baedeker łódzki

sobota, 15 marca 2014

Wieżowiec Pekao S.A. w Łodzi

Bank Pekao S.A. - biurowiec w Łodzi mieszczący się przy ulicy Piotrkowskiej 288 (Plac Reymonta). Ma 50 metrów wysokości i liczy 12 kondygnacji.

Według wcześniejszych planów budynek miał być wyższy, jednak ze względu na bliskość lotniska, Urząd Lotnictwa Cywilnego nie wyraził zgody na jego budowę w takiej postaci. Budynek jest siedzibą V oddziału Banku Pekao SA.

fot. Monika Czechowicz

piątek, 14 marca 2014

Pamięci generała Nila

Na murze kamienicy przy ulicy Próchnika 39 widzimy tablicę poświęconą pamięci generała „Nila”, czyli Augusta Emila Fieldorfa. Mieszkał w tym domu, w latach 1947-1950, aż do momentu aresztowania…

August Emil Fieldorf, pseudonim „Nil” - bojownik o niepodległość Polski, generał brygady Wojska Polskiego, organizator i dowódca Kedywu Armii Krajowej, zastępca Komendanta Głównego AK, pośmiertnie odznaczony Orderem Orła Białego.

W 1910 roku wstąpił do „Strzelca” , którego pełnoprawnym członkiem został w 1912 roku. Ukończył w nim szkołę podoficerską.

6 sierpnia 1914 roku zgłosił się na ochotnika do Legionów Polskich i wyruszył na front rosyjski, gdzie służył w randze zastępcy dowódcy plutonu piechoty. W 1916 został awansowany do stopnia sierżanta, a w 1917 skierowany do szkoły oficerskiej. Po kryzysie przysięgowym wcielony do Cesarskiej i Królewskiej Armii i przeniesiony na front włoski. Zdezerterował i w sierpniu 1918 roku zgłosił się do Polskiej Organizacji Wojskowej w rodzinnym Krakowie.

Od listopada 1918 w szeregach Wojska Polskiego, początkowo jako dowódca plutonu, a od marca 1919 roku dowódca kompanii ckm w 1 Pułku Piechoty Legionów. W latach 1919–1920 uczestniczył w kampanii wileńskiej. Po wybuchu wojny polsko-bolszewickiej w randze dowódcy kompanii brał udział m.in. w wyzwalaniu Dyneburga, Żytomierza, w wyprawie kijowskiej i bitwie białostockiej.

Po wojnie pozostał w służbie czynnej. 1 stycznia 1928 roku został awansowany na stopień majora i przeniesiony do służby w 1 Pułku Piechoty Legionów na stanowisko dowódcy batalionu, a w 1931 był w tym samym pułku zastępcą dowódcy. W rok później został awansowany do stopnia podpułkownika. W 1935 roku został przeniesiony na stanowisko dowódcy samodzielnego Batalionu KOP „Troki” w Pułku KOP „Wilno”. W 1936 był okresowo komendantem Okręgu Polskiego Związku Strzeleckiego we Francji.

W marcu 1938, niedługo przed wybuchem II wojny światowej mianowany dowódcą 51 Pułku Strzelców Kresowych, im. Giuseppe Garibaldiego – w Brzeżanach.

W kampanii wrześniowej 1939 przeszedł cały szlak bojowy jako dowódca 51 Pułku Piechoty Strzelców Kresowych im. Giuseppe Garibaldiego 12 Dywizji Piechoty. Po jej rozbiciu w nocy z 8 na 9 września w bitwie pod Iłżą, przebił się w cywilnym ubraniu do rodzinnego Krakowa. Stamtąd spróbował przedostać się do Francji, jednak został zatrzymany na granicy słowackiej i internowany w październiku 1939roku. W kilka tygodni później zbiegł z obozu internowania i przez Węgry przedostał się na zachód, gdzie zgłosił się do tworzącej się polskiej armii.

We Francji ukończył kursy sztabowe i 3 maja 1940 został awansowany na stopień pułkownika. Po kapitulacji Francji przybył do Anglii. Niebawem został wyznaczony przez władze polskie pierwszym emisariuszem Rządu i Naczelnego Wodza do kraju. 17 lipca 1940 roku wyruszył z Londynu przez Afrykę, Stambuł, Belgrad, Budapeszt i w Warszawie zameldował się 6 września.

