środa, 4 marca 2015

PIOTRKOWSKA 22




Ta jednopiętrowa kamienica powstała w latach siedemdziesiątych XIX wieku.
W 1893 roku powstał projekt nadbudowy drugiego piętra w budynku frontowym, ale nie został zrealizowany.
Już w latach 70. XIX wieku mieścił się w tym miejscu skład papieru i galanterii. Prowadziła go rodzina Heindrich. Firmę kupił Cezar Richter, księgarz który sprzedawał tu książki polskie, niemieckie i nuty, wydawał także pierwsze łódzkie kalendarze, a 1893 roku opublikował pierwszy „Przewodnik po Łodzi” (niektóre źródła podają, że firma Richtera mieściła się przy Piotrkowskiej pod numerem 17*). 


Przewodnik po Łodzi (Führer Durch Łódź), rok 1898.

Juliusz Cezar Richter był łodzianinem. Urodził się tu 28 czerwca 1846 roku ( zmarł również w Łodzi w 1905 roku). Był synem  zamożnego przemysłowca Józefa (1819-1898) i Joanny Doroty z Aurichów.
Po dziesięcioletniej praktyce w warszawskiej księgarni S. H. Merzbacha zdobył uprawnienia do prowadzenia księgarni. W 1872 roku przybył do Łodzi i kupił od L. Heidrichowej księgarnię i skład nut wraz z niewielką wypożyczalnią niemieckich książek. Jego starania o zezwolenie na wydawanie polskiej gazety „Dziennik Handlowy, Polityczny i Literacki” nie zyskały aprobaty władz carskich.
Przy księgarni uruchomił 13 grudnia 1874 ręczną prasę do drukowania biletów wizytowych i formularzy.


Przewodnik po Łodzi (Führer Durch Łódź), rok 1898.

Na składzie w księgarni w 1882 miał około 150 tytułów książek niemieckich i 50 polskich oraz przeszło 2 000 nut. W bibliotece oferował do wypożyczania prawie 400 publikacji w języku niemieckim.
Ponowne zezwolenie na prowadzenie księgarni otrzymał 17 sierpnia 1884 i 30 sierpnia 1884 otworzył ją przy ul. Południowej (obecnie ulica Rewolucji 1905 roku w Łodzi) 18, przenosząc się w 1887 roku do własnego domu przy ulicy Cegielnianej 2 (obecnie ulica Stefana Jaracza). 



Richter prowadził także działalność nakładczą, wydawniczą. Był pierwszym w Łodzi księgarzem prowadzącym na znaczną skalę działalność wydawniczą zaspakajającą potrzeby kulturalne większości Niemców, a później również Polaków. Od 1880 roku wydawał coroczny kalendarz w języku niemieckim „Lodzer Haus und Familien Kalender” oraz od 1889 w języku polskim kalendarz „Łodzianin”. 


Kalendarz "Łodzianin", rok 1893.

Kalendarz „Łodzianin” był bodaj najpopularniejszą lekturą łodzian, ale poziom umieszczanych w nim publikacji spotkał się w 1892 roku z ostrą krytyką na łamach „Dziennika Łódzkiego” (którego w 1884 był współzałożycielem, być może ze względu na pokrewieństwo z finansującym „Dziennik Łódzki” Karolem Wilhelmem Scheiblerem). 12 marca 1893 ukazał się w jego wydawnictwie przewodnik po Łodzi w języku niemieckim Führer durch Lodz.


Führer durch Lodz.

W 1893 roku sprzedał Ludwikowi Fiszerowi (swojemu szkolnemu koledze) rozwijające się wydawnictwo, pozostawiając sobie księgarnię. Po jego śmierci księgarnię prowadził syn, także Juliusz Cezar. W 1914 roku księgarnia czynna była przy Piotrkowskiej 243, a w 1915 również przy ulicy Piotrkowskiej pod nr 209.


Wracamy na ulicę Piotrkowską 22 - przez długi czas, począwszy od lat 80-tych XIX wieku, posesja ta była w rękach rodziny Bechtoldów.
W 1882 roku Józef Gebel otworzył tu piątą w Łodzi aptekę, a w 1883 roku Abram Beder otworzył księgarnię.
Od ok. roku 1900 mieściło się tutaj przedstawicielstwo znanej firmy „Singer”, oferującej maszyny do szycia i haftów artystycznych. Firma oferowała także bezpłatną naukę szycia oraz haftów artystycznych na oferowanych przez siebie maszynach.


