wtorek, 17 lipca 2012

Łódź - Ziemia Obiecana...

PIOTRKOWSKA 272 ab - REZYDENCJE KAROLA I EMILA STEINERTÓW




Pałac Karola i Emila Steinertów przy ulicy Piotrkowskiej 272 w Łodzi został wybudowany w latach 1909 - 1911, według projektu berlińskiego architekta Alfreda Blacke w tzw. "deutsche renaissance stil", który był uważany za niemiecki styl narodowy. 
Steinertowie przybyli do Łodzi w 1829 roku. Należeli do jednego z najstarszych rodów fabrykanckich Łodzi. Już w 1829 roku Karol Gottlob Steinert z synem Karolem Gottliebem juniorem, przybyli z Chemnitz w Saksonii, a w latach 30-tych XIX wieku uruchomili swój zakład na posesji przy ulicy Piotrkowskiej, blisko ul. św. Emilii (obecnie ul. Tymienieckiego), na terenach fabrycznych. Tutaj, w 1839 roku stanął parterowy obszerny, typowy dla pierwszego etapu uprzemysłowienia Łodzi dom, w którym było mieszkanie i warsztaty (rozebrany w końcu lat 60-tych XX wieku). W kilka lat później powstał mniejszy dom warsztatowy - typowy dla kolejnego okresu, parterowy budynek nakryty dwuspadowym dachem naczółkowym (obecnie stojący pod numerem 274). Później, w latach 50-tych XIX wieku, w głębi posesji wybudowany przez Adolfa Konrada Steinerta większy budynek fabryczny otwierał nowy okres w rozwoju firmy.
Steinertowie budowali swoją fortunę powoli, z niejakim mozołem, przez cztery pokolenia.


Ilustrowana Republika, rok 1937.

Dowodem rosnącej zamożności rodziny był pałacyk o eleganckiej renesansowej formie wybudowany kilkadziesiąt metrów obok, w 1891 roku. Kopia projektu tego pałacu ma podpis architekta miejskiego Franciszka Chełmińskiego.


Zwieńczeniem fortuny reprezentujących kolejne pokolenie Steinertów - braci Emila i Karola (a w 1908 roku mieli oni po pół miliona rubli) stała się nowa rezydencja wybudowana przy ulicy Piotrkowskiej nr 272 ab. Obiekt ten wkomponowano pomiędzy pałacyk z 1891 roku a stary dom z lat 40-tych XIX wieku.




Pałac pomyślany został jako podwójna rezydencja, składająca się z dwóch niezależnych części, zaprojektowanych w sposób zbliżony do siebie, ale nie identycznych, znacznie różnią się elewacje ogrodowe, a od strony ogrodu rozdziela je mur. Zbudowany w latach 1909-1911 pałac przeznaczony był dla dwóch rodzin. Stąd bierze się jego symetryczna fasada i dwie bramy, na których osi ulokowano dekoracyjny kartusz z sentencją SALUS INTRANDIBUS.


Bardzo wyróżnia się swoją formą architektoniczną, nawiązującą do renesansu niemieckiego, rzadko stosowanego na gruncie łódzkim,
mimo wielu budowli autorstwa twórców berlińskich. Ten swoisty fabrykancki "bliźniak" zaprojektował berlińczyk Alfred J. Balcke. Ciężki wystrój inspirowany jest wyraźnie niemieckim renesansem, ale nad wjazdami dostrzegamy symbole włókienniczej profesji właścicieli - figurkę prządki otoczoną industrialnym motywem zębatego koła.
Wybór stylu, w jakim wzniesiono pałac niewątpliwie nie był przypadkiem - miał podkreślać narodowość jego właścicieli. Składa się z dwóch niezależnych budynków 
dwóch bramach wjazdowych połączonych wspólną fasadą. Jest dwupiętrowy z mansardą, łamanym dachem i posiada szczyty obramowane wolutami. Fasadę pałacu cechuje symetria, jedynie szczegóły się różnią.
W elewacji ogrodowej znalazły zastosowanie malownicze elementy konstrukcji ryglowej. Eleganckie wnętrza częściowo tylko zachowały swój pierwotny wystrój.
Obecnie w obiekcie tym oprócz lokatorów i biblioteki mieści się Regionalny Ośrodek Badania i Dokumentacji Zabytków.



Fot. współczesne Monika Czechowicz
Fot. archiwalna ze zbiorów Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Łodzi

źródła:
Informacja o obiekcie oparta na: Krzysztof Stefański Album architektury dawnej Łodzi 2003
i Andrzej Urbaniak Śladami starej Łodzi 1992 t. 1, 1993 t. 2)