wtorek, 25 lipca 2017

Przychodnia Miejska przy ulicy Leczniczej 6.


Przed 1927 rokiem zarząd Kasy Chorych zakupił przy ulicy Zimnej plac z przeznaczeniem pod budowę lecznicy. Rozpoczęcie prac budowlanych było jednak długo odkładane, ponieważ magistrat planował ostateczne uregulowanie przebiegu ulicy i jej przecięcie (ulicą Kasową). Plany zmieniano trzykrotnie, co zmuszało za każdym razem zarząd kasy chorych do korygowania swojego projektu.


Na przełomie lat 1926/27 zarząd polecił rozpocząć wstępne prace, jednak magistrat wstrzymał je (po raz czwarty zmieniając plan regulacji przebiegu ulicy), co spowodowało wniesienie skargi przez zarząd Kasy Chorych do władz wojewódzkich.
Ulica Lecznicza została wytyczona po roku 1914 (nie istniała jeszcze na wówczas wydanym planie miasta, najprawdopodobniej w połowie drugiej dekady XX wieku, na gruntach wsi Dąbrowa włączonych w granice miasta rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 18 października 1906 roku. Na planie Łodzi w Atlasie krajoznawczym województwa łódzkiego Eugeniusza Romera i Juliusza Jurczyńskiego, wydanym w 1923 roku, była już widoczna – pod nazwą Zimna.


Aktualną nazwę ulicy Leczniczej – nadano najprawdopodobniej na przełomie maja i czerwca 1931 roku, po wybudowaniu gmachu Przychodni Ubezpieczalni Społecznej (obecnie Przychodnia Miejska „Lecznicza” pod numerem 6). Ulica miała już wtedy przebieg zachowany do dziś, ale kończyła się rozwidleniem tuż za gmachem lecznicy Kasy Chorych.

Widok budynku w trakcie budowy, rok 1927.


Przychodnia Miejska przy ulicy Leczniczej – to jedna z najstarszych i największych przychodni w Łodzi, położona na rogu ulicy Leczniczej i Kasowej, w dzielnicy Chojny. Lecznica sąsiaduje z Parkiem Miejskim przy ulicy Leczniczej.


Obiekt powstał w latach 1927–1930 na zlecenie władz miejskich z przeznaczeniem na przychodnię Ubezpieczalni Społecznej. Projektantem był warszawski architekt Stefan Krasiłowski.

Księga Pamiątkowa 10-lecia Samorządu m. Łodzi 1919-1929.


Pierwszy projekt gmachu Kasy Chorych wyłoniono w konkursie powszechnym w 1925 roku, w którym główną nagrodę otrzymała praca Antoniego Kowalskiego, II nagrodę przyznano Henrykowi Hirszenbergowi, a III zespołowi w składzie:  Szymon Syrkus i Henryk Oderfeld. Ostateczny projekt realizacyjny obiektu, mieszczącego przychodnię i ambulatorium Łódzkiej Kasy Chorych, sporządził na zamówienie władz miejskich w 1930 roku Stefan Krasiłowski.
Wykonawcą prac budowlanych była łódzka firma „Konstruktor” kierowana przez inż. Juliusza Leszczyńskiego.

"Głos Polski", rok 1924.

"Łódź w Ilustracji", dodatek niedzielny "Kuriera Łódzkiego", rok 1938.


W czasie wojny w gmachu mieścił się niemiecki szpital, po wojnie – przychodnia lekarska i rehabilitacyjna (w podziemiach jest nawet basen, obecnie jest nieużywany – czeka na remont). Na początku lat 70. XX wieku został wpisany do rejestru zabytków Łodzi. W latach 80. lecznica funkcjonowała jako Zakład Opieki Zdrowotnej.
Bryła budynku jest skonstruowana w kształcie litery „A” i wraz z elewacją nosi cechy klasycyzującego modernizmu. Długość ramion wynosi ok. 65 m, rozpiętość ok. 70 m, szerokość frontu ok. 30 m.


Między ramionami obiektu znajdują się dziedzińce: zewnętrzny (mieszczą się tam budynki pogotowia ratunkowego), do którego wejście z zewnątrz prowadzi od ulicy Kasowej, oraz wewnętrzny. 


Obie przestrzenie są połączone ze sobą. Budynek składa się z trzech kondygnacji nadziemnych. Powierzchnia użytkowa wynosi ponad 7 tysięcy m².


W latach 2001–2003 przeprowadzono prace remontowo-konserwatorskie. Projekt renowacji przygotowali architekci pod kierunkiem Marka Pabicha. Objęły one wymianę odparzonych części tynku, oczyszczenie ścian i uzupełnienie ubytków. 


Przeprowadzono renowację stolarki okiennej i drzwiowej oraz przywrócono pierwotny wygląd metalowym okuciom. Większość okien wymieniono, zachowując cechy pierwowzoru.


