Łódź. Kościół Świętej Teresy od Dzieciątka Jezus i Świętego Jana Bosko

Kościół Świętej Teresy od Dzieciątka Jezus i Świętego Jana Bosko – katolicka świątynia parafialna, znajdująca się przy ulicy Kopcińskiego  1/3 (przy Rondzie Solidarności).

Budowa kościoła rozpoczęła się w kwietniu 1950 roku, ukończono ją w roku 1962. Wraz z kończeniem budowy rozebrano stary, zabytkowy kościół z 1493 roku...

Zdjęcie przedstawiające dwa kościoły pod wezwaniem św. Teresy - stary drewniany kościółek, który został tutaj sprowadzony w 1927 roku z Chojen, z ulicy Rzgowskiej, gdzie był poprzednikiem obecnego kościoła św. Wojciecha. Był to najstarszy kościół na terenie Łodzi, pochodził z XV wieku. Za tym kościołem widoczna sylwetka obecnego kościoła, otwartego dla wiernych w 1962 roku (zbiory Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Łodzi).

"Echo", rok 1929.

Projekt architektoniczny świątyni opracowali Józef i Witold Korscy.

Przeczytaj w baedekerze:

baedeker łódzki: Józef Kaban - architekt Łodzi okresu międzywojennego.

Świątynia zbudowana jest na planie w kształcie krzyża greckiego. Podstawa kościoła ma wymiary 50 m na 50 m, a wysokość świątyni (od ziemi do górnego końca krzyża na kopule) wynosi 64 m. 

Kopuła ma średnicę 23 metrów. Poza kopułą główną kościół posiada cztery kopuły boczne, umieszczone w rogach.

"Echo", rok 1929.

Na chórze muzycznym znajdują się organy o mechanicznej trakturze gry i elektrycznej trakturze rejestrów. Posiadają 64 głosy rozłożone na 4 klawiatury ręczne i pedał. Instrument został zbudowany w 1992 roku przez firmę „Kamińscy” z Warszawy.

"Łódź w Ilustracji", dodatek niedzielny "Kuriera Łódzkiego", rok 1930.

Autorem wystroju kościoła jest ksiądz Tadeusz Furdyna, który zaprojektował i wykonał witraże, mozaiki ścienne, ołtarz główny i oświetlenie.

Ksiądz Tadeusz Furdyna - autor witraży i mozaiki - salezjanin, artysta malarz, witrażysta. W latach 1982-2002 profesor w Wyższym Seminarium Duchownym Ojców Franciszkanów w Łodzi-Łagiewnikach.

Przeczytaj w baedekerze:

baedeker łódzki: KOŚCIÓŁ I KLASZTOR W ŁAGIEWNIKACH

W 1947 roku ksiądz Furdyna wstąpił do zgromadzenia salezjańskiego. W latach 1951-1956 studiował teologię w salezjańskim seminarium w Oświęcimiu (święcenia kapłańskie otrzymał 29 czerwca 1956 roku). Studiował w pracowni prof. Stanisława Borysowskiego na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu im. Mikołaja Kopernika w Toruniu (dyplom w 1964 roku), w pracowni prof. Jacka Żuławskiego w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Gdańsku i w pracowni Wacława Taranczewskiego i Jerzego Nowosielskiego Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie.

Wybrane prace księdza Tadeusza Furdyny:

• witraże w kościele parafii Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski w Tomaszowie Mazowieckim
• wystrój kościoła parafii Świętych Cyryla i Metodego w Żyrardowie
• stacje drogi krzyżowej, mozaiki i witraże w kościele św. Teresy i św. Jana Bosko w Łodzi
• wystrój kościoła parafii Miłosierdzia Bożego w Brzesku
• wystrój kościoła św. Stanisława Kostki w Płocku
• wystrój kościoła parafii Najświętszego Ciała i Krwi Pana Jezusa w Brzeznej

Ksiądz Tadeusz Furdyna jest laureatem nagrody artystycznej im. św. Brata Alberta za wybitne osiągnięcia w zakresie sztuki sakralnej. Odznaczony Złotym Medalem "Zasłużony Kulturze Gloria Artis" w 2020 roku.

Przy parafii od 1964 roku działa Duszpasterstwo Akademickie "Węzeł".

Historia Duszpasterstwa Akademickiego "Węzeł", spisana na stronie Historia „Węzła”- Duszpasterstwo Akademickie „Węzeł” - Łódź:

Anno domini 1963 zmieniły się losy studenckiej braci parafię św. Teresy zamieszkującej. Natenczas na owej parafii osaczon został wielebny ksiądz Józef Król jako Salezjanin i gorliwy naśladowca św. Jana Bosko idąc za jego wzorem, wielką miłością ku młodej gawiedzi pałał i nieba gotów był jej przychylić. Swe zatroskane oczy zwrócił ku młodzi akademickiej w domach studenckich na Lumumbowie zgromadzonej. Widział on bowiem jako garnęła się była ona ku Kościołowi żarliwie się modląc i w nabożeństwach uczestnicząc.