Początkowo działał w warszawskim Związku Walki Zbrojnej, a od 1941 roku w Wilnie i Białymstoku. W sierpniu 1942 został mianowany dowódcą Kedywu KG AK. Służbę na tym stanowisku pełnił do lutego 1944. Wydał rozkaz likwidacji generała SS w Warszawie Franza Kutschery.

W kwietniu 1944 powierzono Fieldorfowi zadanie stworzenia i kierowania głęboko zakonspirowaną organizacją „Niepodległość” o kryptonimie NIE, kadrowego odłamu Armii Krajowej przygotowanego do działań w warunkach sowieckiej okupacji. Bezpośrednie działania organizacja „NIE” miała podjąć po rozwiązaniu Armii Krajowej 19 stycznia 1945 roku.

Na krótko przed upadkiem powstania warszawskiego, rozkazem Naczelnego Wodza Kazimierza Sosnkowskiego z 28 września 1944 awansowany na stopień generała brygady. W październiku 1944 roku został zastępcą dowódcy Armii Krajowej, gen. Leopolda Okulickiego i zajmował to stanowisko do 19 stycznia 1945.

7 marca 1945 został aresztowany przez NKWD w Milanówku pod fałszywym nazwiskiem Walenty Gdanicki i nierozpoznany został odesłany z siedziby NKWD we Włochach do obozu w Rembertowie, a stamtąd 21 marca 1945 roku wywieziony do obozu pracy na Uralu. Przebywał w trzech obozach: Bieriozówka, Stupino i Hudiakowo. Po odbyciu kary, w październiku 1947 roku powrócił do Polski i osiedlił się pod fałszywym nazwiskiem w Białej Podlaskiej. Nie powrócił już do pracy konspiracyjnej. Przebywał następnie w Warszawie i Krakowie, a w końcu osiadł w Łodzi, przy dzisiejszej ulicy Adama Próchnika:

W odpowiedzi na obietnicę amnestii w lutym 1948 zgłosił się do Rejonowej Komendy Uzupełnień w Łodzi i ujawnił, podając prawdziwe imię i nazwisko oraz stopień generała brygady. Mimo tego na ewidencję RKU został wciągnięty jako Walenty Gdanicki. W czerwcu tego roku zwrócił się na piśmie do ministra obrony narodowej z prośbą o uregulowanie stosunku do służby wojskowej. Pismo podpisał własnym imieniem i nazwiskiem. W październiku 1950 roku spotkał się z gen. Gustawem Paszkiewiczem, wówczas dyrektorem Biura Wojskowego Ministerstwa Leśnictwa, a przed wojną i w czasie kampanii wrześniowej, dowódcą 12 DP. Od byłego przełożonego uzyskał pisemne potwierdzenie przebiegu służby wojskowej w czasie wojny. Z tym dokumentem 10 listopada 1950 stawił się w Rejonowej Komendzie Uzupełnień w Łodzi. Po wyjściu z siedziby RKU został aresztowany przez funkcjonariuszy UB, przewieziony do Warszawy i osadzony w areszcie śledczym MBP przy ulicy Koszykowej. Później przewieziony do więzienia mokotowskiego przy ulicy Rakowieckiej 37 i oskarżony o wydawanie rozkazów likwidowania przez AK partyzantów radzieckich. Pomimo tortur Fieldorf odmówił współpracy z Urzędem Bezpieczeństwa.

Po sfingowanym procesie, w którym przedstawiono wymuszone w śledztwie przez UB zeznania podwładnych gen. Fieldorfa – mjr Tadeusza Grzmielewskiego„Igora” i płk. Władysława Liniarskiego „Mścisława”, których torturowano, generał Fieldorf został 16 kwietnia 1952 skazany w Sądzie Wojewódzkim dla m. st. Warszawy przez sędzię Marię Gurowską (właśc. Maria Sand) na karę śmierci przez powieszenie. W wydaniu tego wyroku wzięli udział również ławnicy Michał Szymański i Bolesław Malinowski. 20 października 1952 roku Sąd Najwyższy na posiedzeniu odbywającym się w trybie tajnym, pod nieobecność oskarżonego i jedynie na podstawie nadesłanych dokumentów, w składzie sędziowskim: Emil Merz, Gustaw Auscaler i Igor Andrejew, zatwierdził wyrok. Prośba rodziny o ułaskawienie została odrzucona. Rada Państwa nie skorzystała z prawa łaski.

