piątek, 22 czerwca 2012

Willa Oskara Kona, ulica Targowa 61.


Willa przy ulicy Targowej.

Krzysztof Stefański w swej książce " Łódzkie wille fabrykanckie" (s. 293) podaje, że w 1894 roku przedsiębiorca budowlany Jan (Johannes) Steck zakupił tą posesję od Karola Gehliga. Jednak z udostępnionych mi danych (Kalendarz wydawnictwa Jana Peterslige na rok 1870, Kalendarz wydawnictwa Cezarego Richtera, 1894 oraz Informator Handlowo-Przemysłowy z roku 1897) wynika, że Steck zakupił posesję od Augusta Keilicha.
W 1895 roku powstał projekt domu, o urozmaiconych formach nawiązujących do architektury typu "cottage" z elementami "stylu tyrolsko-szwajcarskiego", który krotko później zrealizowano, nie jest pewne jednak czy w formie planowanej. Jej projekt sporządził najprawdopodobniej Franciszek Chełmiński. 
Według pierwotnego założenia willa nawiązywała stylem do renesansu. Późniejszy jej użytkownik, właściciel Widzewskiej Manufaktury - Oskar Kon, zmienił jej formę.



Budynek o klasycystycznej bryle, bez zbędnych dekoracji na fasadzie. Z dawnego wystroju wnętrz, prawie nic się nie zachowało. 
Teren pałacu ogrodzony jest wysokim parkanem, obok bramy jest stróżówka.



Pierwszy właścicielem był Jan (Johannes) Steck, następnie Oskar (Uszer, Oszer) Kon (Kohn), urodzony w 1870 roku w Łodzi (zmarł w 1961 w Argentynie), fabrykant i finansista.


Kon (Kohn) pochodził z rodziny chasydzkiej, jako najmłodsze z siedmiorga dzieci Lewiego, tkacza a następnie handlarza resztek w zakładach Juliusza Heinzla.
W latach 90. XIX wieku Oskar prowadził wraz ze wspólnikiem tkalnię, a po jej bankructwie rozpoczął pracę w "Manufakturze Bawełnianej J. Heinzla i J. Kunitzera", gdzie szybko awansował, zostając dyrektorem zakładów do spraw sprzedaży. Prowadził jednocześnie spekulacje finansowe i wykupował akcje fabryki.
Po śmierci Kunitzera w 1905 roku odgrywał w zakładach, przekształconych w "Widzewską Manufakturę Bawełnianą", coraz większą rolę, stając się po pierwszej wojnie światowej jej większościowym udziałowcem i prezesem. Zamieszkał wówczas w willi przy ulicy Targowej, wcześniej mieszkał przypuszczalnie w willi przy obecnej ulicy Konstytucyjnej. 
W 1918 roku posesję zakupiła Widzewska Manufaktura. W 1919 roku dokonano przebudowy willi dla Oskara Kona.



W latach międzywojennych Kon był głównym współwłaścicielem i dyrektorem Widzewskiej Manufaktury. W okresie okupacji Oskar Kon wykupił się z rąk Niemców, którzy zezwolili mu w grudniu 1939 roku wyjechać z Polski. Osiadł w Meksyku, a następnie w Argentynie gdzie, dzięki zgromadzonemu w bankach szwajcarskich majątkowi nadal prowadził działalność finansową.



W czasie II wojny światowej willa została przejęta przez niemieckich okupantów, a w 1945 przez komunistyczne władze państwowe. W 1950 została przeznaczona na siedzibę Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej (obecnej PWSFTViT).
Budynek zdobył sławę za sprawą jego obecnego właściciela: Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej im. Leona Schillera, popularnie nazywanej "Filmówką". Tak więc budynek dzięki takim tuzom kina jak Kieślowski, Polański, Wajda i wielu innych, sławny jest nie tylko w Europie ale i na świecie. Sławne schody prowadzące dziś do szkolnego kina, stały się legendą.

Przeczytaj jeszcze:
WILLA WIDZEWSKIEJ MANUFAKTURY

źródła:
Archiwalne, dzięki uprzejmości Pana Waldemara Borowskiego (http://piotrkowska-nr.pl/FB: https://www.facebook.com/Piotrkowska.historia):
Kalendarz wydawnictwa Jana Peterslige, rok 1870
Kalendarz wydawnictwa Cezarego Richtera, 1894
Informator Handlowo-Przemysłowy, rok 1897
oraz
Krzysztof Stefański. Łódzkie wille fabrykanckie.

fot. Monika Czechowicz