Gromadził ich tedy w świątyni sam konferencyje głosząc lub innych światłych mężów spraszając, choć frasunku mu nie zbywało bowiem kończącą się budową świątyni był obarczon. To jednakowoż wesołych i pracowitych, a pobożnych tych żaków mając na względzie i przyszłą inteligencję polskiego narodu w nich upatrując, postanowił duszpasterstwo akademickie im uczynić.

Natenczas Diecezji Łódzkiej ordynował jego ekscelencja biskup Michał Klepacz. Był to pasterz wielkim sercem i rozumem obdarzon. Jego, zatem rozwadze ks. Józef swoje plany i zamysły powierzył, a przyzwolenie, przychylność i opiekę zyskawszy postanowił duszpasterstwo akademickie ogłosić i duszpasterza ustanowić ze sławnego grodu Krakowa, ks. Jana Palusińskiego sprowadził i srodze przykazał mu swoje dzieło dalej prowadzić. A było to jesienią anno domini 1964.

Ks. Jan od początku podbił serca żakowskiej gawiedzi. Jego zawsze jaśniejące oblicze, śmiech perlisty i giętkość umysłu wielkiej miłości i życzliwości żaków mu przysporzyły.

Hojnością ks. Józefa, a staraniem ks. Jana, brać akademicka siedzibę duszpasterstwa w kadłubach pod świątynią w posiadanie objęła. W pobożności młódź żakowska ćwicząc o igrcach nie zapomniał. Srogą zimą tedy, anno domini 1965 kulig wielki urządził. Stało się, iż sznur grubaśny sanie ciągnący zerwał się był, co za znak poczytany zostało.

Wkrótce też jego symbol w katakumbach owych zawieszony został, aby po wieczne czasy wiązał gromadzącą się brać akademicką. Od owego czasu duszpasterstwo akademickie przy parafii św. Teresy w Łodzi przyjęło imię:

„WĘZEŁ”

PATRONI:

Święta Teresa od Dzieciątka Jezus

Jej życie zamyka się w okresie od 2 stycznia 1873 do 30 września 1897 r. Dwadzieścia cztery lata, z których dziewięć spędziła w Karmelu. Kościół ogłosił ją świętą w 1925 roku. Żyła zamknięta w klasztorze, ale Święta z Lisieux została ogłoszona patronką misji. Sto lat po jej śmierci Papież Jan Paweł II ogłosił ja doktorem Kościoła.

Święty Jan Bosko

Święty Jan Bosko, kapłan, założyciel Zgromadzenia Salezjanów. Urodził się w 1815 roku. Dzieciństwo spędził na wsi. 6 czerwca 1841 roku otrzymuje święcenia kapłańskie i staje się ks. Jan Bosko. Młody ksiądz już na początku drogi kapłańskiej odrzuca dwie intratne posady i wybiera dalsze studia teologiczne w Turynie. Nie tylko studiuje. Odwiedza ubogich i chorych oraz zajmuje się duszpasterstwem więźniów. Ksiądz Bosko to jednak przede wszystkim wychowawca, twórca systemu wychowawczego zwanego system prewencyjnym. Założył Zgromadzenie Córek Maryi Wspomożycielki - żeńską gałąź Rodziny Salezjańskiej. Trzecim kierunkiem rozwoju dzieła salezjańskiego był tzw. trzeci zakon - Stowarzyszenie Pomocników Salezjańskich. Zmarł w 1888 roku.

źródła:
OFICJALNA STRONA:
http://www.teresa.salezjanie.pl/   
Łódź, kościół św. Teresy od Dzieciątka Jezus i św. Jana Bosko, salezjanów
Tadeusz Furdyna – Wikipedia, wolna encyklopedia

Fot. archiwalne ze zbiorów Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Łodzi

i inn.

Fot. współczesne Monika Czechowicz

MAPA GOOGLE

Herby i pieczęcie miasta Łodzi

"Rocznik Łódzki" poświęcony historii Łodzi i okolic, rok 1933.

Rysunki herbów miejskich z czasów przedrozbiorowych, w tym Łodzi, znane są prawie wyłącznie z pieczęci. Odcisk najstarszej pieczęci łódzkiej został zachowany jedynie na dokumencie z 1535 roku. Zużycie jej, grafika oraz wprowadzenie nowej w niedługim czasie, świadczy o tym, że była używana od dawna. Można przypuszczać iż od połowy XV wieku.

Pieczęć z 1535 roku

W 1577 roku zaczęto używać nowej, która służyła do początku XIX wieku. Znana jest z odciśnięć na wielu dokumentach. Na rysunku przedstawiona jest łódka z wiosłem. Władze pruskie nie wprowadziły większych zmian. Zastąpione zostały jedynie napisy polskie napisami niemieckimi.