Gazeta "Rozwój", rok 1903.


Rozwój, rok 1907.

Na przełomie wieków swoją siedzibę miała tutaj filia "Rektyfikacji Warszawskiej", firmy zajmującej się sprowadzaniem i sprzedażą alkoholi oraz innych artykułów spożywczych. Filią łódzką zarządzał Henryk Gebhardt.


Gazeta "Rozwój", rok 1898.


W 1898 roku R. Arnekker otworzył tu skład wyrobów żelaznych stalowych i naczyń kuchennych oraz skład broni i przyborów myśliwskich.

"Rozwój", rok 1898.


Gazeta "Rozwój", rok 1898.


"Rozwój", rok 1899.


W ostatnich latach przed I wojną istniało pod tym adresem kino „Arkadia”.

 "Rozwój", rok 1908.

Po zakończeniu pierwszej wojny światowej, w roku 1918 istniało i funkcjonowało już w Łodzi 11 kin - właśnie Arkadia przy ulicy Piotrkowskiej 22...
 "Lodzer Zeitung", rok 1910. 

Urania przy ulicy Cegielnianej 34 (Jaracza)/ róg Piotrkowskiej, 

"Głos Poranny", rok 1932.

Corso przy ulicy Zielonej 2, 

"Głos Poranny", rok 1929.

Grand-Kino przy ul. Krótkiej 1 (Traugutta), Odeon przy ulicy Przejazd (dziś ulica Tuwima) i inne.

 "Gazeta Łódzka", rok 1913. 

W latach 1908-1914 wyświetlano najczęściej filmy francuskie, rosyjskie, duńskie, włoskie, niemieckie. W repertuarze kin dominowały melodramaty, obrazy sensacyjne i komedie. 

"Głos Poranny", rok 1929.

W latach 20-tych coraz większą popularnością cieszyły się westerny, opowieści kryminale i gangsterskie, a także filmy sensacyjno-przygodowe. 
W roku 1922 powołano do życia Miejski Kinematograf Oświatowy, placówkę kulturalno-oświatową mającą propagować wśród młodzieży, za pomocą odpowiednio dobranych filmów, oświatę i kulturę. 

"Głos Poranny", rok 1929.

Według statystyk w latach 1918-1920, frekwencja w kinach była pięciokrotnie wyższa niż w teatrach. 

"Głos Poranny", rok 1930.

W roku 1921 łódzkie kina odwiedziło 2,6 mln. widzów. W roku 1938 liczba ta wzrosła do 6 mln. 

"Głos Poranny", rok 1938.

Wracamy na ulicę Piotrkowską. Pod numerem 22 mieściło się wiele firm i składów, większych i mniejszych:

Przewodnik po Łodzi (Führer Durch Łódź), rok 1893.


Kalendarz handlowo-przemysłowy m. Łodzi, rok 1909.

Od roku 1915 mieściła się tu siedziba Związku Zawodowego Pracowników i Pracownic Fryzjerskich Żydów.


Kalendarz Informator na rok 1919.

Mieściło się tu oczywiście jeszcze wiele innych firm, pracowni i magazynów.

"Goniec Łódzki", rok 1904.


Kalendarz handlowo-przemysłowy m. Łodzi, rok 1910.


"Ekspress Wieczorny Ilustrowany", rok 1923.


Kalendarz informacyjno-adresowy na rok 1923.


Kalendarz informacyjno-adresowy na rok 1923.


 "Ilustrowana Republika", rok 1926. 

"Głos Poranny", rok 1929.


 "Ilustrowana Republika", rok 1928.


"Dziennik Łódzki", rok 1945.
źródła:
Sławomir Krajewski. Jacek Kusiński. Ulica Piotrkowska. Spacer pierwszy.
Jacek Strzałkowski. Drukarnie i księgarnie w Łodzi do 1944 roku.
*Janina Jaworska: Początki księgarstwa w Łodzi.
*Janina Krakowiak. Od Fiszera do "Pegaza".
Archiwum Państwowe w Łodzi http://www.lodz.ap.gov.pl


"Głos Poranny", rok 1930.

"Głos Poranny", rok 1931.

"Głos Poranny", rok 1931.

Fot. Monika Czechowicz



 "Głos Poranny", rok 1930.

Fot. archiwalne ze zbiorów Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej im. Józefa Piłsudskiego w Łodzi "Głos Poranny", rok 1930.
i inn.


Brak komentarzy:

Prześlij komentarz