piątek, 7 listopada 2014

Łódź. Ulica Sienkiewicza 26, willa Moryca Fränkla.



Pierwszym właścicielem budynku przy ulicy Sienkiewicza 26 (dawniej Dzika, później Mikolajewska) był Maurycy (Moryc) Fränkel (Frenkel). Urodził się w 1844 roku, najprawdopodobniej w Ostrowie Wielkopolskim. Fränkel był jednym z najbardziej znaczących przedstawicieli żydowskiej burżuazji Łodzi przełomu XIX i XX wieku. Wspierał finansowo w latach 1881-1887 budowę łódzkiej synagogi „postępowej” przy ulicy Spacerowej, a następnie był zastępcą członka Komitetu Synagogi.

Wielka Synagoga, tzw. postępowa. Aleja T. Kościuszki (dawna Spacerowa) przy Zielonej. Łódź, rok 1912.

Moryc Fränkel był również prezesem zarządu otwartej w 1901 roku szkoły „Talmud-Tora” , którą wspierał finansowo:
Łódź, ulica Pomorska 46/48. Gmach dawnej Żydowskiej Szkoły Rzemiosł „Talmud-Thora”, obecnie mieści Wydział Nauk o Wychowaniu Uniwersytetu Łódzkiego.

Willa przy ulicy Sienkiewicza została wzniesiona przez Moryca Fränkla (inne źródła: Fränkela, Frankela) na posesji zakupionej w 1882 roku, wraz z zabudowaniami magazynowymi usytuowanymi w głębi posesji. Zachowana archiwalna kopia projektu budynku podpisana jest przez architekta Miejskiego Hilarego Majewskiego.
Po śmierci Fränkla , willa została własnością wdowy po nim, Róży vel Rozalii Fränkel. Na posesji znajdowała się wówczas fabryka wyrobów wełnianych.
Od 1923 roku współwłaścicielem było małżeństwo Natan vel Lachman i Helena Sztiller, które użytkowało zabudowania gospodarcze w głębi posesji. Po śmierci Róży Fränkel w 1925 roku, po długim procesie spadkowym, posesję przejęła rodzina Sztillerów. W 1937 roku została sprzedana Stowarzyszeniu Kupców miasta Łodzi. W okresie okupacji niemieckiej przejęta przez władze hitlerowskie, a po 1945 roku przez władze komunistyczne i przekazana w użytkowanie Milicji Obywatelskiej, a w 1989 Policji Państwowej.

W latach 80. XX wieku mieściło się tutaj milicyjne kasyno. Obecnie jeden z wydziałów Komendy Wojewódzkiej Policji.
Ścianą szczytową willa przylega do budynku banku, od południa i wschodu jest otoczona terenem dawnego ogrodu, dziś przekształconego w parking.
Elewacja frontowa skierowana w stronę placu przed gmachem Wojewódzkiej Komendy Policji. W głębi znajduje się murowany parkan z bramą wjazdową odgradzający część działki z dawnymi obiektami gospodarczymi i biurowymi użytkowanymi obecnie przez policję.





źródło:
Krzysztof Szczepański. Łódzkie wille fabrykanckie.
Fot. współczesne Monika Czechowicz