Dom Handlowy Pionier

Pierwszym domem handlowym w powojennej Łodzi był otwarty w 1967 roku DH Uniwersal przy pl. Niepodległości, ale wraz z budową dużych osiedli również tam zaprojektowano większe placówki handlowe. Przykładem może być DH Pionier usytuowany w rejonie ulic: Dąbrowskiego, Tatrzańskiej i Rydla na Dąbrowie, tworzący kompleks typowych dla czasów PRL pawilonów handlowo-usługowych i działający tam od ponad 50 lat pod tą sama nazwą. Zachował się nawet oryginalny neon z napisem „DH Pionier”. 

Tuż obok, od strony ulicy Rydla  powstało na przełomie lat 80. i 90. XX wieku targowisko, założone przez Stowarzyszenie Kupców Rynek-Pionier.

Dom Handlowy Pionier na pocztówce z lat 70. XX wieku.

(źródło: FotoPolska.eu)

Takich osiedlowych obiektów handlowych, które dawniej były główną bazą zaopatrzenia okolicznych mieszkańców w najbardziej potrzebne towary i rozmaite usługi, jest w Łodzi więcej, choć nie wszystkie przetrwały w tak niezłej kondycji jak „Pionier”, który na Dąbrowie nazywany jest pieszczotliwie „Pionierkiem".

"Dziennik Łódzki", rok 1969.

Centrum Handlowe „Pionier” znajduje się w południowej części  miasta Łodzi  w dzielnicy Dąbrowa. Nazwa „Dąbrowa” pochodzi od licznego drzewostanu w tym rejonie , a pierwsze osadnictwo to druga połowa  XVIII wieku. Nowo powstałe osady na wykarczowanych polach zwane Dąbrową weszły w skład parafii Mieleszki erygowanej przez biskupa Jana Bogorię Skotnickiego.
Pod koniec XIX wieku Dąbrowa zaczęła się intensywnie urbanizować. Powstały zakłady przemysłowe, zaczęła się parcelacja lasów i pól. Powstało przedmieście przyłączone do  Łodzi w 1915 roku.

Osiedle mieszkaniowe "Dąbrowa" (fot. K. Kaczyński), 1972.

(źródło fotografii:  Łódź w czasach PRL - na kartach pocztówek/ Facebook)

W latach 1960-1975  zbudowano tu wielkie osiedle mieszkaniowe. Dla tego celu wywłaszczono licznych gospodarzy, ogrodników i właścicieli domków jednorodzinnych. Większość budynków zbudowano w systemie wielkiej płyty. Zamieszkało w nich ponad 30 tysięcy ludzi.

Lata 1970-1975. U zbiegu ulic Rydla i Tatrzańskiej.

(źródło: FotoPolska.eu)

Budynki należące do obecnego Centrum Handlowego „Pionier”  powstały również w tym okresie jako zaplecze handlowo-usługowe dla dzielnicy mieszkaniowej Dąbrowa. 

"Dziennik Łódzki", rok 1969.

W 1990 roku na mocy ustawy właścicielem Centrum Handlowego ‘Pionier” stała się Gmina Łódź. W 2010 roku część lokali została sprywatyzowana i  powstała Wspólnota  Mieszkaniowa  Lokali Użytkowych. W 2013 roku Gmina  przestała zarządzać Wspólnotą.

"Dziennik Popularny", rok 1976.

Dom Handlowy Pionier, ul. Dąbrowskiego 91/91A.
Forma działalności obecnie: centrum handlowo-usługowe, sklepy, usługi.

Źródła:
Pionierek nie był pionierem, ale przetrwał do dziś. Znasz ten dom handlowy?: ŁÓDŹ.PL
O centrum - CH Pionier Łódź

Fot. archiwalne pochodzą ze strony FotoPolska.eu oraz zbiorów Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Łodzi.

"Dziennik Popularny", rok 1977.

"Dziennik Popularny", rok 1979.

Fot. współczesne Monika Czechowicz

Przeczytaj w baedekerze:

baedeker łódzki: DOM TOWAROWY UNIWERSAL

baedeker łódzki: Dom handlowy TEOFIL.

baedeker łódzki: DOM HANDLOWY JUVENTUS

baedeker łódzki: Kapelusz Pana Anatola, czyli pawilon handlowy na Kuraku.

baedeker łódzki: PIOTRKOWSKA 30/32 – Urania i Magda

baedeker łódzki: Rynki i targowiska w Łodzi.

MAPA GOOGLE

Szykier - madziarskie wina i koszerne śliwowice.

Kilka lat temu na parterze zrewitalizowanej, zabytkowej kamienicy przy ulicy Północnej pojawił się szyld "Szykier". 

Oryginalnie urządzone kawiarniane bistro nawiązuje do tradycji miasta. 

Szykier Coffee&Bistro: Facebook

W 2015 roku kamienica została gruntownie odrestaurowana, a w trakcie przeprowadzanej renowacji, konserwatorzy odkryli wewnątrz fragmenty polichromii, którą udało się odrestaurować i odpowiednio wyeksponować. Dzięki tym zabiegom możemy dzisiaj zobaczyć jak wyglądało pomieszczenie sklepu sprzed dwóch wieków.

"Lodzer Tageblatt", 1895.

Szykier Coffee&Bistro - zapewne był to świadomy wybór nazwy, ale warto przypomnieć, że marka i nazwisko Szykier były dobrze znane w dawnej Łodzi.

"Dziennik Łódzki", rok 1888.

Na przełomie XIX i XX wieku działał w Łodzi kupiec Ezra Szykier, który był członkiem zarządu gminy żydowskiej (także członkiem zarządu organizacji "Bikur Cholim") i znanym filantropem, ale zasłynął przede wszystkim jako czołowy importer madziarskich win, koszernych śliwowic i okowit, posiadał w Łodzi sieć składów. Skład główny znajdował się w kamienicy przy skrzyżowaniu ulicy Nowomiejskiej i Północnej (data założenia firmy: 1865).