Alicja Graff, wicedyrektor Departamentu III Generalnej Prokuratury zwróciła się do naczelnika więzienia o „wydanie niezbędnych zarządzeń do wykonania egzekucji”. Wyrok przez powieszenie wykonano 24 lutego 1953 o godz. 15:00 w więzieniu Warszawa-Mokotów przy ul. Rakowieckiej.

Prokurator Witold Gatner moment ten opisał następująco:

„Byłem zdenerwowany, napięty. Czułem, że trzęsą mi się nogi. Skazany patrzył mi cały czas w oczy. Stał wyprostowany. Nikt go nie podtrzymywał. Po odczytaniu dokumentów zapytałem skazanego, czy ma jakieś życzenie. Na to odpowiedział: «Proszę powiadomić rodzinę». Oświadczyłem, że rodzina będzie powiadomiona. Zapytałem ponownie, czy jeszcze ma jakieś życzenia. Odpowiedział, że nie. Wówczas powiedziałem: «Zarządzam wykonanie wyroku». Kat i jeden ze strażników zbliżyli się (...). Postawę skazanego określiłbym jako godną. Sprawiał wrażenie bardzo twardego człowieka. Można było wprost podziwiać opanowanie w obliczu tak dramatycznego wydarzenia”.

Miejsce spoczynku ciała Emila Fieldorfa przez wiele lat pozostawało nieznane. W kwietniu 2009 roku pojawiły się informacje, że pracownikom IPN udało się ustalić lokalizację grobu. Ciało generała spoczywa prawdopodobnie na Powązkach, blisko symbolicznego grobu wystawionego dla uczczenia jego pamięci.

W lipcu 1958 roku Generalna Prokuratura postanowiła umorzyć śledztwo z powodu braku dowodów winy. W marcu 1989 został zrehabilitowany, zmieniono postanowienie, „zarzucanej mu zbrodni nie popełnił”.

Śledztwo w sprawie mordu sądowego na gen. Fieldorfie zostało wszczęte w 1992 przez poprzednika IPN – Główną Komisję Badania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Objęło ono wszystkie osoby, które w latach 1950–1952 zaangażowane były w sprawę gen. „Nila”. Byli to:

· prokuratorzy Naczelnej Prokuratury Wojskowej – Helena Wolińska (Fajga Mindla)

· prokuratorzy Prokuratury Generalnej – Beniamin Wejsblech i Paulina Kern

· sędzia Sądu Wojewódzkiego Maria Gurowska (Sand) vel Górowska i dwóch ławników – Bronisław Malinowski i Mieczysław Szymański

· sędziowie orzekający w Sądzie Najwyższym – Emil Merz, Gustaw Auscaler i Igor Andrejew

W trakcie śledztwa okazało się, że podejrzani albo już nie żyją, albo zmarli w trakcie postępowania. Akt oskarżenia udało się sformułować jedynie wobec Wolińskiej i Gurowskiej.

Starania córki generała o wymierzenie sprawiedliwości w stosunku do żyjących winnych zbrodni ukazuje film pt. W sprawie generała Fieldorfa.

W sprawie generała Fieldorfa.

W 1992 roku powstał biograficzny film dokumentalny pt. On wierzył w Polskę... w reżyserii Aliny Czerniakowskiej:

On wierzył w Polskę...

Film przedstawia biografię gen. Augusta Emila Fieldorfa. Autorka wykorzystała materiały zebrane przez Marię Fieldorf-Czarską i Leszka Zachutę. W filmie wystąpili członkowie rodziny i świadkowie wydarzeń związanych z życiem bohatera, m.in. towarzysze jego pobytu na zesłaniu i w więzieniu.

29 lutego 2008 roku Sejm VI kadencji na swoim 9. posiedzeniu uczcił pamięć generała Augusta Emila Fieldorfa. Oto sejmowy zapis stenograficzny tego fragmentu obrad:

Marszałek: Przystępujemy do rozpatrzenia punktu 23 porządku dziennego: Przedstawiony przez Prezydium Sejmu projekt uchwały w sprawie uczczenia 55 rocznicy śmierci generała Augusta Emila Fieldorfa «Nila» (druk nr 279).

