piątek, 25 stycznia 2013

Drewnowska - ulica małych synagog.

Ulica Drewnowska w Łodzi ma około 2,8 kilometra długości, biegnie od ulicy Zgierskiej na Starym Mieście (przy Starym Rynku).


Ulica prawdopodobnie powstała jeszcze przed 1423 rokiem, kiedy Łódź otrzymała prawa miejskie. Dawniej uliczka prowadziła w stronę lasu, a ówcześni mieszkańcy osady jeździli nią po drewno. Inna wersja mówi, że ulica zawdzięcza swoją nazwę od nazwiska znanej w całej osadzie rodziny Drewnowiczów (lub Drewnów). W czasie wojny zmieniono nazwę na Holzstrasse (fuj, ale to jedyny okres w historii).
Kiedyś przy ulicy istniały:


Drewnowska 4
Synagoga Izraela Rotmana – prywatny dom modlitwy znajdujący się w Łodzi przy ulicy Drewnowskiej 4. Synagoga została zbudowana w lipcu 1898 roku z inicjatywy Izraela Rotmana. Synagoga najprawdopodobniej została zlikwidowana jeszcze przed wybuchem II wojny światowej.
Synagoga Jankiela Kalińskiego i Jankiela Zarzewskiego – prywatny dom modlitwy znajdujący się w Łodzi przy ulicy Drewnowskiej 6. Synagoga została zbudowana w 1891 roku z inicjatywy Jankiela Kalińskiego i Jankiela Zarzewskiego. Podczas II wojny światowej hitlerowcy zdewastowali synagogę.
Drewnowska 11
Synagoga Izraela Rotmana – prywatny dom modlitwy znajdujący się w Łodzi przy ulicy Drewnowskiej 11. Synagoga została zbudowana w 1899 roku z inicjatywy Izraela Rotmana. Mogła ona pomieścić 30 osób. Podczas II wojny światowej hitlerowcy zdewastowali synagogę.
Drewnowska 11

Synagoga Kopela Koplowicza  – prywatny dom modlitwy znajdujący się w Łodzi przy ulicy Drewnowskiej 11. Synagoga została zbudowana w 1898 roku z inicjatywy Kopela Koplowicza. Podczas II wojny światowej hitlerowcy zdewastowali synagogę.
Synagoga Petera Sendrowicza  – prywatny dom modlitwy znajdujący się w Łodzi przy ulicy Drewnowskiej 11. Synagoga została zbudowana w 1906 roku z inicjatywy Petera Sendrowicza. Podczas II wojny światowej hitlerowcy zdewastowali synagogę.
Drewnowska 15
Synagoga Leona Czośniaka  – prywatny dom modlitwy znajdujący się w Łodzi przy ulicy Drewnowskiej 15. Synagoga została zbudowana w 1893 roku z inicjatywy Leona Czośniaka. Mogła ona pomieścić 34 osoby. Podczas II wojny światowej hitlerowcy zdewastowali synagogę.
Drewnowska 12

Synagoga Jankiela Lewkowicza i Wolfa Milicha – prywatny dom modlitwy znajdujący się w Łodzi przy ulicy Drewnowskiej 21. Synagoga została zbudowana w 1895 roku z inicjatywy Jankiela Lewkowicza i Wolfa Milicha. Mogła ona pomieścić 30 osób. Podczas II wojny światowej hitlerowcy zdewastowali synagogę.
Synagoga Józefa Kona – prywatny dom modlitwy znajdujący się w Łodzi przy ulicy Drewnowskiej 32. Synagoga została zbudowana w 1898 roku z inicjatywy Józefa Kona. Mogła ona pomieścić 30 osób. Podczas II wojny światowej hitlerowcy zdewastowali synagogę.



Drewnowska 17

Drewnowska 23
Drewnowska 27

Dziennik Łódzki, rok 1891.
I jeszcze przy okazji dzisiejszego spaceru ulicą Drewnowską:
Drewnowska 77
Drewnowska 77 (za plecami mam Manufakturę, ale to historia na osobny wpis...): mieściła się tu Farbiarnia i wykończalnia tkanin wełnianych, założona w 1885 roku przez Aleksandra Hirsza Damskiego. Zakład zatrudniał 78 robotników, roczna wartość jego produkcji - 155 tysięcy rubli... Przed 1902 rokiem fabryka została zamknięta, a po 1904 roku stała się własnością Hanftwurzela i S-ki i aż do pierwszej wojny światowej utrzymała dawny profil produkcji. W latach międzywojennych budynki fabryczne znów zmieniły właścicieli - należały do Kalmana Kaszuba, Wilhelma Baua i Leona Kryłowieckiego. Wspólnicy w 1920 roku utworzyli spółkę komandytową, zajmującą się produkcją i sprzedażą tkanin ubraniowych. W 1930 roku fabryka wyrobów włókienniczych należała do Kalmana Kaszuba i Leona Kryłowieckiego. Mieli oni przędzalnię wełny (3 200 wrzecion zgrzebnych), niciarnię, tkalnię (40 krosien sukienniczych, 40 krosien angielskich) i wykończalnię, zatrudniali 160 osób. Wytwarzane tu tkaniny wełniane i półwełniane sprzedawano na miejscu i poprzez przedstawicielstwo w Warszawie. Roczna wartość sprzedaży wynosiła około 900 tysięcy złotych.
Po 1945 roku zakład upaństwowiono. Był później oddziałem Zakładów Przemysłu Wełnianego im. Wiosny Ludów. Obecnie w murach dawnej fabryki znajdują się różne firmy handlowe i usługowe, między innymi największa w Łodzi grota solna.
 Drewnowska 77
Fot. Monika Czechowicz

Źródła:
Jacek Kusiński, Ryszard Bonisławski, Maciej Janik. Księga fabryk Łodzi.
Wikipedia https://pl.wikipedia.org
Fot. archiwalne ze zbiorów Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Łodzi.