Objazdowe zwierzyńce i menażerie, ... czyli egzotyczne atrakcje w XIX wiecznej Łodzi.

"Dziennik Łódzki", rok 1888.

W XIX wiecznej Łodzi – mieście gwałtownie rozwijającego się przemysłu – nie istniał stały ogród zoologiczny w dzisiejszym rozumieniu. Jednak mieszkańcy mieli kontakt ze zwierzętami egzotycznymi dzięki objazdowym menażeriom i niewielkim zwierzyńcom, które stanowiły popularną rozrywkę epoki.
Do Łodzi regularnie przyjeżdżały wędrowne menażerie – „prywatne inicjatywy” pokazujące egzotyczne zwierzęta. Pokazy organizowano na placach targowych, w ogrodach restauracyjnych lub na obrzeżach miasta. Towarzyszyły im występy treserów, pokazy karmienia zwierząt i elementy cyrkowe. Dla wielu mieszkańców Łodzi była to pierwsza i jedyna okazja do zobaczenia egzotycznych gatunków zwierząt.

"Dziennik Łódzki", rok 1891.

W drugiej połowie XIX wieku pojawiały się w Łodzi także niewielkie, półstałe zwierzyńce – przy ogrodach restauracyjnych i letnich teatrzykach i w prywatnych parkach fabrykantów. Pełniły funkcję atrakcji spacerowej – łączono je z muzyką, gastronomią i zabawą.

"Dziennik Łódzki", rok 1888.

Stały ogród zoologiczny w Łodzi powstał dopiero w XX wieku.

Przeczytaj w baedekerze:

baedeker łódzki: Łódzki Ogród Zoologiczny
Archiwalia pochodzą ze zbiorów Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Łodzi.
Fot. AI

Album „Souvenir de Lodz”

Album „Souvenir de Lodz”, wydany w 1912 roku, to typowa dla przełomu XIX i XX wieku publikacja pamiątkowa – coś pomiędzy albumem fotograficznym a elegancką „wizytówką miasta”.
Album zawierał ok. 45 kart z widokami miasta (panoramy miasta i główne ulice, fabryki i kompleksy przemysłowe, pałace fabrykanckie, budynki użyteczności publicznej). Wydany został w Łodzi przez drukarnię K. Hartmanna.
Podpisy pod fotografiami były dwujęzyczne: polskie i rosyjskie. Nie podano autorów zdjęć, wykorzystano różne istniejące już zdjęcia i widoki miasta – często takie same, jakie funkcjonowały jako pocztówki.
Można go porównać do dzisiejszych eleganckich albumów „coffee table book” .

Na przełomie XIX i XX wieku takie „souvenir albums” były bardzo popularne w Europie – miasta konkurowały w ten sposób o prestiż i inwestorów. Łódź szczególnie potrzebowała takiej wizualnej autoprezentacji.

Fot. pochodzą ze zbiorów Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Łodzi.

zza węgła

Fot. Monika Czechowicz

Przeczytaj w baedekerze:

baedeker łódzki: Mural u zbiegu ulic Traugutta i Sienkiewicza