Na
mocy Protokołu Deklaracyjnego, spisanego we wrześniu 1833 roku,
plac nr 155 przy ulicy Piotrkowskiej (dzisiaj
Piotrkowska 125) objął tkacz przybyły z Saksonii, Jan Gottlieb
Beier.Nowy
właściciel zobowiązał się do: utrzymywania
w ciągłym ruchu fabryki płucienno bawełnianej, składającej się
z 3 warsztatów, przy której 2 czeladzi użytych będzie,
oraz do wystawienia domu
frontowego drewnianego dachówką krytego.Stosownie
do aktu sporządzonego w łódzkim Magistracie, w styczniu 1862 roku,
Gottlieb Beier sprzedał nieruchomość swojemu synowi, Janowi
Ernestowi Beierowi.Na
froncie Piotrkowskiej stał w tym czasie drewniany dom
mieszkalny.W
1854 roku
Jan Ernest Beier poślubił Alwinę
Justynę
z domu
Arndt,
siostrę jednego
z pierwszych łódzkich księgarzy, Juliusza
Arndta.Przeczytaj
w baedekerze:
W
połowie lat 70. XIX stulecia Beier wykupił grunt działki.Posesja
pozostawała własnością sukcesorów Jana Ernesta Beiera jeszcze w
końcu lat 80. XIX wieku.
Dwupiętrowa
kamienica frontowa została wystawiona ok. 1893 roku
dla kolejnego właściciela, Edwarda
Heimana.
"Führer durch Lodz", 1898.
Projekt architektoniczny został sygnowany przez Hilarego Majewskiego.
Przeczytaj w baedekerze:
Edward
Heiman-Jarecki był właścicielem kamienicy wraz z żoną Heleną. Tutaj też
mieszkali.
"Czas", kalendarz informacyjno-adresowy, rok 1900.
Edward Heiman-Jarecki (1856-1933)
Edward
Heiman-Jarecki był przemysłowcem, działaczem społecznym i znanym
w Łodzi filantropem.
"Czas", kalendarz informacyjno-adresowy, rok 1913.
Jednodniówka "Dzień Ubogich w Łodzi", rok 1911.
Ojciec Edwarda zmarł w 1907 roku, a matka w roku 1911.
"Rozwój", rok 1907.
"Rozwój", rok 1911.
Od 1919 roku Edward używał podwójnego
nazwiska Heiman-Jarecki. Urzędowa zmiana nazwiska nastąpiła
dopiero w 1932 roku, natomiast w 1920 roku zmienił wyznanie, przyjął
katolicyzm. Rok wcześniej zmienili wyznanie żona Helena i syn
Aleksander.
Edward,
wychowany w całkowicie spolonizowanej rodzinie, w której żywe były
tradycje powstań polskich. Po ukończeniu studiów wyższych we
Wrocławiu i krótkim pobycie w Płocku rozpoczął praktykę w
zakładach Spółki Akcyjnej I. K. Poznańskiego w Łodzi.
Spis wystawców i okazów wystawy spożywczo-przemysłowej w Łodzi, rok 1903.
Zakłady Spółki Akcyjnej I. K. Poznańskiego.
Przeczytaj w baedekerze:
oraz:
W 1879
roku Edward Heiman-Jarecki założył samodzielne przedsiębiorstwo handlowo-komisowe w
Petersburgu, w 1884 roku przeniósł się do Łodzi, a pod koniec
1897 wspólnie z Maksymilianem Kernbaumem wykupił od firmy „T.
Rapacki i Ska” w warszawskiej dzielnicy Wola niewielką,
zatrudniającą wówczas 150 robotników, przędzalnię i farbiarnię
bawełny.
Wspólnicy rozbudowali przedsiębiorstwo i rozpoczęli
działalność pod firmą „Przędzalnia bawełny i farbiarnia
‘Wola” – Edward Heiman i Maks. Kernbaum”.
"Czas", kalendarz informacyjno-adresowy, rok 1910.
W 1910 roku
przedsiębiorstwo zostało przemianowane na Spółkę Akcyjną
Wyrobów Bawełnianych „Wola” w Warszawie. Przed wybuchem I wojny
światowej powiększono przędzalnię, wzniesiono budynki tkalni i
wykończalni. Przedsiębiorstwo zatrudniało ponad 750 robotników.
"Głos Poranny", rok 1934.
"Głos Poranny", rok 1936.
W
sierpniu 1914 roku produkcja została wstrzymana, zaś w lipcu
następnego roku częściowo ewakuowana w głąb Rosji. Pod koniec
1919 roku firma wznowiła działalność wprowadzając nowe działy
produkcji: przędzalnię cienkoprzędną, tkalnię, farbiarnię,
merceryzarnię, czesalnię i bielnik.
"Głos Poranny", rok 1938.
