Herby i pieczęcie miasta Łodzi

"Rocznik Łódzki" poświęcony historii Łodzi i okolic, rok 1933.

Rysunki herbów miejskich z czasów przedrozbiorowych, w tym Łodzi, znane są prawie wyłącznie z pieczęci. Odcisk najstarszej pieczęci łódzkiej został zachowany jedynie na dokumencie z 1535 roku. Zużycie jej, grafika oraz wprowadzenie nowej w niedługim czasie, świadczy o tym, że była używana od dawna. Można przypuszczać iż od połowy XV wieku.

Pieczęć z 1535 roku

W 1577 roku zaczęto używać nowej, która służyła do początku XIX wieku. Znana jest z odciśnięć na wielu dokumentach. Na rysunku przedstawiona jest łódka z wiosłem. Władze pruskie nie wprowadziły większych zmian. Zastąpione zostały jedynie napisy polskie napisami niemieckimi.

Pieczęć z 1577 roku

W okresie Księstwa Warszawskiego w 1811 roku zabroniono umieszczania na pieczęciach dawnych herbów. Ich miejsce zajmowało godło państwowe. Po 1813 roku niektóre miasta dokonywały prób przywrócenia swoich herbów na swoich pieczęciach, ale rząd Królestwa Polskiego zajął podobne stanowisko co rząd Księstwa i nakazał w 1822 roku umieścić ówczesne godło państwowe tj. dwugłowego orła rosyjskiego z tarczą na piersiach, na której znajdował się jednogłowy orzeł polski.

Opisane zmiany początkowo nie objęły Łodzi. Do 1817 roku używano pieczęci z XVI wieku i dopiero od tego roku wprowadzono nową z godłem Królestwa.

Pieczęć z 1817 roku

Pieczęć z 1820 roku

Pieczęć z 1826 roku

Pieczęć z 1837 roku

Pieczęć z 1842 roku

Pieczęć z 1867 roku

Pieczęć z 1876 roku

Pieczęć z 1884 roku

Pieczęć z 1914 roku

Kiedy od połowy XIX wieku stała się aktualna sprawa przywrócenia miastom herbów, miejscowe władze zgłaszały projekty nie nawiązujące do pierwowzorów. Pojawiły się natomiast nowe elementy graficzne mające związek z podkreśleniem przemysłowo handlowego charakteru miasta. Np. w projekcie z 1847 roku była to prząśnica trzymana przez lwa siedzącego w łódce, a 1895 roku koło zębate, czółenko tkackie i berło Merkurego.

Projekt herbu z 1847 roku

Władze carskie w obawie aby przywrócenie dawnych herbów nie wpłynęło na pobudzenie uczuć patriotycznych, zajmowały negatywne stanowisko w tej sprawie. W 1903 roku zainteresowała się tym redakcja „ Rozwoju". W trosce aby Łódź wzorem „miast cywilizowanych (...) miała stałe godło" ogłosiła na nie konkurs. Na apel najpoczytniejszej wówczas gazety odpowiedział m. in. J.K. Kochanowski, publikując dwa artykuły na łamach „Kuriera Warszawskiego” i w „Tygodniku Ilustrowanym". Postulował on aby przyszły projekt oparty był na wzorze z 1577 roku, a gdyby zwyciężyła tendencja podkreślenia współczesnego charakteru miasta, to należałoby umieścić dwa godła. Połączenie to proponował umotywować dewizą "Ex navicula navis" ( Z Łódeczki Łódź ).

Dewiza ta znalazła częściowo uznanie i przyjęła się w kilku nieoficjalnych herbach Łodzi lub różnego typu jej emblematach.

Projekt herbu z 1895 roku

Akcja „Rozwoju” nie przyniosła jednak pozytywnych rezultatów. Godło Łodzi pojawiło się dopiero na pieczęciach miejskich po ostatecznym zajęciu miasta przez Niemców podczas I Wojny Światowej. Przedstawia ona jedynie łódkę o zupełnie odmiennych kształtach, a także niespotykane fale wodne. Magistrat miasta przyjął natomiast w 1915 roku herb, który na tarczy barokowej zwieńczonej tzw. corona muralis, tzn. symbolizującą mury miejskie , miał podobne jak na pieczęciach łódź z wiosłem i fale, a ponadto obłoki.

