środa, 25 września 2013

PIOTRKOWSKA 7



Kamienica należąca do Dawida Lande, jednopiętrowa z mieszkalnym poddaszem. 


Gazeta "Republika", rok 1925.

Skromne dekoracje elewacji wzbogacono trzema trójkątnymi naczółkami w najwyższej części budynku. Na fotografiach: w trakcie remontu ulicy Piotrkowskiej i po:

Dawid Lande
Architekt, inżynier cywilny. Urodził się w Łodzi, w 1868 roku. Absolwent łódzkiej Wyższej Szkoły Rzemieślniczej (1886 rok) oraz petersburskiego Instytutu Inżynierów Cywilnych (1886-1891), który ukończył z dyplomem inżyniera cywilnego X klasy. Po studiach rozpoczął pracę w Komitecie Techniczno-Budowlanym Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w Sankt Petersburgu, ale po kilku miesiącach był zmuszony zrezygnować z pracy z powodu złego stanu zdrowia (w czasie studiów chorował na tzw. „ostry katar”). Udał się następnie do Berlina, gdzie odbywał praktykę w znanym biurze architektonicznym „Kayser & Großheim”. W 1893 roku osiadł w Łodzi i rozpoczął działalność architektoniczną, szybko zdobywając uznanie i pozycję czołowego architekta w mieście. W jego twórczości dominują dużej skali śródmiejskie kamienice o dekoracyjnych fasadach, w których chętnie stosował motywy barokowe i rokokowe. Zapisał na swoim koncie także liczne gmachy użyteczności publicznej. Jego pozycję ugruntowała realizacja gmachów rządowych: poczty (projekt przy współpracy z inż. Mikołajem Boczorowem oraz nadzór budowy) i Banku Państwa (obecnie oddział Banku Polskiego).


Gmach Poczty Głównej, róg ulicy Tuwima i Kilińskiego. 
Czytaj TUTAJ.

Gmach Narodowego Banku Polskiego, al. Kościuszki 14. 
Czytaj TUTAJ.

Lande zalicza się do pionierów stosowania na gruncie łódzkim, a także i w skali ogólnopolskiej, konstrukcji żelbetonowych. W 1899 roku, wykonany został przez niego strop żelbetonowy w fabryce Juliusza Kunitzera na Widzewie (w kwietniu 1900 roku sprawdzano jego wytrzymałość). W tymże roku wygłosił na posiedzeniu Sekcji Technicznej Łódzkiego Stowarzyszenia Techników wykład „O stropach żelazno-betonowych systemu Feketekazy’ego”. Udzielał się także aktywnie w środowisku zawodowym i na polu społecznym. W styczniu 1902 roku współorganizował w Łodzi zjazd towarzyski absolwentów petersburskiego Instytutu Inżynierów Cywilnych. Rok później wystawiał swoje projekty w dziale architektonicznym Wystawy Artystów Łódzkich, prezentując m.in. projekt warszawskiego domu E. Zaremby (…).
Jest jednym z bardziej znanych architektów łódzkich przełomu XIX i XX wieku, działającym także z powodzeniem w latach 20. XX wieku, w okresie Polski niepodległej. W owym czasie traktowany był już jako nestor architektury łódzkiej, powierzano mu projekty wielu znaczących gmachów, także wyrazem uznania był jego udział w jury konkursu na projekt Domu Ludowego (1925 rok), konkursu na szpital Czerwonego Krzyża (1927) oraz osiedla mieszkaniowego na Polesiu Konstantynowskim (1928).
Jego dorobek jest bardzo bogaty – obejmuje blisko 200 dzieł. Większość z nich to kamienice, ale liczne są także budynki użyteczności publicznej o różnorodnych funkcjach. W jego twórczości dominują formy historyczne, ale z powodzeniem, zwłaszcza w realizacjach warszawskich, stosował również rozwiązania secesyjne. Dorobek Dawida Lande każe go uznać za najważniejszego twórcę łódzkiego, przełomu XIX i XX wieku.

Ważniejsze prace w Łodzi:
·        kamienica M. Pinkusa przy ulicy Spacerowej 1 (al. Kościuszki) (1894)
·        kamienica przy ulicy Spacerowej 36 (1895)
·        kamienica J. Joskowicza przy ulicy Piotrkowskiej 271 (1894)
·        kamienica N. Rosenbluma przy ulicy Spacerowej 21 (al. Kościuszki) (1896)
·        kamienica E. Kindermanna przy ulicy Piotrkowskiej 85 (1896-1897)
·        neobarokowa kamienica przy ulicy Gdańskiej 42 (1897)
·        kamienica M. Briksa przy ulicy Narutowicza 42 (1910)
·        rozbudowa willi Stillera przy ulicy Jaracza 45 ( (1899-1901)
·        budynek magazynowo-handlowy na posesji J. Warszawskiego przy ulicy Piotrkowskiej 114/116 (1897), obecnie galeria „Atlas Sztuki”
·        Poczta Główna na roku Tuwima i Kilińskiego (1901-1903)
·        Rosyjski Bank Państwa (1905-1908), obecnie oddział Narodowego Banku Polskiego, al. Kościuszki 14
·        fasada Kliniki Położniczo-Ginekologicznej Fundacji Żydowskiego Towarzystwa Dobroczynnego (1923), obecnie Szpital Położniczo-Ginekologiczny im. L. Rydygiera przy ulicy Sterlinga 13
i wiele innych…


źródła:
Sławomir Krajewski, Jacek Kusiński. Piotrkowska, spacer pierwszy.
Krzysztof Stefański. Ludzie, którzy zbudowali Łódź. Leksykon architektów i budowniczych miasta.

Fot. Monika Czechowicz
Fot. archiwalna ze zbiorów Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Łodzi.