baedeker łódzki

piątek, 2 czerwca 2017

E jak ECHINUS

Echinus – dolna część głowicy doryckiej i toskańskiej w kształcie okrągłej poduszki, łącząca trzon kolumny z abakusem. Terminem tym niekiedy określa się dolną część głowicy jońskiej. Proporcje i profil echinusa zmieniały się wraz z ewolucją kolumny doryckiej.

Entazis – lekkie wybrzuszenie trzonu kolumny doryckiej, najczęściej w około 1/3 jej wysokości, uwarunkowane względami optycznymi (pozorne odciążenie belkowania, usunięcie złudzenia wklęsłości występującego przy zastosowaniu prostego trzonu).

Architekci łódzcy bardzo chętnie stosowali kolumny, półkolumny jako dekoracyjny element rzeźbiarski elewacji frontowych projektowanych budynków.

Kolumny we wszystkich znanych nam klasycznych porządkach architektonicznych, oraz … w innych czasami trudnych do określenia stylach (najpiękniejsze są te z dekoracją secesyjną) - widzimy w Łodzi w budynkach użyteczności publicznej, kościołach i kamienicach. Oczywiście wzrok przyciągają bogato zdobione kapitele, pozwalające projektantom rozwinąć twórczą fantazję…

Kamienica Chaima i Gersza Auerbachów, ulica Narutowicza 32 (projekt Gustawa Landau-Gutentegera).

Kilka przykładów „łódzkiej kolumnady”:

Willa Leopolda Kindermanna, ulica Wólczańska 31/33 (projekt Gustawa Landau-Gutentegera).

Willa Leona Rappaporta, ulica Rewolucji 1905 roku 44 (projekt Gustawa Landau-Gutentegera).

Ulica Moniuszki 6/8 (projekt Hilarego Majewskiego).

Ulica Moniuszki 2.

Narożny budynek u zbiegu Moniuszki i Piotrkowskiej, dawny dom firmy L. Geyera (projekt Juliusza Junga).

Ulica Moniuszki 7 (projekt Hilarego Majewskiego).

Ulica Włókiennicza 11, dom architekta miejskiego Hilarego Majewskiego ( (projekt Hilarego Majewskiego).

Ulica Gdańska 42, dawna kamienica Michała Kippera (projekt Dawida Lande).

Pałac braci Kipperów przy ulicy Gdańskiej 38 (projekt Ignacego Markiewicza).

Dawna willa Gustawa Schreera przy ulicy Narutowicza 48 (projekt Gustawa Landau-Gutentegera).

Piotrkowska 77, dawny pałac Maksymiliana Goldfedera (projekt Hilarego Majewskiego).

Ulica Pabianicka 2, dawna willa Ernsta Leohardta, dzisiaj Pałac Ślubów (projekt Ignacego Markiewicza).

Grand Hotel. Widok od strony ulicy Traugutta (projekt Hilarego Majewskiego).

Hotel Polonia Palace u zbiegu ulic Kilińskiego i Narutowicza (projekt Rudolfa Kolocha).

Ulica Gdańska przy Więckowskiego. Dawny pałac Maurycego Poznańskiego i jego żony Sary Silberstein - dzisiaj siedziba Muzeum Sztuki ms1 (projekt Adolfa Zeligsona).

Ulica Wschodnia 21.

Ulica Wschodnia 45.

Muzeum Archeologiczne i Etnograficzne, dawna Szkoła Powiatowa Realna Niemiecko-Rosyjska, później Wyższa Szkoła Rzemieślnicza przy placu Wolności (projekt przebudowy z 1884 roku według Hilarego Majewskiego).

Kamienica Chaima i Gersza Auerbachów, ulica Narutowicza 32 (projekt Gustawa Landau-Gutentegera).

Ulica Więckowskiego.

Sobór św. Aleksandra Newskiego, ulica Kilińskiego 54 (projekt Hilarego Majewskiego).

Kościół garnizonowy pw. św. Jerzego, dawna cerkiew prawosławna, garnizonowa przy dawnej ulicy Jekaterynburskiej, dzisiaj Jerzego 9 (projekt Franciszka Chełmińskiego).

Ulica Rewolucji 1905 roku 28, kamienica Wilhelma Wolfa Reichera.

Narożna kamienica u zbiegu Gdańskiej i Legionów. Dawny budynek Towarzystwa Aukcyjnego I.K. Poznańskiego (projekt Stanisława Kowalskiego).

