baedeker łódzki: Dora Kalinówna, gwiazda przedwojennych kabaretów, królowa szmoncesu.

poniedziałek, 9 lutego 2026

Dora Kalinówna, gwiazda przedwojennych kabaretów, królowa szmoncesu.

Dora Kalinówna

Fotografia portretowa ze zbiorów Narodowego Archiwum Cyfrowego.

Dora Klingbeil-Rater - aktorka i pieśniarka, urodziła się w Łodzi 15 grudnia 1900 roku.

Dora Kalinówna

Fotografia portretowa ze zbiorów Narodowego Archiwum Cyfrowego.

Pochodziła z rodziny łódzkich Żydów, była córką Hermana Kingbeila i Marii Haltrecht. Występowała jako Dora Kalinówna.

Dora Kalinówna

(zbiory Narodowego Archiwum Cyfrowego)

W latach 1923-1926 studiowała w Oddziale Dramatycznym Konserwatorium Muzycznego w Warszawie. W 1928 roku wyszła za mąż za projektanta Józefa Ratnera, ale małżeństwo zakończyło się rozwodem.

Kalinówna jako włóczęga. Rewia "Miłość, młodość i spółka" w kabarecie Cyganeria, rok 1936.

(zbiory Narodowego Archiwum Cyfrowego)

"Głos Poranny", rok 1931.

"Ilustrowana Republika", rok 1931.

W latach 1926-1931 występowała w teatrze Qui Pro Quo, zyskując uznanie jako pieśniarka i recytatorka, a przede wszystkim niezrównana wykonawczyni szmoncesów Tuwima, Hemara, Własta. Z kabaretem Qui Pro Quo wyjeżdżała na liczne występy

"Głos Poranny", rok 1931.

Rewia "Banda naprzód" w teatrze Banda w Warszawie. Dora Kalinówna w jednej ze scen.

(zbiory Narodowego Archiwum Cyfrowego)

Artyści kabaretu "Cyganeria" podczas wypoczynku w lesie ćwiczą śpiewanie.

Stoją od lewej: Lena Żelichowska, Zula Pogorzelska, Dora Kalinówna, Konrad Tom i dyrygent Zdzisław Górzyński.

(zbiory Narodowego Archiwum Cyfrowego)

"Głos Poranny", rok 1934.

"Głos Poranny", rok 1935.

Dora Kalinówna w programie rozrywkowym w teatrze "Cyrulik Warszawski", rok 1935.

(zbiory Narodowego Archiwum Cyfrowego)

"Głos Poranny", rok 1935.

Program rozrywkowy "Pod włos" w teatrze "Cyrulik Warszawski" w Warszawie.

Dora Kalinówna jako krawiec James Nadelknopf w jednej ze scen programu.

(zbiory Narodowego Archiwum Cyfrowego)

Program rozrywkowy "Pod włos" w teatrze "Cyrulik Warszawski" w Warszawie.

Dora Kalinówna jako krawiec James Nadelknopf w jednej ze scen programu.

(zbiory Narodowego Archiwum Cyfrowego)

W latach 30. grała w teatrach i kabaretach warszawskich: Banda, Morskie Oko (gdzie śpiewała swój największy przebój – tango „Rebeka”), Cyganeria, Wielka Operetka czy Cyrulik Warszawski.

Dora Kalinówna podczas wykonywania piosenki "Rebeka", rok 1932.

(zbiory Narodowego Archiwum Cyfrowego)

Występowała z własnymi programami w polskich miastach, wyjeżdżała na turnee do krajów Europy i USA.

Rewia "Wiosna bandytów" w teatrze Banda w Warszawie, rok 1932.

Dora Kalinówna w numerze "Sportówka".

(zbiory Narodowego Archiwum Cyfrowego)

"Ilustrowana Republika", rok 1935.

"Dziennik Łódzki", rok 1932.

W 1932 roku wystąpiła w filmie „Sto metrów miłości”, a w 1936 roku w „Tajemnicy panny Brinx”.

"Nowy Dziennik Łódzki", rok 1933.

"Express Wieczorny Ilustrowany", rok 1933.

„Tajemnica panny Brinx”, rok 1936.

(źródło: YouTube.pl)

"Głos Poranny", rok 1936.

"Ilustrowana Republika", rok 1937.

W latach 30. XX wieku, pomiędzy swymi licznymi wyjazdami artystycznymi Dora Kalinówna często i chętnie występowała w swojej rodzinnej Łodzi.

"Ilustrowana Republika", rok 1938.

(źródło fotografii: Pamiątki Dory Kalinówny – W muzeach)

"Kurier Łódzki", rok 1939.

"Ilustrowana Republika", rok 1939.

"Ilustrowana Republika", rok 1939

"Ilustrowana Republika", rok 1939.

"Kurier Łódzki", rok 1939.

W dniu wybuchu II wojny światowej przebywała w Brazylii na kolejnym turnee. Występowała na koncertach organizowanych przez Poselstwo RP w Rio de Janerio na rzecz ofiar wojny w Polsce, brała na przykład udział w rewii „Cafe de Vaesovie”, opracowanej przez Tuwima i Lechonia.