Pieczęć z 1577 roku

W okresie Księstwa Warszawskiego w 1811 roku zabroniono umieszczania na pieczęciach dawnych herbów. Ich miejsce zajmowało godło państwowe. Po 1813 roku niektóre miasta dokonywały prób przywrócenia swoich herbów na swoich pieczęciach, ale rząd Królestwa Polskiego zajął podobne stanowisko co rząd Księstwa i nakazał w 1822 roku umieścić ówczesne godło państwowe tj. dwugłowego orła rosyjskiego z tarczą na piersiach, na której znajdował się jednogłowy orzeł polski.

Opisane zmiany początkowo nie objęły Łodzi. Do 1817 roku używano pieczęci z XVI wieku i dopiero od tego roku wprowadzono nową z godłem Królestwa.

Pieczęć z 1817 roku

Pieczęć z 1820 roku

Pieczęć z 1826 roku

Pieczęć z 1837 roku

Pieczęć z 1842 roku

Pieczęć z 1867 roku

Pieczęć z 1876 roku

Pieczęć z 1884 roku

Pieczęć z 1914 roku

Kiedy od połowy XIX wieku stała się aktualna sprawa przywrócenia miastom herbów, miejscowe władze zgłaszały projekty nie nawiązujące do pierwowzorów. Pojawiły się natomiast nowe elementy graficzne mające związek z podkreśleniem przemysłowo handlowego charakteru miasta. Np. w projekcie z 1847 roku była to prząśnica trzymana przez lwa siedzącego w łódce, a 1895 roku koło zębate, czółenko tkackie i berło Merkurego.

Projekt herbu z 1847 roku

Władze carskie w obawie aby przywrócenie dawnych herbów nie wpłynęło na pobudzenie uczuć patriotycznych, zajmowały negatywne stanowisko w tej sprawie. W 1903 roku zainteresowała się tym redakcja „ Rozwoju". W trosce aby Łódź wzorem „miast cywilizowanych (...) miała stałe godło" ogłosiła na nie konkurs. Na apel najpoczytniejszej wówczas gazety odpowiedział m. in. J.K. Kochanowski, publikując dwa artykuły na łamach „Kuriera Warszawskiego” i w „Tygodniku Ilustrowanym". Postulował on aby przyszły projekt oparty był na wzorze z 1577 roku, a gdyby zwyciężyła tendencja podkreślenia współczesnego charakteru miasta, to należałoby umieścić dwa godła. Połączenie to proponował umotywować dewizą "Ex navicula navis" ( Z Łódeczki Łódź ).

Dewiza ta znalazła częściowo uznanie i przyjęła się w kilku nieoficjalnych herbach Łodzi lub różnego typu jej emblematach.

Projekt herbu z 1895 roku

Akcja „Rozwoju” nie przyniosła jednak pozytywnych rezultatów. Godło Łodzi pojawiło się dopiero na pieczęciach miejskich po ostatecznym zajęciu miasta przez Niemców podczas I Wojny Światowej. Przedstawia ona jedynie łódkę o zupełnie odmiennych kształtach, a także niespotykane fale wodne. Magistrat miasta przyjął natomiast w 1915 roku herb, który na tarczy barokowej zwieńczonej tzw. corona muralis, tzn. symbolizującą mury miejskie , miał podobne jak na pieczęciach łódź z wiosłem i fale, a ponadto obłoki.

Emblemat z 1915 roku

Herb z 1915 roku

Po odzyskaniu w 1918 roku niepodległości pojawiła się na pieczęciach łódź o nowych kształtach, na tarczy barokowej, tylko częściowo nawiązująca do wzoru z 1577 roku. Podobnie wyglądał rysunek herbu przyjęty przez władze miejskie w 1919 roku, co wywołało ostrą krytykę specjalistów.

Godło z 1917 roku

Pieczęć miasta Łodzi z 1918 roku

Herb z 1919 roku

Pod koniec 1933 roku władze miejskie ogłosiły konkurs na herb Łodzi. Nie dał on jednak projektów godnych zaakceptowania, toteż sąd konkursowy postanowił, aby za podstawę przyjąć wyobrażenie zamieszczone na pieczęci z 1577 roku, a jego stylizację powierzyć jednemu z techników Wydziału Budownictwa Zarządu Miasta. Projekt został wykonany i przyjęty w styczniu 1934 roku, a następnie wysłany do Warszawy z prośbą o zatwierdzenie.Sprawa jednak przeciągała się i dopiero zarządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych z 5.VI 1936 roku Łódź otrzymała prawo używania herbu tak określanego : „W polu czerwonym łódka z wiosłem – złote”. Zgodnie z przyjętymi wówczas normami tarcza miała kształt gotycki. podobny jak tarcze z godłem państwowym.

Herb z 1936 roku obowiązuje do dzisiaj, natomiast na pieczęciach miejskich, stosownie do zarządzeń ogólnokrajowych, od 1950 roku umieszczane jest godło państwowe.

Pieczęć miasta z 1925 roku

Obecny herb miasta