W
1912 roku Heiman-Jarecki był współorganizatorem sekcji przemysłu
włóknistego oddziału łódzkiego Towarzystwa Popierania
Rosyjskiego Handlu i Przemysłu, przekształconej w 1918 roku w
Związek Przemysłu Włókienniczego w Państwie Polskim, którego
był wieloletnim prezesem. Był też współtwórcą i prezesem
Towarzystwa Kredytowego Przemysłu Polskiego, po śmierci pierwszego
prezesa Broniewskiego.
Informator m. Łodzi, rok 1920.
W
1909 roku małżonkowie Edward i Helena Heimanowie ofiarowali gmach,
wzniesiony według projektu Adolfa Zeligsona, założonemu w 1905
roku gimnazjum Towarzystwa „Uczelnia”. Z chwilą upaństwowienia
szkoły małżeństwo przekazało gmach Ministerstwu Wyznań
Religijnych i Oświecenia Publicznego.
Po odzyskaniu przez Polskę
niepodległości, Heiman wybudował z własnych funduszy okazały
gmach szkolny w Gdańsku, przeznaczony na polską Akademię Handlową.
Wskutek nieporozumień z senatem Wolnego Miasta Gdańsk przekazał
gmach Polskiej Macierzy Szkolnej. Szkoła stała się wkrótce jednym
z ośrodków polskości w Wolnym Mieście. Z okazji 50-lecia
istnienia firmy „Wola”, w 1929 roku, Edward Heiman przeznaczył
50 tysięcy złotych na rozbudowę tej uczelni.
"Ilustrowana Republika", rok 1929.
Za zasługi na polu
oświaty został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Polonia
Restituta w 1923 roku.
W
rodzinnym Kleczewie założył Towarzystwo Upiększania Miasta,
któremu w testamencie zapisał 2 tysiące dolarów. Kleczew
odwzajemnił się swemu dobroczyńcy, nadając mu honorowe
obywatelstwo miasta, zaś jedna z głównych ulic otrzymała jego
imię.
"Czas", kalendarz informacyjno-adresowy, rok 1912.
Edward Heiman małżeństwie z Heleną z Schifferów miał córkę
Felicję i syna Aleksandra, przemysłowca i senatora II
Rzeczypospolitej.Informator m. Łodzi, rok 1920.
Exlibris Aleksandra, syna Edwarda Heimana-Jareckiego.
Przeczytaj w baedekerze:
Taryfa
domów z 1920 roku nadal wymienia małżonków Helenę i Edwarda Heimanów jako właścicieli kamienicy przy Piotrkowskiej 125.
Informator m. Łodzi, rok 1920.
Edward Heiman w nieznanych okolicznościach przeszedł na katolicyzm. Zmarł w 1933 roku w Łodzi, gdy wracał z posiedzenia zarządu Towarzystwa Kredytowego Przemysłu Polskiego.
"Głos Poranny", rok 1933.
"Głos Poranny", rok 1933.
Spoczywa na cmentarzu rzymsko-katolickim przy ulicy Ogrodowej.
Grobowiec rodziny Heiman-Jareckich - trawertynowy grobowiec w formie jasnej piramidy z pozłacanym krzyżem i inskrypcjami informującymi o pochowanych tutaj osobach. Pomnik został odrestaurowany ze środków Towarzystwa Opieki nad Starym Cmentarzem w 2002 roku przez Bożenę Boba-Dygę. Niestety dzisiaj inskrypcje znów stają się nieczytelne.
Zostali tutaj pochowani:
Edward Heiman-Jarecki (1856-1933) - fabrykant, działacz społeczny
Gustaw Heiman-Jarecki (1863-1943) - doktor medycyny, major Wojska Polskiego
Helena Heiman-Jarecka (1863-1944) - żona Edwarda
Felicja Szererowa z domu Heiman-Jarecka (1883-1956)
Aleksander Heiman-Jarecki (1886-1966) - senator, działacz społeczny, syn Edwarda
"Ilustrowana Republika", rok 1933.
"Ilustrowana Republika", rok 1933.
Trzecie piętro kamienicy przy Piotrkowskiej 125 dobudowano około 1897 roku.
Mieścił się tutaj główny wyrobów wełnianych firmy S. Barciński i S-ka.
Kalendarz Handlowo-Przemysłowy, rok 1910.
Przeczytaj w baedekerze:
W pierwszych latach XX wieku mieścił się tutaj znany sklep wyrobów gumowych L. A. Lourie, wyłącznego przedstawiciela firmy z Petersburga.
"Rozwój", rok 1903.
"Goniec Łódzki", rok 1903.
"Rozwój", rok 1904.
"Czas", kalendarz informacyjno-adresowy, rok 1905.