Hol na pierwszym pietrze zdobi imponujących rozmiarów metalowa płaskorzeźba.

Budynek jest własnością gminy Łódź, a użytkuje go Przychodnia Miejska „Lecznicza”. W przychodni mieszczą się głównie gabinety lekarskie, laboratorium i apteki.

Księga Pamiątkowa 10-lecia Samorządu m. Łodzi 1919-1929.

Źródła:
Joanna Olenderek. Łódzki modernizm i inne nurty przedwojennego budownictwa. Tom 1, obiekty użyteczności publicznej.

Fot. współczesne Monika Czechowicz
Fot. archiwalne ze zbiorów Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Łodzi oraz Narodowego Archiwum Cyfrowego (NAC)

Przeczytaj jeszcze:

niedziela, 23 lipca 2017

Skwer im. Henryka Dubaniewicza i… Monika.

 

Skwer im. Henryka Dubaniewicza (potocznie nazywany Skwerem Dubaniewicza), dawniej Skwer Młodości.


Skwer Dubaniewicza to obszar zieleni miejskiej położonej w Łodzi w dzielnicy Górna między ulicami Paderewskiego, Strycharską, Ciołkowskiego, a Zakopiańską. Powierzchnia skweru wynosi około 5 hektarów.


Skwer powstał w 1964 roku, od tego czasu zieleń już pięknie się rozrosła, w taki upalny dzień jak dzisiaj łatwo tu znaleźć miejsce w cieniu drzew.


Piękne jarzębiny, zapowiedź zbliżającej się jesieni..?


Centralnym punktem skweru jest zmodernizowana w latach 1998–1999 fontanna.


W pobliżu znajduje się plac zabaw dla dzieci. 


Od strony ulicy Strycharskiej do skweru przylega boisko sportowe i odkryta siłownia na świeżym powietrzu (ustawiona w 2002 roku, jest to jedna pierwszych takich siłowni w Łodzi).


Od strony ulicy Paderewskiego znajduje się biała rzeźba przedstawiająca młodą kobietę, nazywaną przez okolicznych łodzian Moniką.


Monikę  trudno dostrzec wśród parkowej zieleni, a szkoda bo jest bardzo urodziwa.


Henryk Dubaniewicz (1938-1992) geograf-urbanista, był jednym z twórców zagospodarowania przestrzennego miasta Łodzi. Kamień upamiętniający jego osobę znajduje się w Parku na Zdrowiu im. marszałka Józefa Piłsudskiego, a dokładnie w alei łączącej dawny łódzki Lunapark z ulicą Konstantynowską. Został odsłonięty w 1993 roku.


źródła:

Fot. Monika Czechowicz

sobota, 22 lipca 2017

MIKOŁAJEWICE – DREWNIANY KOŚCIÓŁ PW. NARODZENIA NAJŚWIĘTSZEJ MARII PANNY.


Drewniany kościół w Mikołajewicach wzniesiono w roku 1420 i także w tym samym roku została erygowana parafia przez ówczesnego arcybiskupa gnieźnieńskiego Mikołaja Trąbę. Otrzymała wezwanie Narodzenia Najświętszej Maryi Panny i świętych apostołów Piotra i Pawła, proboszczem został wybrany przez fundatorów Mikołaj Łuczanowski.


Niewiele wiadomo o wyglądzie i wyposażeniu pierwszego kościoła w Mikołajewicach, ponoć posiadał cztery ołtarze: główny ołtarz świętych Piotra i Pawła oraz ołtarze boczne: Najświętszej Maryi Panny, św., Barbary oraz św. Antoniego. Pod koniec stulecia dobudowano do kościoła kaplicę. Niestety w 1711 roku kościół spłonął. 

Nowy, drewniany kościół został wzniesiony w 1712 roku przez ówczesnego proboszcza Józefa Skalińskiego. 

Pierwotnie kościół był jednonawowy, świątynia podobnie jak poprzednia została zorientowana tzn. zgodnie ze starą tradycją budowania kościołów na linii wschód-zachód. Od zachodu  wejście, od wschodu ołtarz. W latach 70-tych XVIII wieku kościół wymagał remontu. W 1774 roku przeprowadzono jego restaurację, budynek powiększono o jedną czwartą, dobudowując do niego wieżę.

W kolejnych latach powstała murowana, kryta czerwoną dachówką dzwonnica oraz murowana kaplica, której powstanie wpisuje się na lata 80-te XIX wieku.

Czas okupacji był niezwykle trudny dla parafii, aresztowano i wywieziono do Dachau ówczesnego proboszcza księdza Leona Mickiewicza, zamknięto również kościół parafialny, z którego Niemcy wywieźli naczynia liturgiczne, szaty i dzwony. Jedynym zabytkowym przedmiotem była zabytkowa monstrancja, którą przekazano kościołowi w 1958 roku.

