło fotografii: Srebrzyńska czyli… wreszcie na swoim! - ŁKS Łódź - oficjalna strona dwukrotnego Mistrza Polski)
W programie Wielkich Igrzysk Olimpijskich Łodzi umieszczono więc różnorodne dyscypliny sportowe, a ponadto zawody miały podniosły, patriotyczny wydźwięk. Celebrę poświęcenia boiska prowadził ks. Henryk Przeździecki, natomiast aktu przecięcia symbolicznej taśmy oraz wygłoszenia olimpijskiej formuły otwarcia Igrzysk dokonała Maurycowa Hertzowa - małżonka protektora ŁKS-u. W defiladzie otwierającej łódzką olimpiadę obok zawodników i zarządu ŁKS-u wzięli udział delegaci dużych niemieckich stowarzyszeń sportowych Łodzi (Stowarzyszenie Sportowe "Union", Towarzystwo Gimnastyczne "Kraft", Stowarzyszenie Sportowe "Newcastle"), Konsulatu Łódzkiego Warszawskiego Towarzystwa Cyklistów, delegaci Warszawskiego Koła Sportowego "Varsovia" oraz ekipa zagraniczna - Akademicki Związek Sportowy z Krakowa.
"Rozwój", rok 1912.
Kulminacyjnym punktem programu sportowego Wielkich Igrzysk Olimpijskich Łodzi były zmagania lekkoatletów w następujących konkurencjach: bieg na 100, 400 i 1000 m oraz tzw. rozstawny (sztafeta) 3x200 m; skoki w dal, wzwyż i o tyczce; rzuty dyskiem i piłką uszatą.
"Rozwój", rok 1912.
Komisję sędziowską tworzyli między innymi: Maurycy Poznański - główny protektor ŁKS-u, ofiarodawca terenów pod budowę boiska; Tomasz Horrocks - członek honorowy ŁKS-u, dr Teodor Grabczyk - prezes Warszawskiego Koła Sportowego "Varsovia", Cezary Borysławski - prezes Konsulatu Łódzkiego WTC (Warszawskie Towarzystwo Cyklistów), Wacław Taubwurcel - prezes zarządu ŁKS, główny animator budowy boiska i organizacji Igrzysk.
.jpg)
- działacz sportowy, był prezesem ŁKS-u w latach 1909-1921. Był inicjatorem pozyskania terenów przy Srebrzyńskiej pod budowę boiska sportowego. W 1936 roku pełnił funkcję prezesa Łódzkiego Okręgowego Związku Bokserskiego. Był honorowym prezesem Łódzkiego Klubu Sportowego i Towarzystwa Śpiewaczego im. Fryderyka Chopina.
Od 1903 roku pracował na stanowisku biuralisty w zakładach Towarzystwa Akcyjnego I. K. Poznańskiego, w których pracował do 1939 roku.
Jednodniówka jubileuszowa ŁKS-u 1908-1924.
(źródło fotografii: Wacław Taubwurcel (ŁKS))
Przeczytaj w baedekerze:
oraz:
Zwycięzcy konkurencji lekkoatletycznych nagradzani byli, zgodnie z ceremoniałem olimpijskim, żetonami. Na zakończenie Wielkich Igrzysk Olimpijskich w Łodzi odbył się "Match" piłki nożnej AZS (Kraków) - ŁKS, zakończony wynikiem 5:1. Zwycięska drużyna krakowska uhonorowana została wieńcem laurowym.
Całość zawodów oraz uroczystości otwarcia i dekoracji zwycięzców uświetniała orkiestra fabryczna Towarzystwa Akcyjnego I. K. Poznański. Ceny biletów wstępu wynosiły: 4 ruble (loża), 2 ruble (miejsca stojące), 30 kopiejek (członkowie ŁKS-u i młodzież szkolna).
Imprezę na wzor Igrzysk V Olimpiady w Sztokholmie, zbliżoną do ŁKS-owskiej, zorganizowało w Helenowie 15 sierpnia 1912 roku także Stowarzyszenie Sportowe "Union". Jej organizatorzy pragnęli udowodnić, że wyniki sportowe uzyskiwane przez łódzkich zawodników lekkoatletów były lepsze od bardzo miernych wyników reprezentantów Rosji na arenach sztokholmskiej olimpiady.
"Neue Lodzer Zeitung", 1912.
Kolarze Stowarzyszenia Sportowego "Union" (A. Maurer, F. Bruno, bracia Oswald i Paul Millerowie) w sierpniu 1913 roku startowali w kolarskich Mistrzostwach Świata w Berlinie i w Lipsku. Reprezentowali oni wówczas barwy Rosji, a efektem tego startu było zajęcie trzeciego miejsca w klasyfikacji drużynowej - za ekipami Niemiec i Anglii. Łódzcy cykliści stali się potencjalnymi kandydatami łódzkiego środowiska sportowego do wzięcia udziału w Igrzyskach VI Olimpiady w Berlinie w 1916 roku. Igrzyska te jednak nie dobyły się z powodu trwania działań I wojny światowej. Również ruch sportowy w Łodzi uległ wówczas pełnemu zahamowaniu, wręcz unicestwieniu.
Źródło:
Andrzej Bogusz. Łódź olimpijska.
Dodatek do czasopisma "Przewodnik gimnastyczny Sokół", rok 1908.
Archiwalia pochodzą ze zbiorów Biblioteki Cyfrowej Uniwersytetu Łódzkiego, Małopolskiej Biblioteki Cyfrowej, Polskiej Cyfrowej Biblioteki Jeździeckiej, Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Łodzi oraz stron:
Sztokholm 1912 | TVP SPORT
Lekkoatletyka na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1912 – bieg na 3000 m drużynowo mężczyzn – Wikipedia, wolna encyklopedia
Władysław Ponurski (1891-1978) - Muzeum Sportu i Turystyki
Karol Rómmel – Wikipedia, wolna encyklopedia
"Wrażenia z Pignerolo i Tor di Quinto" (1922) - Sergiusz Zahorski
Sztokholm 1912 | TVP SPORT
Lekkoatletyka na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1912 – bieg na 3000 m drużynowo mężczyzn – Wikipedia, wolna encyklopedia
Władysław Ponurski (1891-1978) - Muzeum Sportu i Turystyki
Karol Rómmel – Wikipedia, wolna encyklopedia
"Wrażenia z Pignerolo i Tor di Quinto" (1922) - Sergiusz Zahorski
BAEDEKER POLECA:
Andrzej Bogusz Andrzej Bogusz
Dawna Łódź sportowa 1824-1945 Łódź olimpijska
Dawna Łódź sportowa 1824-1945 Łódź olimpijska
.jpg){kind=link}