Przed pierwszą wojną światową (od 1910 roku) miał tu swoją siedzibę łódzki oddział Rosyjsko-Amerykańskiego Towarzystwa Manufaktury Gumowej "TREUGOLNIK".
"Rozwój", rok 1910.
Informator Handlowo-Przemysłowy, rok 1912.
Informator Handlowo-Przemysłowy, rok 1913.
"Rozwój", rok 1913.
"Czas", kalendarz informacyjno-adresowy, rok 1913.
Lodzer Informations und Hause Kalendar, 1913.
"Rocznik Łódzki" Gebethnera i Wolffa, 1914.
"Rozwój", rok 1914.
W okresie międzywojennym miał tu swoją siedzibę łódzki oddział Towarzystwa "Block-Brun", zajmującego się między innymi sprzedażą maszyn do pisania marki Remington.
"Ilustrowana Republika", rok 1926.
"Ilustrowana Republika", rok 1926.
"Ilustrowana Republika", rok 1926.
"Ilustrowana Republika", rok 1926.
"Ilustrowana Republika", rok 1927.
"Ilustrowana Republika", rok 1927.
"Ilustrowana Republika", rok 1928.
"Dziesięć lat Odrodzonej Polski Niepodległej w życiu powiatu łódzkiego 1918-1928".
"Lodzer Volkszeitung", 1929.
"Głos Poranny", rok 1930.
"Głos Poranny", rok 1931.
Jeszcze przed I wojną światową prowadzili tu swój sklep bracia Borkowscy (od 1929 roku K. Borkowski i T. Schmidt). Firma przetrwała wojnę, funkcjonowała w okresie międzywojennym i po II wojnie światowej:
"Lodzer Zeitung", 1913.
"Rozwój", rok 1913.
"Rozwój", rok 1922.
"Echo", rok 1929.
"Echo", rok 1929.
"Dziennik Łódzki", rok 1947.
W czerwcu 1963 roku, w dawnym sklepie z częściami elektrotechnicznymi otworzono nowoczesny salon z motocyklami i skuterami.
"Dziennik Łódzki", rok 1963.
"Dziennik Łódzki", rok 1966.
Kalendarz Handlowo-Przemysłowy, rok 1910.
"Czas", kalendarz informacyjno-adresowy, rok 1910.
"Rozwój", rok 1920.
"Kurier Łódzki", rok 1920.
"Rozwój", rok 1920.
"Rozwój", rok 1921.
Po II wojnie światowej:
W 1946 roku zaczęło tu działać specjalne Gimnazjum Administracyjne dla młodzieży planującej pracę w przemyśle i instytucjach społecznych.
W latach 80. XX wieku przy Piotrkowskiej 125 posiadały swój sklep branżowy Zakłady Tekstylno-Konfekcyjne "Teofilów".
"Dziennik Łódzki", rok 1985.
"Dziennik Łódzki", rok 1985.
W latach 80. i 90 XX wieku przy Piotrkowskiej 125 mieścił się komis ze sprzętem elektronicznym ("Bomis").
"Dziennik Łódzki", rok 1985.
"Dziennik Łódzki", rok 1990.
"Dziennik Łódzki", rok 1990.
Przy przejściu bramnym znajduje się tablica upamiętniająca Ligę Morską.
Tablica upamiętniająca Ligę Morską.
W 65 ROCZNICĘ POWSTANIA LIGI MORSKIEJ
PAMIĘCI CZYNÓW TYCH KTÓRZY ODDALI ŻYCIE
W PASJI TWORZENIA I OBRONY POLSKI MORSKIEJ
OKRĘG LIGI MORSKIEJ W ŁODZI
ŁÓDŹ 1.10.1983.
Liga Morska i Rzeczna powstała w 1924 roku. Jeden z jej większych oddziałów - łódzki - powstał 2 kwietnia 1925 roku. Od października 1930 roku zmieniono jej nazwę na Ligę Morską i Kolonialną. Oddział Łódzki powstał w 1925 roku. W okresie II wojny światowej zawiesiła działalność. Ponownie zaczęła funkcjonować w 1944 roku jako Liga Morska. Pierwsze powojenne zebranie odbyło się w Łodzi. W 1953 roku organizację zlikwidowano, włączając ją do Ligi Przyjaciół Żołnierza.
Przejście bramne. Inicjał dawnego właściciela.
Sławomir Krajewski, Jacek Kusiński. Ulica Piotrkowska. Spacer pierwszy.
Grażyna Kobojek. Łódź - Kalendarium XX wieku.
"Rozwój", rok 1905.
"Rozwój", rok 1910.
"Rozwój", rok 1911.
Wycinki prasowe pochodzą ze zbiorów Biblioteki Cyfrowej Uniwersytetu Łódzkiego i Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Łodzi.
"Głos Poranny", rok 1936.
Przeczytaj jeszcze:
Fot. współczesne Monika Czechowicz
.png)
