baedeker łódzki: Jerzy Ćwikliński, aktor i reżyser Teatru im. Stefana Jaracza w Łodzi.

sobota, 19 września 2026

Jerzy Ćwikliński, aktor i reżyser Teatru im. Stefana Jaracza w Łodzi.

Jerzy Ćwikliński

(źródło fotografii: Dziennik Teatralny Jerzy Ćwikliński (1923 - 1969)

Aktor teatralny, filmowy, telewizyjny i radiowy, scenarzysta, adaptator, autor piosenek i tekstów kabaretowych. Od sezonu 1949/50 zaangażowany do Teatrze im. Jaracza w Łodzi, pracował na tej scenie (grał i niekiedy reżyserował) do końca życia.

źródło fotografii: Filmoteka Narodowa

Urodził się 19 kwietnia 1923 w Grudziądzu. Był synem Jana Ćwiklińskiego i Janiny Staszewskiej z Książków, mężem Alicji Zofii ze Stachurskich. Jako dziecko mieszkał i uczył się w Łodzi. W 1940 przybył do Warszawy; tu uczęszczał na tajne komplety i zdał maturę.
Jesienią 1944 w Otwocku wstąpił do I Armii Wojska Polskiego; przydzielony do Komendy Głównej MO (wydział polityczno-wychowawczy).
Do 1946 występował jako aktor i tancerz najpierw w teatrze przyfrontowym, a później w zespole Centralnego Teatru MO, m.in. w Lublinie, Warszawie (sezonie 1945/46 - "Studio" Teatr MO) i w objazdach.

"Przegląd Teatralny", rok 1949.

W sezonie 1946/47-1948/49 występował w Teatrze Wybrzeże w Gdyni, gdzie grał m.in. Jana ("Żeglarz"), Le Beau ("Jak wam się podoba"), Rizzia ("Maria Stuart" Juliusza Słowackiego); był też uczniem Studia Dramatycznego pod kierownictwem Iwo Galla.
W 1948 zdał eksternistyczny egzamin aktorski ZASP-u.

"Express Ilustrowany", rok 1949.

Od sezonu 1949/50 zaangażowany do Teatrze im. Jaracza w Łodzi, pracował na tej scenie (grał i niekiedy reżyserował) do końca życia.

"Dziennik Łódzki", rok 1962.

Od 1964 występował także na scenie Teatrze 7.15. Grał początku role amantów, potem charakterystyczne. Utalentowany, obdarzony siłą komiczną, sukcesy odnosił przede wszystkim jako aktor komediowy.
Najważniejsze role: Chlestakow ("Rewizor"), Truffaldino ("Sługa dwóch panów"), Markiz di Forlipopoli ("Mirandolina"), Crampton ("Nigdy nie można przewidzieć"), Emanuele Giri ("Kariera Artura Ui"), Papkin ("Zemsta"), Chapelle ("Termitiera"), Tricointe ("Pani prezesowa"), Milt ('Sie kochamy") i wielokrotnie grany Nos ('Wesele").

"O dwóch takich, co ukradli księżyc", 1962. Reżyseria Jan Batory.

(źródło fotografii: Filmoteka Narodowa)

Był autorem skeczów i piosenek kabaretowych oraz tekstów piosenek do sztuk teatralnych, np. "Mirandoliny" (Łódź 1960); także autorem adaptacji i scenariuszy teatralnych bajek dla dzieci, np. "Dzieci pana majstra" Zofii Rogoszowej w reż. Kazimierza Oracza w łódzkim Teatrze im. Stefana Jaracza (premiera 7 grudnia 1962).

"Jak rozpętałem drugą wojnę światową", rok 1969.
(źródło fotografii: Filmoteka Narodowa)

W teatrze Telewizji zagrał w spektaklu „Z chłopa król" w reż. Jerzego Gabryelskiego (premiera 9 października 1959), „Zazdrość kocmołucha" w reż. Ewy Bonackiej (premiera 27 listopada 1965) i „Teatr cudów" w reż. Irmy Czaykowskiej (premiera 10 grudnia 1967).
Zagrał także w słuchowisku Teatru Polskiego Radia „Bonaparte i Sułkowski" Romana Brandstaettera (Hrabia Karol de Nassau) w reż. Leona Łuszczewskiego i Konrada Łaszewskiego (premiera 29 grudnia 1953).

"Pierwszy pawilon", rok 1965, reżyseria Janusz Majewski.

(źródło fotografii: Filmoteka Narodowa)

W kinie zadebiutował 6 września 1959 w filmie „Pociąg" w reż. Jerzego Kawalerowicza. Ponadto wystąpił w „Pierwszym pawilonie" (1968) w reż. Janusza Majewskiego, „Bokserze" (1966) w reż. Juliana Dziedziny i „Mężu pod łóżkiem" (1970) w reż. Stanisława Różewicza.