LITZMANNSTADT GETTO – LOSY, LUDZIE – ROJZA ZILBAR

Rojza (Róźka) Zilbar (Zylbersztajn) (1911-2002).

Łodzianka, działaczka młodzieżowa, redaktorka czasopism. Od wczesnej młodości działała w młodzieżowym ruchu syjonistycznym Hanoar Hacyjoni, a później w zbliżonej ideologicznie organizacji starszej młodzieży Hatechija. Po ukończeniu szkoły uczyła się krawiectwa.

Członkowie grupy Hanoar Hacyjoni.

W latach niemieckiej okupacji, po przesiedleniu z ulicy Piłsudskiego (obecna Wschodnia) 58 do getta - mieszkała przy ulicy Marynarskiej 55 w jednej izbie wraz z rodzicami, trzyosobową rodziną siostry i bratem.

Dom przy ulicy Marynarskiej 55.

Była córką Szmuela Dawida Grosmana, plasyka i Chany, siostrą fotografa łódzkiego getta Mendla Grosmana.

Mendel Grosman, fotograf łódzkiego getta.

W gettcie Rojza nie zaprzestała działalności w grupie młodzieży syjonistycznej, pracującej w ogrodach przy ulicy Okopowej 138, wśród której szerzyła ideę przyszłej pionierskiej pracy w Palestynie.

 Ulica Okopowa dzisiaj.

Przyłaczyła się również do utworzonego w getcie Arona Jakubsona ruchu pionierskiego Chazit Dor B’nej Midbar, przejmując na siebie obowiązek redagowania nielegalnego, ręcznie pisanego i w tenże sposób powielanego czasopisma „Kol Hechazit” („Głos frontu”).

Po rozwiązaniu przez władze getta kolektywów młodzieży na Marysinie kontynuowała działalność w środowisku młodzieżowym getta aż do jego likwidacji w 1944 roku.

W getcie straciła rodziców, nie przeżyli też siostra Fajga Frajtag, szwagier Szymon i urodzony w 1938 roku siostrzeniec Jakow (Jankiele).

Na początku sierpnia 1944 roku ukryła wraz z bratem Mendlem w skrytce w ścianie mieszkania około 10 tysięcy negatywów zdjęć wykonanych w getcie.

Rojza Zilbar została deportowana do obozu koncentracyjnego.

Przeżyła wojnę i wydobyła ze skrytki bezcenną dokumentację fotograficzną łódzkiego getta, wysłała ją okrężną drogą do Palestyny, lecz negatywy zaginęły podczas wojny izraelsko-arabskiej (1948).

W 1948 roku udało jej się wraz z przyszłym mężem Mosze Zilbar-Zylbersztajnem i grupą nielegalnych emigrantów przekroczyć granicę Polski i wyruszyć do Palestyny. Schwytana na statku wiozącym ocalonych z Zagłady emigrantów, została internowana przez władze angielskie na Cyprze. Po uwolnieniu przybyła do Palestyny. Zamieszkała w Hajfie wraz z mężem, synem Szmulem i córką Chaną. Po pewnym czasie otrzymała od Nachmana Zonabenda, kolegi swego zamordowanego brata, ukryte i dzięki temu ocalone pozytywy zdjęć z łódzkiego getta wykonane przez Mendla Grosmana. Jako prawomocna spadkobierczyni brata zrzekła się wszelkich praw do tej bezcennej dokumentacji fotograficznej i wyraziła zgodę na nieodpłatne przekazanie jej przez Zonabenda instytucjom upamiętniających Shoah.

Zmarła w grudniu 2002 roku i została pochowana na miejscowym cmentarzu położonym na zboczach góry Karmel.

Przeczytaj jeszcze:
ARIE BEN-MENACHEM
MOSTY ŁÓDZKIEGO GETTA i... ich fotograf

źródła:

(podaję za: Marek Szukalak. Słownik biograficzny Żydów łódzkich oraz  z Łodzią związanych):

M. Grosman. Calam hileh ba-getto.

Dabba Smith. My secret life.

Chronika szel geto.

Nachman Zonabend. The truth about the saving of the Łódź Ghetto Archive.

“Kol Hekazit” – Archiwum Ghetto Fighters Museum.

Materiały Arie Ben-Menachema.

Fot: 
Marek Szukalak. Słownik biograficzny Żydów łódzkich oraz  z Łodzią związanych i in
Yad Vashem i inn.
Fot. współczesne: Monika Czechowicz

łódzkie wspomnienia rockowe, czyli grupa REZERWAT

Rezerwat – polska grupa rockowa, założona w 1982 (niektóre źródła podają 1981) roku w Łodzi.

Rezerwat zadebiutował na festiwalu Rockowisko w listopadzie 1982 roku. Pierwsze nagranie studyjne zespół wykonał w 1983 roku – piosenki „Obserwator”  i „Histeria”. 

"Obserwator"

W następnym roku wydał pierwszą płytę pt. „Rezerwat”. W 1985 roku nagrał najbardziej znaną piosenkę zespołu pt. „Zaopiekuj się mną”. 

"Zaopiekuj się mną"

Utwory zespołu zostały wykorzystane w filmach pt. "Pręgi" i "Co lubią tygrysy". 