Jeszcze raz proszę uprzejmie o powstanie. (Zebrani wstają)

„Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie uczczenia 55 rocznicy śmierci generała Augusta Emila Fieldorfa «Nila». 24 lutego 2008 roku minęła 55 rocznica śmierci Augusta Emila Fieldorfa, pseudonim Nil. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej oddaje cześć temu wielkiemu obywatelowi, patriocie i żołnierzowi.

August Emil Fieldorf we wczesnej młodości brał udział w wojnie o odzyskanie niepodległości, a potem walczył w jej obronie. Był żołnierzem Pierwszej Brygady Legionów, uczestniczył w wojnie z Rosją Sowiecką w 1920 roku, bronił Polski we wrześniu 1939 roku, był żołnierzem Armii Krajowej, w której pełnił funkcję dowódcy Kedywu – Kierownictwa Dywersji. Po wojnie aresztowany przez NKWD, a potem przez UB, został przez krzywoprzysiężny sąd skazany na śmierć i zamordowany.

August Emil Fieldorf jest przykładem człowieka, który całe życie poświęcił walce o niepodległość i suwerenny byt Rzeczypospolitej Polskiej”.

Stwierdzam, że Sejm podjął uchwałę w sprawie uczczenia 55 rocznicy śmierci generała „Nila”. Dziękuję bardzo. (Burzliwe oklaski)

17 kwietnia 2009 roku odbyła się premiera filmu biograficznego Generał Nil w reżyserii Ryszarda Bugajskiego. W rolę Fieldorfa wcielił się Olgierd Łukaszewicz. Córka generała, Maria Fieldorf-Czarska zgłaszała jednak zastrzeżenia dotyczące informacji zawartych w scenariuszu filmu.

Generał Nil w reżyserii Ryszarda Bugajskiego

W 2012 raper Tadek opublikował utwór muzyczny pod tytułem „Generał Nil” stanowiący upamiętnienie osoby Augusta Emila Fieldorfa, wydany następnie na płycie Niewygodna prawda.

„Generał Nil”

Z dniem 31 lipca 2009 Minister Obrony Narodowej nadał Jednostce Wsparcia Dowodzenia i Zabezpieczenia Wojsk Specjalnych imię gen. Augusta Emila Fieldorfa „Nila”.

Fot. Monika Czechowicz

czwartek, 13 marca 2014

PIOTRKOWSKA 10 - kamienica Jozefa Monitza

Budynek wzniesiony został w 1896 roku według projektu Piotra Brukalskiego dla Jozefa Monitza.

Taryfa domów. "Czas", kalendarz informacyjno-adresowy, rok 1900.

Architekt Piotr Brukalski – był absolwentem warszawskiej Szkoły Realnej (1870), a następnie petersburskiej Cesarskiej Akademii Sztuk Pięknych (1876-1882). Przez pierwsze lata pozostał w Petersburgu, w tym czasie zdobył I nagrodę w konkursie na pomnik marynarzy w Odessie. W 1883 roku wziął udział w powtórzonym konkursie na kaplicę-mauzoleum Karola Scheiblera w Łodzi. Osiadł tutaj na stałe w końcu lat 80. XIX wieku, wiążąc się wkrótce z przedsiębiorstwem budowlanym Otto Gehliga.

Niektóre prace Piotra Brukalskiego w Łodzi:

Lecznica dla zwierząt Alfreda Kwaśniewskiego i Hugo Warrikoffa, przy ulicy Kopernika -1891 (zobacz TUTAJ)

Budynki gospodarcze zakładów J. Johna przy ulicy Piotrkowskiej 217/221 (1893-1894)

Nadbudowa kamienicy H. Sachsa (wcześniej S. Bahariera) przy ulicy Piotrkowskiej 107 (1895)

Budynek hotelowo-biurowy Grand Hotelu przy Pasażu Meyera 2 (zobacz TUTAJ)

Szkoła Przemysłowo-Rękodzielnicza przy ulicy Pańskiej (1900-1902) - obecnie Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych przy ulicy Żeromskiego 115 – jeden z największych gmachów szkolnych w Łodzi (1900-1902)

Szkoła Handlowa Zgromadzenia Kupców (1911-1913), Narutowicza 68 (zobacz TUTAJ)

… i także kamienica Jozefa Monitza przy ulicy Piotrkowskiej 10:

