baedeker łódzki

poniedziałek, 9 listopada 2015

Werk łódzki

... czyli wnętrze fabryki Jarocińskiego przy ulicy Targowej.

Fot. Monika Czechowicz

Przeczytaj:

ZYGMUNT JAROCIŃSKI I ZAMEK PRZY ULICY TARGOWEJ

niedziela, 8 listopada 2015

CH jak CHÓR MUZYCZNY

Chór muzyczny, chór śpiewaczy (empora organowa, trybuna organowa, trybuna śpiewacza), w budowli kościelnej pomieszczenie na instrumenty muzyczne (najczęściej organy) i dla chóru śpiewaczego.

W bazylikach wczesnochrześcijańskich i bizantyjskich, w kościołach romańskich i wczesnogotyckich stanowił na ogół wydzieloną balustradą lub ażurową przegrodą przestrzeń, usytuowaną między nawą a prezbiterium, na wprost ołtarza głównego.

W kościołach katedralnych i niektórych klasztornych z XIII-XV wieku chóry muzyczne i małe organy umieszczano na platformie w obrębie lektorium. W XV wieku w związku z rozpowszechnieniem organów w liturgice kościelnej zaczęto chór ustawiać na podwyższeniu, w emporach bocznych (rzadziej w zachodnich) lub na galeriach obiegających prezbiterium, a następnie w specjalnie dla nich przeznaczonych trybunach.

Od około XV wieku przyjął się powszechny do dziś typ chóru muzycznego w postaci trybuny lub empory sytuowanej w przedniej (zachodniej w kościołach orientowanych) części nawy środkowej, nad wejściem.

We Włoszech w XV wieku pojawiła się typowa dla renesansu trybuna śpiewacza (cantoria), w formie balkonu wspartego na konsolach, umieszczona w ścianach prezbiterium, po bokach ołtarza. W nowożytnych kościołach klasztornych chór muzyczny może być identyczny z chórem zakonnym, może też istnieć niezależnie od niego. W kościołach ewangelickich chóry muzyczne sytuowane są ponad ołtarzem.

Łódzka cerkiew Świętej Olgi to jedyna prawosławna cerkiew pod tym wezwaniem w Polsce. Posiada wysoki, drewniany balkon dla chóru ( XIX wieku).

Wykształcony w czasach nowożytnych chór muzyczny, usytuowany naprzeciw ołtarza głównego (najczęściej nad kruchtą lub głównym wejściem), składa się z obszernej, wspartej na ogół na arkadach filarowych platformy, ogrodzonej parapetem (przestrzeń pod nią nosi nazwę podchórza), na której mieści się prospekt organowy. Poszczególne człony chóru muzycznego są często bogato dekorowane. Najbogatsze chóry muzyczne, o skomplikowanej strukturze i obfitej dekoracji, powstały w epoce baroku.

Kapliczka pod wezwaniem św. Rocha i św. Sebastiana w łódzkich Łagiewnikach, pochodząca z początku XVIII wieku. Kapliczka posiada konstrukcję zrębową, płaski strop i barokowy, nadwieszony chór.

źródło:

Słownik terminologiczny sztuk pięknych, pod red. Krystyny Kubalskiej-Sulkiewicz, Moniki Bielskiej-Łach, Anny Manteuffel-Szaroty. Wydawnictwo Naukowe PWN.

Przeczytaj jeszcze:
Widzenie w Łagiewnikach, czyli jak powstała kapliczka św. Antoniego
Cerkiew pw. św. Olgi przy ulicy Piramowicza w Łodzi

oraz:
A jak ALEGORIA
A jak ATLANT
B jak BLANKI
B jak BONIOWANIE
B jak BÓŻNICA
B jak BUKRANION
C jak CERKIEW
D jak DWÓR i STYL DWORKOWY

Fot. Monika Czechowicz

sobota, 7 listopada 2015

Willa Gustawa Schreera przy ulicy Narutowicza 48.

Nieco za skrzyżowaniem ulic Narutowicza i Piramowicza, stoi willa łódzkiego przemysłowca Gustawa Schreera, zaprojektowana przez Gustawa Landau-Gutentegera. Willę wybudowano w stylu neorenesansowym w latach 1893-1894. Stoi obok byłej fabryki Schreera.

"Łodzianin", rok 1893.

W 1888 roku Gustaw Schreer za 6 tysięcy rubli kupił działkę przy ówczesnej ulicy

Dzielnej i wkrótce wystąpił do władz budowlanych w Piotrkowie Trybunalskim o zgodę na budowę 2-piętrowej przędzalni, magazynu wełny, kantoru, stajni i kotłowni z kominem. Fabryka powstała w 1889 roku, zaś pięć lat później stanęła tam stylowa willa, co podkreśla zachowany napis w sieni na posadzce: "Salve" czyli "Witaj" i data: 1894.

"Czas", kalendarz informacyjno-adresowy, rok 1904.

Była to piętrowa rezydencja z boniowanym parterem, poddaszem i płaskim dachem ze świetlikiem pośrodku. Wzrok przyciągają bogate dekoracje wokół okien na pierwszym piętrze. Mamy tam zarówno pilastry i półkolumny z głowicami korynckimi, jak i główki kobiece, kartusze, tralkowe balustrady oraz ornamenty z rozetami i palmami.

Do tego dochodzi balkon, który w czasach świetności podtrzymywany był przez wsporniki w formie spływów wolutowych, których ozdobą były - po bokach - dwie głowy lwów.

Jest to budynek dwukondygnacyjny na planie zbliżonym do kwadratu. Postawiony został wprawdzie w pobliżu fabryki, lecz oddzielony jest od niej działką (dawniej z ogrodem, teraz jest tu parking). W stylu nawiązuje do renesansu z elementami eklektycznymi.

Willa miała charakter kameralny, rodzinny. Budynek był własnością Schreerów aż do II wojny światowej.

"Czas", kalendarz informacyjno-adresowy, rok 1906.

Po śmierci Gustawa Schreera, głowy rodziny, w 1920 roku pałacyk przypadł spadkobiercom. Byli to: wdowa Berta i syn Juliusz. I tak było do II wojny światowej, po której został on przejęty przez państwowe Zakłady Remontu Maszyn Przemysłu Włókienniczego, co oznaczało spore zmiany we wnętrzach. Jeden z salonów przeznaczono na świetlicę zakładową, zaś na poddaszu pojawiły się mieszkania pracownicze. Potem przez wiele lat willa była siedzibą Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej, zaś po przełomie w 1989 roku wprowadził się do niej związany z Uniwersytetem Łódzkim ośrodek uczący języka francuskiego - Alliance Francaise i galeria AF.

"Czas", kalendarz informacyjno-adresowy na rok 1913.

Willa Gustawa Schreera przed remontem. Rok 2013.

Informator Handlowo-Przemysłowy, rok 1920.

Później piękna, stylowa willa Gustawa Schreera stała pusta i niszczała. Od miasta kupił ją (za 2,5 mln zł) Jacek Ciepłucha, prezes zarządu Grupy Brokerskiej Quantum i postanowił gruntownie odnowić wewnątrz i na zewnątrz. Było warto, bowiem rezydencja jest dziełem Gustawa Landau-Gutentegera, jednego z czołowych architektów w dziejach Łodzi.

Obecnie jest po remoncie oraz pracach konserwatorskich, i firma brokerska "QUANTUM" już wprowadziła się do willi.