"Rezerwat" podczas kręcenia filmu "Co lubią tygrysy" w reżyserii Krzysztofa Nowaka-Tyszowieckiego. Rok 1989.

Początkowo grupa starała się łączyć nową falę z rockiem. Później zespół zdecydował się grać bardziej popowe utwory. Czołową postacią grupy jest jej założyciel i autor większości materiału Andrzej Adamiak - kompozytor, autor tekstów, producent, wokalista i gitarzysta basowy. 

SKŁAD ZESPOŁU:

·       Andrzej Adamiak – gitara basowa, śpiew

·        Paweł Stępień – perkusja

·        Bartek Grzanek – gitara

·        Piotr Goliat – instrumenty klawiszowe

"Nieprzytomnie słodka noc"

W latach 80-tych zespół należał do czołóki polskiej sceny muzycznej, dla niektórych stał się wręcz zespołem kultowym. Po latach milczenia w 2000 roku ukazał się album "The Best of Rezerwat", na którym znajdują się największe przeboje grupy. Jest to ostatnia płyta w starym składzie, ale już bez Mariusza Jeremusa i Piotra Mikołajczyka, to oni współtworzyli  pierwszy skład i grali w najlepszym czasie popularności zespołu. Przez  dwa lata na saksofonie wzmacniał  brzmienie zespołu  Antoni Kowalczyk.

BYLI CZŁONKOWIE:

·        Bartek Adamiak – śpiew

·        Zbyszek Bieniak – śpiew

·        Ania Czech – śpiew

·        Ewa Czech – śpiew

·        Wiktor Daraszkiewicz – gitara

·        Witold Grabowski – wibrafon

·        Mariusz Jeremus – gitara

·        Marcin Jędrych – gitara

·        Rafał Jędrzejka – instrumenty klawiszowe

·        Gerard Klawe – perkusja

·        Przemysław Kuczyński – perkusja

·        Piotr Mikołajczyk – perkusja

·        Zbigniew Nikodemski – instrumenty klawiszowe

·        Bartek Pieprz – gitara

·        Krzysztof Patocki – perkusja

·        Ania Pierzchałka – śpiew

·        Sylwia Pierzchałka – śpiew

·        Sławomir Romanowski – perkusja

·        Tadeusz Rostkowski – śpiew

·        Paweł Stępień – perkusja

·        Krzysztof Szmigiero – gitara

·        Bartek Szymański – gitara

·        Wiesław Żak – gitara

·        Andrzej Żukiewicz – perkusja

"Parasolki"

DYSKOGRAFIA:

ALBUMY STUDYJNE:

• Rezerwat (1984)
• Serce (1987)

ALBUMY KOMPILACYJNE:

• Zaopiekuj się mną (1993)
• Paryż (Moskwa) (1993)
• Portret (1998)
• The Best of Rezerwat (2000)

SINGLE:

• "Modlitwa o więź" / "Nowy świetny plan" (1984)
• "Kuszący wir" / "Nie wyjdę na deszcz" (1985)
• "Zaopiekuj się mną" / "Boję się" – "Parasolki" / "Szare gitary" (1986)

"Kocha ciebie niebo"

Łódzki Rezerwat ma na swoim koncie prawie milion sprzedanych płyt. 

źródło:
YouTube.pl
Blog: Wspomnienia.pl

W pogoni za potęgą, czyli… gdzie Polacy?

Inwestowanie, mnożenie kapitału, inwestowanie i… mnożenie kapitału – oto  siła napędowa rozwoju wczesnoprzemysłowej Łodzi. Znane są w tej materii poczynania niemieckich rodzin Scheiblerów, Grohmanów, Heinzlów (czytaj TUTAJ), Anstadtów (piwowarzy), Schweikertów (czytaj TUTAJ), czy depcących im po piętach żydowskich rodzin Poznańskich (czytaj TUTAJ), Silbersteinów, Eitingonów. 
Zygmunt Jarociński, Szaja Rosenblatt (czytaj TUTAJ) czy Jakub Kestenberg – fabrykanci, Maksymilian Goldfeder – bankier, to tylko niektórzy przedstawiciele burżuazji żydowskiej.

Polaków wśród wielkich fabrykantów łódzkich nie było - Aleksander Skrudziński, bracia Jan i Kazimierz Arkuszewscy, czy Antoni Urbanowski (czytaj TUTAJ) prowadzili niewielkie przedsiębiorstwa, których dochody nie sięgały nawet 100 000 rubli, Kazimierz Żukowski, Wacław Drozdowski, Konstanty Walczak czy Teodor Adamek mieli przedsiębiorstwa przynoszące znacznie mniejsze dochody. Wśród Rosjan znamy bodaj jedynego fabrykanta – Włodzimierza Stolarowa (czytaj TUTAJ), wśród Czechów Leona Plihala i Adolfa Horaka, Austriaków rodziny Jarischów i Richterów (czytaj TUTAJ), Szwed Carl Söderstrom, Belg Jules Varnhagen, Amerykanin Wiliam Lange – wszyscy oni nie wyszli poza sferę burżuazji drobnej i średniej. 
Wśród fabrykantów niemieckich i żydowskich byli milionerzy i multimilionerzy.

Zobacz jeszcze:

ŁÓDZKIE RODY FABRYKANCKIE