Właściciel kamienicy, Jozef Monitz urodził się 1850 roku, w Sieradzu, jako syn Lewka i Rajzli z Bemów. Przed rokiem 1914 był właścicielem sklepu z towarami żelaznymi w Łodzi, później zrezygnował z działalności kupieckiej i utrzymywał się z wynajmu lokali w swojej kamienicy. Był zastępcą członka zarządu Łódzkiego Żydowskiego Towarzystwa Dobroczynności, członkiem Towarzystwa Kredytowego miasta Łodzi i kilkakrotnie członkiem zarządu Gminy Starozakonnych w Łodzi. Żonaty z Emilią z Landauów, miał z nią pięcioro dzieci. Zmarł w 1941 roku i pochowany został na Cmentarzu Żydowskim w Łodzi.

Księga adresowa miasta Łodzi i województwa łódzkiego. Rocznik 1937-1939.

Najbardziej charakterystycznymi elementami fasady są dwa boczne dwupiętrowe wykusze przykryte niewielkimi kopułami. Szerokie trójdzielne okna otoczone są półkolumnami z głowicami w porządku korynckim. Poniżej znajdują się tralkowane balustrady.

Środkowe osie bez większej ilości detali oddzielone są boniowanymi na pierwszym piętrze lizenami. Budynek wieńczą dwa ozdobne szczyty oraz mansardowy dach z lukarnami.

W 1878 roku powstała tu pierwsza w Łodzi żydowska drukarnia Lejzora Gutsztadta, syna Jankiela Gutsztadta –kupca, właściciela pierwszej w Łodzi księgarni (Gutsztadt prowadził przy ulicy Nowomiejskiej sklep z wyrobami włókienniczymi, w którym sprzedawał książki w języku jidysz, polskim i niemieckim na podstawie zezwolenia z 1848 roku).

"Lodzer Zeitung", rok 1867.

Numeracja ulicy Piotrkowskiej zmieniała się. Kamienica pod nr 10 w latach 1850-1891 miała numer 251. Jeszcze przez kilka lat w reklamach prasowych pojawiały się oba numery.

"Rozwój", rok 1889.

Jubileuszowe wydanie "Lodzer Zeitung" 1883-1913.

W kamienicy przy Piotrkowskiej 10 mieszkał wraz z rodziną Bernard Dobrzyński, właściciel mieszczącego się tutaj magazynu i sklepu z tkaninami jedwabnymi.

"Nowy Kurier Łódzki", rok 1913.

Reklama sklepu Dobrzyńskich przy Piotrkowskiej 10.

Jubileuszowe wydanie "Lodzer Zeitung" 1883-1913

Jednodniówka "Ratujcie dzieci" z 11 czerwca 1916 roku.

Informator m. Łodzi z kalendarzem, rok 1920.

"Republika", rok 1925.

"Ilustrowana Republika", rok 1926.

"Najer Fołksbłat", 1928.

"Ilustrowana Republika", rok 1928.

Dawną firmę Bernarda Dobrzyńskiego w latach 30. XX wieku prowadzili A. Rabinowicz i W. Kronenberg.

"Głos Poranny", rok 1930.

"Głos Poranny", rok 1931.

"Głos Poranny", rok 1932.

"Głos Poranny", rok 1933.

"Głos Poranny", rok 1935.

"Głos Poranny", rok 1936.

"Głos Poranny", rok 1937.

"Ilustrowana Republika", rok 1937.

"Głos Poranny", rok 1938.

"Rozwój", rok 1898.

Od lat 80. XIX wieku w kamienicy swój lokal miała elegancka restauracja Rektyfikacji Warszawskiej, czyli Towarzystwa Warszawskiego Oczyszczania i Sprzedaży Spirytusu. Był to jeden z największych producentów alkoholi, w którym opracowano m.in. receptury wódki wyborowej, luksusowej i żubrówki. Lokal połączony ze składem firmowych wódek czystych oraz gatunkowych, nalewek owocowych, winiaków, rumów, ponczów i likierów prowadził K. Szreder.

"Rozwój", rok 1899.

"Rozwój", rok 1898.

W 1898 restauracja proponowała następujący repertuar śniadaniowy od godz. 10 rano:
- poniedziałek – żur na kiełbasie z kartoflami (barszcz polski)
- wtorek – kołduny litewskie na bulionie
- środa – golonka z grochem puree
- czwartek i niedziela – flaki garnuszkowe z grzankami
- piątek – ryba po żydowsku i pierogi leniwe
- sobota – pierożki z mięsem

— w miejscu: Piotrkowska 10

"Rozwój", rok 1898.