Emblemat z 1915 roku

Herb z 1915 roku

Po odzyskaniu w 1918 roku niepodległości pojawiła się na pieczęciach łódź o nowych kształtach, na tarczy barokowej, tylko częściowo nawiązująca do wzoru z 1577 roku. Podobnie wyglądał rysunek herbu przyjęty przez władze miejskie w 1919 roku, co wywołało ostrą krytykę specjalistów.

Godło z 1917 roku

Pieczęć miasta Łodzi z 1918 roku

Herb z 1919 roku

Pod koniec 1933 roku władze miejskie ogłosiły konkurs na herb Łodzi. Nie dał on jednak projektów godnych zaakceptowania, toteż sąd konkursowy postanowił, aby za podstawę przyjąć wyobrażenie zamieszczone na pieczęci z 1577 roku, a jego stylizację powierzyć jednemu z techników Wydziału Budownictwa Zarządu Miasta. Projekt został wykonany i przyjęty w styczniu 1934 roku, a następnie wysłany do Warszawy z prośbą o zatwierdzenie.Sprawa jednak przeciągała się i dopiero zarządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych z 5.VI 1936 roku Łódź otrzymała prawo używania herbu tak określanego : „W polu czerwonym łódka z wiosłem – złote”. Zgodnie z przyjętymi wówczas normami tarcza miała kształt gotycki. podobny jak tarcze z godłem państwowym.

Herb z 1936 roku obowiązuje do dzisiaj, natomiast na pieczęciach miejskich, stosownie do zarządzeń ogólnokrajowych, od 1950 roku umieszczane jest godło państwowe.

Pieczęć miasta z 1925 roku

Obecny herb miasta

ŁÓDŹ. POCZĄTEK.

Historia miasta Łodzi liczy już prawie 600 lat, ale jej prawdziwa i niespotykana kariera, przypominająca rozwój miast amerykańskich, przypada na wiek XIX. Wtedy to z małej, zapomnianej osady wyrosło drugie co do wielkości miasto w Polsce. Ale wróćmy do początku…

Pochodzenie nazwy osady nie jest wyjaśnione. Jedni wywodzą je od herbu rycerskiego Łodzia, inni od imienia Włodzia (w którym pierwsza litera miałaby z czasem zniknąć), jeszcze inni od łozy – wierzby rosnącej w dużych ilościach na bagnistych terenach wokół Łodzi. Niektórzy błędnie wiążą nazwę miasta z rzeką Łódką, która swą obecną nazwę otrzymała dopiero w końcu XIX wieku, wcześniej nazywała się Ostroga. Początki osady najprawdopodobniej można umieścić w pierwszych latach XII wieku. Pierwsza wzmianka o Łodzi pochodzi z roku 1332 z dokumentu księcia łęczyckiego i dobrzyńskiego – Władysława. Zapis zwalniający Łódź z wszelkich podatków oraz sądownictwa książęcego potwierdza przynależność wsi do kapituły włocławskiej. W 1387 roku biskup włocławski Jan Kropidło (zwany tak ze względu na bujną czuprynę) nadał sołtysowi Januszowi sołectwo we wsiach Łódź i Widzew oraz określił jego obowiązki i uprawnienia.

15 maja 1414 roku kapituła włocławska nadała wsi Łodzia przywilej lokacyjny. Zapoczątkowało to proces dochodzenia do praw miejskich.

...my kapituła Kościoła włocławskiego (...) pragnąc dobra stołowe nasze kapitulne do lepszego doprowadzić stanu, o poprawę tę pomnożenie troszcząc się boskim przyczynieniem, miasto w granicach wsi naszej Łodzi w ziemi łęczyckiej położonej, pomiędzy jej polami, krzakami, gajami i lasami, koło drogi która prowadzi z Łęczycy do Krakowa i koło rzeki Ostrogą zwanej (...), postanowiliśmy założyć na prawie magdeburskim...

Włocławek, 15.05.1414

Łódź otrzymała prawa miejskie (magdeburskie) z rąk Władysława Jagiełły. Dokument lokacyjny wydał król w Przedborzu 29 lipca 1423 roku. Od tego  momentu mieszkańcy Łodzi stali się „mieszczanami” i uzyskali zgodę na odbywanie dwóch jarmarków rocznie i targów w każdą środę. Jako poddani kapituły przestali odpowiadać za przewinienia przed sądami ziemskimi, a prawo sądzenia i karania przestępstw powierzono wójtowi. Przywilej lokacyjny w niewielkim stopniu zmienił życie mieszkańców Łodzi, ciągle głównym ich zajęciem pozostawało rolnictwo. Handel był niemrawy, liczba rzemieślników wahała się od 20 do 30 (nie znajdował się wśród nich żaden sukiennik…).