"Dziennik Łódzki", rok 1889.

"Dziennik Łódzki", rok 1890.

"Dziennik Łódzki", rok 1891.

"Führer Durch Lodz", 1898.

Jedna z łódzkich gazet zamieściła w 1903 roku reportaż opisujący eleganckie sklepy w centrum miasta, a dziennikarz rozpoczął swój opis właśnie od słynnego składu win węgierskich E. Szykiera przy ulicy Nowomiejskiej.

Szykier sprowadzał wina z własnych winnic na Węgrzech. W swoich składach posiadał piwnice do przechowywania win. Na wystawie Higieniczno-Przemysłowej w 1903 roku w Łodzi został uhonorowany złotym medalem.

Wystawa Higieniczno-Spożywcza, spis wystawców, rok 1903.

"Czas", kalendarz informacyjno-adresowy, rok 1905.

"Czas", kalendarz informacyjno-adresowy, rok 1910.

"Czas", kalendarz informacyjno-adresowy, rok 1911.

Państwo Sura (Szura) i Ezra Szykier byli właścicielami kamienicy do 1939 roku.

"Czas", kalendarz informacyjno-adresowy, rok 1912.

Główny lokal miał elegancką witrynę i przeszklone wejście od strony ulicy Nowomiejskiej (róg Północnej) czyli w bliskości nowego Szykiera.

Kalendarz Kościuszkowski, rok 1919.

Firma wznowiła swoją działalność po zakończeniu I wojny światowej, wina i inne alkohole sprowadzane przez Szykiera były dobrze znane łodzianom.

"Ilustrowana Republika", rok 1929.

"Ilustrowana Republika", rok 1930.

Marka "Szykier" stała się elementem lokalnej historii miasta.

"Najer Fołksbłat", 1931.

źródła:

Łódź.pl

Urbanity.pl

Biblioteka Nauki/ bibliotekanauki.pl

Kawiarnia Szykier Coffee & Bistro w Łodzi projektu Magdaleny Koziej | AiB

Kawa w neorenesansowych ramach

Fot. współczesne Monika Czechowicz 

Fot. archiwalne pochodzą ze zbiorów Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Łodzi.

"Czas", kalendarz informacyjno-adresowy, rok 1909.

MAPA GOOGLE

Mam, mam, mamki/ czyli przedtemat do Dnia Matki 🍼

"Dziennik Łódzki", rok 1889.

Sytuacja mamek (czyli kobiet karmiących cudze dzieci piersią) w XIX wiecznej Łodzi była złożona i często trudna – łączyła w sobie aspekty ekonomiczne, społeczne i zdrowotne.

"Rozwój", rok 1889.

Mamkami były najczęściej ubogie kobiety ze wsi lub z robotniczych dzielnic miasta, które podejmowały się karmienia niemowląt bogatszych rodzin – fabrykantów, urzędników.

"Dziennik Łódzki", rok 1889.

"Dziennik Łódzki", rok 1889.

"Dziennik Łódzki", rok 1890.

W XIX wieku Łódź była dynamicznie rozwijającym się ośrodkiem przemysłowym. Szybka urbanizacja i rozwój przemysłu włókienniczego sprawiły, że kobiety z klasy robotniczej często musiały pracować w fabrykach, a zamożniejsze kobiety unikały karmienia piersią (ze względów zdrowotnych, estetycznych lub społecznych) - zapotrzebowanie na mamki rosło.

"Dziennik Łódzki", rok 1890.

"Rozwój", rok 1900.

Sytuacja mamek była zazwyczaj trudna: dla wielu kobiet była to jedna z nielicznych możliwości zarobku, mamki często zostawiały swoje własne dzieci na wsi lub pod opieką innych – co niestety zwiększało śmiertelność tych dzieci. Mamki mieszkające u zamożnych rodzin były całkowicie od nich zależne – zarówno finansowo jak i życiowo. Wymagano od nich „moralnego prowadzenia się”, zdrowia i odpowiedniej diety, bywały nawet badane przez lekarzy.

"Czasopismo Lekarskie", rok 1903.

Pojawiało się wiele problemów zdrowotnych i społecznych: rosła śmiertelność niemowląt (zarówno tych karmionych przez mamki, jak i ich własnych dzieci), brak wiedzy medycznej, ograniczona higiena i brak nowoczesnej pediatrii zwiększały ryzyko chorób, i stygmatyzacja: mamki bywały postrzegane jako „wynajmujące ciało”, co budziło moralne kontrowersje.

"Rozwój", rok 1900.

W przemysłowej Łodzi pojawił się też inny model mamki: kobiety pracujące w fabrykach czasem oddawały dzieci do wykarmiania innym kobietom (tzw. „mamki na wynos”), rozwijał się nieformalny rynek opieki nad niemowlętami.

"Rozwój", rok 1905.

"Nowy Kurier Łódzki", rok 1911.

"Rozwój", rok 1912.

"Nowa Gazeta Łódzka", rok 1914.

"Rozwój", rok 1914.

Mamki w  Łodzi przełomu XIX i XX wieku były ważnym, ale często niedocenianym elementem życia społecznego. Ich praca umożliwiała funkcjonowanie rodzin zamożnych i pracujących kobiet, ale odbywała się kosztem ich własnego życia rodzinnego i zdrowia. 

"Łódzkie Echo Wieczorne, rok 1926.

"Łódzkie Echo Wieczorne, rok 1928.

Archiwalia pochodzą ze zbiorów Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Łodzi.

Fot. łódzkiej mamki AI/baedeker łódzki