Gazeta "Rozwój", rok 1898.

"Rozwój", rok 1898.

"Rozwój", rok 1899.

"Rozwój", rok 1898.

"Rozwój", rok 1900.

Na bramie możemy dostrzec inicjały właściciela:

"Łodzianin", rok 1893
(numeracja Piotrkowskiej zmieniała się - nr 251 to dzisiejsza Piotrkowska 10).

W okresie międzywojennym w kamienicy przy Piotrkowskiej 10 mieszkał Zerach Sztrauch (Strauch), adwokat i społecznik.

Urodził się w 1905 roku w Kowalu jako syn Jakowa w szanowanej rodzinie fabrykanckiej. Maturę zrobił w łódzkim gimnazjum hebrajskim. Następnie studiował prawo na Uniwersytecie Warszawskim i w 1926 roku otrzymał tytuł magistra praw.
Po złożeniu ostatniego egzaminu adwokackiego, w 1931 roku, otrzymał tytuł adwokata. Jeszcze jako student uczestniczył w działalności różnych organizacji młodzieżowych. Był współzałożycielem i przewodniczącym organizacji "Merkaz Haceeeeirim" (Centrum Młodzieży), współpracował w akademickim związku na rzecz Uniwersytetu w Jerozolimie, działał w stowarzyszeniu "Jardenia" i w organizacji "Hechaluc Hamerkazi".
Był sekretarzem i członkiem zarządu łódzkiego oddziału Towarzystwa Przyjaciół Uniwersytetu Hebrajskiego, honorowym sekretarzem oraz wiceprezesem i członkiem zarządu łódzkiego Klubu Rzemieślnika przy ulicy Południowej 4 (obecnie ulica Rewolucji 1905 roku).

Sztrauch był również przewodniczącym łódzkiego klubu sportowego "Makabi" i zastępcą przewodniczącego egzekutywy Światowego Związku "Makabi". Należał do przywódców ruchu syjonistycznego w Łodzi. Piastował mandat radnego łódzkiej Rady Miejskiej z ramienia Bloku Syjonistycznego.

Krótko przed II wojną światową wyemigrował do Palestyny.Po wojnie światowej nadal czynny jako działacz społeczny założył w Tel Awiwie Związek Byłych Żydowskich Mieszkańców Łodzi, zajmując w nim aż do śmierci stanowisko prezesa. W założonym przez niego związku istnieje biblioteka nosząca jego imię. Zmarł w 1977 roku.

W latach 30. ubiegłego stulecia w kamienicy przy Piotrkowskiej 10 mieszkał Leopold Lipman Ebin, znany w Łodzi lekarz i ginekolog.

Urodził się w Warszawie. Po uzyskaniu dyplomu lekarza, w 1917 roku, mieszkał w Lublinie. W 1919 roku wstąpił do Wojska Polskiego jako ochotnik w stopniu porucznika. Służył w 23 pułku piechoty, w 401 szpitalu polowym, w 21 pułku piechoty, w 21 pułku artylerii i w obozie wartowniczym w Dęblinie.

Po demobilizacji przeniósł się do Łodzi. W latach 20. mieszkał przy ulicy Gdańskiej 93, później przy Piotrkowskiej 10, pod koniec lat 30. przy Al. Kościuszki 39.

Księga adresowa m. Łodzi i woj. łódzkiego 1937-1939.

Leopold Ebin był członkiem Izby Lekarskiej w Łodzi i oddziału łódzkiego Związku Żydów Uczestników Walk o Niepodległość Polski.

Wiadomo, że przeżył II wojnę ukrywając się w Warszawie po "aryjskiej" stronie wraz z żoną Felicją (z domu Raciążer, malarką) i dwójką dzieci. Syn Jonasz urodził się w Łodzi, w 1923 roku, dane drugiego dziecka długo nie były mi znane, teraz już wiem, że była to córka, Yola.