Ludność miasta w okresach pomyślnych przekraczała zaledwie 500 osób. Kościół parafialny w Łodzi powstał prawdopodobnie pod koniec XIV wieku, a pierwsza zmianka o nim pochodzi z 1428 roku. W 1585 przy rynku wzniesiono skromny, drewniany ratusz. Sprzedawano w nim również piwo i różne alkohole.

W styczniu 1424 roku, pół roku po erygowaniu miasta przez króla Władysława Jagiełłę, biskup włocławski Jan Pella wydał akt lokacyjny, w którym określano prawa i obowiązki mieszczan. Z zachowanych odpisów możemy dziś dowiedzieć się, że osadnicy otrzymali prawo wolnizny na 6 lat, po upływie których musieli płacić czynsze roczne na rzecz kapituły: od każdego budynku (poza domami rzemieślników i kupców) – 2 grosze, od ogrodu – 2 grosze, od łanu ziemi – 2 grosze, karczmarz, sukiennik, rzeźnik – 12 groszy, szewc – 6 groszy, propinator soli – 8 groszy. Poza czynszami mieszczanie zmuszeni zostali jeszcze do opłacania danin łódzkiemu plebanowi – pół grosza od domu oraz po korcu żyta i owsa od włóki ziemi. Osoby przyjeżdżające na targ zwolnione zostały z opłat.

Szczególnie źle wygląda sytuacja w Łodzi w XVII wieku. Region łęczycki pustoszyły wojska szwedzkie i nękały go walki z rokoszem Lubomirskiego. Także inne klęski (pożary, epidemie) znacząco zmniejszyły liczbę ludności miasteczka. Do początku wieku XIX nie powstał w Łodzi żaden budynek murowany, a domy biedniejszych mieszczan niewiele różniły się od chłopskich chałup. Ulice nie były brukowane. Przez cały okres rzeczpospolitej szlacheckiej Łódź była jednym z mniejszych miasteczek regionu. Dlatego, gdy dostała się w 1793 roku do zaboru pruskiego, wysunięto projekt odebrania jej praw miejskich. Na szczęście nigdy do tego nie doszło, a sekularyzacja dóbr biskupa włocławskiego, w skład których wchodziła tez Łódź, i przejęcie ich przez władze państwowe – miało w przyszłości ułatwić miastu karierę…

andel's Hotel Łódź

Nowoczesny design w zabytkowym industrialnym budynku.

Czterogwiazdkowy andel's Hotel Łódź przyciąga wzrok dzięki imponującej czerwonej fasadzie z palonych cegieł odrestaurowanego budynku XIX-wiecznej przędzalni i znajduje się na terenie centrum handlowo - usługowo - rozrywkowego Manufaktura. Nowoczesna architektura charakteryzuje się niebanalną grą kolorów i form, szkła i tekstyliów, dzieł sztuki i mebli. Współczesny design w bardzo kontrastowy i oryginalny sposób harmonizuje z historyczną budowlą, tworząc jednocześnie luksusowy i wygodny hotel – galerię.

W andel's Hotel Łódź znajduje się 277 pokoi, suitów i apartamentów przeznaczonych na dłuższe pobyty, a także jedno z największych w regionie Centrum Konferencyjne o powierzchni 3100 m² z salą balową dla 800 osób. Wszystkie sale wyposażone są w najnowocześniejsze urządzenia i innowacyjne rozwiązania architektoniczne.

Hotelowe Centrum SPA i Fitness skySPAce słynie z niepowtarzalnego oszklonego basenu - XIX-wiecznego zbiornika przeciwpożarowego - który znajduje się na dachu hotelu. Restauracja Delight i Oscar's Bar, oferujące dania kuchni fusion, to popularne miejsce spotkań biznesowych i towarzyskich. Widok na panoramę miasta z Lounge Room zapiera dech w piersiach wszystkich Gości.

Fot. Monika Czechowicz

PANORAMA HOTELU:
http://www.moving-pictures.de/v6/vi_andels_lodz/index.php?sprache=en

STRONA HOTELU (rezerwacja):

http://www.vi-hotels.com/pl/andels-lodz/

http://www.vi-hotels.com/pl/andels-lodz/hotel/