Po zakończeniu wojny w 1945 roku nastał nowy proboszcz Jan Kanty Ostrowski, za czasów którego wiele się zmieniło: parafianie  chętnie fundowali potrzebne dla kościoła przedmioty.

Z ofiar parafian zakupiono monstrancję w stylu neogotyckim, naczynia liturgiczne, krzyż na wielki ołtarz, ławki do kościoła. Wielu było indywidualnych fundatorów, którzy min. ufundowali sygnaturkę na prezbiterium, dzwonki harmonijne do mszy, kierce, zegar, żyrandole, haftowane umbrakulum. 

W tym to czasie powstały wewnątrz kościoła malowidła o charakterze szablonowym i indywidualnym – postacie świętych patronów kościoła. Założona została instalacja elektryczna, wyremontowana została północna ściana kościoła, przeprowadzono remont muru otaczającego kościół.

W czasie II wojny światowej Niemcy zabrali dzwony, po wojnie staraniem ks. Olszackiego  zakupiono ze składek parafian trzy  nowe, spiżowe dzwony, które umieszczono na wieży kościoła. 

Ze względu na zbyt ciężką konstrukcję, dzwony zdjęto i umieszczono je w wybudowanej nowej dzwonnicy.

Staraniem proboszcza księdza Olszackiego kościół został wyposażony w roku 1950 w organy- odkupione z kościoła św. Józefa w Łodzi.
Lata 30-te  XX wieku, to czas wzmożonego życia parafialnego, które były ważnym elementem kultury tamtego okresu. Stało się źródłem wiedzy, patriotyzmu i rozrywki. Stanowiło to ważny czynnik integrujący społeczność wiejską.


Obecnie w kościele znajdują się: Ołtarz główny barokowy z początku XVIII wieku z rzeźbami św. Apostołów Piotra i Pawła. W ołtarzu obraz Matki Boskiej Częstochowskiej, zasłaniany obrazem z podobizną św. Mikołaja. W 1888 roku zakupiono dwa ołtarze boczne: Przemienienia Pańskiego oraz św. Walentego. 

W 1880 roku dobudowano kaplicę murowaną, w której znajduje się ołtarz barokowy z 1640 roku z rzeźbami św. Kazimierza i św. Wojciecha oraz obrazem Najśw. Serca Jezusa. Ołtarz ten w 1998 roku poddany został w Toruniu gruntownej renowacji. 
Organy w stylu klasycystycznym. W bocznym ołtarzu (lewa strona) znajduje się obraz Matki Bożej Różańcowej, pochodzący z pierwszej połowy XVIII wieku.

W kościele znajduje się chrzcielnica barokowa, ławka-konfesjonał z obrazem św. Szymona z drugiej połowy XVIII wieku, dwa feretrony z obrazami Przemieniania Pańskiego i Niepokalanego Poczęcia NMP, ludowa figura św. Jana Nepomucena, krzyż barokowy (rzeźba) przy kropielnicy, podstawa pod paschał – barokowa. 

Po prawej stronie kościoła (od głównego wejścia) stoi dzwonnica z 3 dzwonami. Dzwonnica została przebudowana ok. 1954 roku.

Plebania – zbudowana w 1909 roku, murowana i dom parafialny, tzw. organistówka, zbudowana w 1957 roku, gdy proboszczem był ks. Zygmunt Jarczak.

Tuż obok kościoła, w zabytkowym dworku z początku XIX wieku możemy odwiedzić  „Pasiekę pod Jaworem” i kupić doskonały miód.

Pasieka w Mikołajewicach.

Rzędy uli stojące w ogrodzie i dworek  otoczony starodrzewiem  usytuowane są na przeciwko zabytkowego kościoła. To miejsce przyciąga wielu turystów i zachęca do chwili odpoczynku i zadumy nad przeszłością a przy okazji do skosztowania i zaopatrzenia się w produkty wytworzone przez pszczoły z miejscowej pasieki.

 Dworek w Mikołajewicach - parterowa, murowana budowla wzniesiona została prawdopodobnie na początku XIX wieku przez Bobrownickich, ówczesnych właścicieli wsi. 

Dwór należy obecnie do osoby prywatnej.


Mikołajewice położone są kilka kilometrów na południe od Lutomierska. Z tego miasteczka trzeba kierować się na Janowice. Następnie zgodnie ze znakiem skręcamy w prawo i jesteśmy na miejscu. Dwór i kościół znajdują się tuż przy drodze. 

"Lodzer Zeitung", 1868.


Źródła:
Zamki i pałace województwa łódzkiego http://www.zamkilodzkie.pl/pliki/mikolajewice.htm
Wycinek z łódzkiej prasy pochodzi ze zbiorów Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Łodzi.

Fot. Monika Czechowicz