Niedawno otrzymałam informacje od wnuczki Pana Leopolda Ebina, Pani Christine Bernard, która opisała mi ich rodzinne losy:

"Oto prawdziwa historia: mój dziadek Leopold i Felicie z dwójką dzieci Janek i Yola mieszkali w Łodzi. Kiedy przybyli naziści, zostali wydaleni i wyjechali do Warszawy. W 1943 r. Janek został potępiony, a następnie zastrzelony. Nigdy nie znaleźliśmy jego śladu. W tym samym roku Felicie została aresztowana, uwięziona w Pawiaku. Od 2019 roku mamy datę jego śmierci: zastrzelony. Leopold został uwięziony na Majdanku, ale uciekł. Yola, moja matka została postrzelona w głowę 7 sierpnia 1944 r. Podczas powstania. Przeżyła! Znalazła Leopolda pod koniec wojny i opuścili Polskę w 1947 roku. Została lekarzem, a następnie poznała lekarza, którego poślubiła. Mieli dwoje dzieci Alaina, mojego brata, który jest lekarzem i mnie!
Leopold ożenił się ponownie z Polką we Francji. Mieli syna, George'a Ebina. Jest także emerytowanym lekarzem, mój wujek w połowie... miał 5 dzieci (...), …
Leopold jest pochowany we Francji.
Yola i Michel, moi rodzice spoczywają we Francji.
Oto cała historia".

Leopold Ebin i jego wnuczka, autorka listu, Pani Christine Bernard

(rodzinne archiwum Pani Bernard)

Chistine Bernard jest autorką książki "J’ai été fusillee, ma chérie" opisującej wojenną historię swojej rodziny, praca wydana została we Francji, niestety nie była tłumaczona na język polski.

Christine Bernard. "J’ai été fusillee, ma chérie", 2021.

"Ilustrowana Republika", rok 1925

W okresie międzywojennym przy Piotrkowskiej 10 miało swoją siedzibę Centralne Stowarzyszenie Kupców i Przemysłowców Województwa Łódzkiego.

"Republika", rok 1923.

Prezesem stowarzyszenia był Emanuel Hamburski, łódzki drukarz i właściciel drukarni, w 1908 roku założył pierwszy w Łodzi dziennik żydowski "Łodzier Togbłat" (Dziennik Łódzki), był też redaktorem i autorem artykułów w tej gazecie.

(więcej w baedekerze TUTAJ).

"Republika", rok 1923.

"Republika", rok 1924.

Kalendarz Informator, rok 1924.

"Republika", rok 1925.

"Ilustrowana Republika", rok 1925.

"Republika", rok 1925.

Od 1899 do 1912 roku przy Piotrkowskiej 10 mieścił się skład artykułów żelaznych i broni, właściciel firmy otworzył w 1911 roku drugi sklep przy Piotrkowskiej 91.

"Goniec Łódzki", rok 1905.

Informator Handlowo-Przemysłowy, rok 1912.

"Nowy Kurier Łódzki", rok 1911.

"Rozwój", rok 1912.

Przez dziesięciolecia mieściło się tu wiele firm, sklepów i składów. Mieli tu swoje gabinety znani lekarze.

"Rozwój", rok 1900.

"Rozwój", rok 1902.

"Rozwój", rok 1903.

Lodzer Informations und Hause Kalender, 1910.

Lodzer Informations und Hause Kalender, 1911.

"Rozwój", rok 1913.

"Nowa Gazeta Łódzka", rok 1914.

Informator m. Łodzi z kalendarzem, rok 1920.

"Republika", rok 1923.

"Ilustrowana Republika", rok 1928.

"Głos Kupiectwa", rok 1927.

"Ilustrowana Republika", rok 1927.

"Ilustrowana Republika", rok 1928.

"Głos Poranny", rok 1929.

"Głos Poranny", rok 1932.

"Głos Poranny", rok 1933.

"Głos Poranny", rok 1936.

"Głos Poranny", rok 1938.

"Ilustrowana Republika", rok 1938.

"Łodzianin", rok 1939.

"Głos Poranny", rok 1939.

Po II wojnie światowej:

"Dziennik Łódzki", rok 1945.

Książka adresowa m. Łodzi, rok 1947.

"Dziennik Popularny", rok 1977.

źródła:

Sławomir Krajewski, Jacek Kusiński. Ulica Piotrkowska.

Krzysztof Stefański. Ludzie, którzy zbudowali Łódź.
Marek Szukalak. Słownik biograficzny Żydów łódzkich i z Łodzią związanych.
https://pl.wikipedia.org

A tutaj sensacyjnie: PIOTRKOWSKA 10

oraz wspomnienia Pani Chritine Bernard