Kamienica Tobiasza Tenenbauma przy ulicy Jaracza 3 (projekt Hilarego Majewskiego lub tylko przez niego sygnowany).

Ulica Kopernika 40.

Ulica Gdańska 109/111, narożny dom Reinholda Wyssa.

Pałac Izraela Poznańskiego, ulica Ogrodowa (projekt Hilarego Majewskiego i Adolfa Zeligsona).

Dawny pałac Karola Wilhelma Scheiblera przy Placu Zwycięstwa 1, dzisiaj siedziba Muzeum Kinematografii (projekt Jana Karola Mertschinga, projekt przebudowy według Edwarda Lilpopa).

Ulica Gdańska 49. Willa Rudolfa Kellera, później Emila Eiserta (projekt Hilarego Majewskiego).

Ulica Gdańska 32. Akademia Muzyczna im. Grażyny i Kiejstuta Bacewiczów, dawny pałac Karola Poznańskiego, syna Izraela (projekt Adolfa Zeligsona).

Dawna willa Edwarda Herbsta, dzisiaj Muzeum Wnętrz Fabrykanckich- Rezydencja "Księży Młyn" (prawdopodobnie według projektu Hilarego Majewskiego).

Ulica Gdańska przy Więckowskiego. Neorenesansowy pałac Maurycego Poznańskiego i jego żony Sary Silberstein, dzisiaj siedziba Muzeum Sztuki ms1 (projekt Adolfa Zeligsona) i pałacyk braci Kipperów, Gdańska 38 (projekt Ignacego Markiewicza).

Pałac braci Kipperów przy ulicy Gdańskiej 38 ((projekt Ignacego Markiewicza).

Ulica Sienkiewicza 4, dawna kamienica Dawida Tempela (projekt Gustawa Landau-Gutentegera).

Ulica Narutowicza 18.

Ulica Piotrkowska 6 (projekt Hilarego Majewskiego).

Piotrkowska 10, kamienica Józefa Monitza (projekt Piotra Brukalskiego).

Ulica Piotrkowska 11, kamienica Karola Wilhelma Scheiblera (projekt Hilarego Majewskiego lub tylko przez niego sygnowany).

Ulica Piotrkowska 12, kamienica Dawida Izraela Sendrowicza (projekt Dawida Landego).

Piotrkowska 29, dawny dom bankowy Wilhelma Landaua ((projekt Gustawa Landau-Gutentegera).

Budynek szkolny (dawnej szkoły powszechnej) przy ulicy Drewnowskiej 88 (projekt Wiesława Lisowskiego).

Róg ulic Kopernika i Żeromskiego.

Budynek banku przy al. Tadeusza Kościuszki 14 (projekt Dawida Landego).

Budynek banku przy al. Tadeusza Kościuszki 15.

Bank Gospodarstwa Krajowego, al. Tadeusza Kościuszki 63 (projekt Dawida Landego).

Narożny budynek Poczty Głównej u zbiegu ulic Kilińskiego i Tuwima (projekt rosyjskiego architekta Michała Boczarowa).

Dom Towarzystwa Kredytowego m. Łodzi, ulica Pomorska 19 (projekt Hilarego Majewskiego).

Boczna elewacja budynku Miejskiej Galerii Sztuki w parku im. Henryka Sienkiewicza.

Wielkomiejska kamienica u zbiegu ulicy Sienkiewicza i Nawrot.

źródło:

Słownik terminologiczny sztuk pięknych, pod red. Krystyny Kubalskiej-Sulkiewicz, Moniki Bielskiej-Łach, Anny Manteuffel-Szaroty. Wydawnictwo Naukowe PWN.

Przeczytaj jeszcze:

A jak ALEGORIA
A jak ATLANT
B jak BLANKI
B jak BONIOWANIE
B jak BÓŻNICA
B jak BUKRANION
C jak CERKIEW

CH jak CHÓR MUZYCZNY

D jak DWÓR i STYL DWORKOWY
E jak EKSLIBRIS

Fot. Monika Czechowicz

czwartek, 1 czerwca 2017

DZIEŃ DZIECKA

Z okazji Dnia Dziecka samych słonecznych dni, sukcesów w szkole, radości i uśmiechu

wszystkim m-łodziakom

życzy baedeker łódzki 😊

Post Scriptum:

... i czytajcie książki o Łodzi! 😊
SPIS LEKTUR ŁÓDZKICH PONADOBOWIĄZKOWYCH

PhotoFaceFun

wtorek, 30 maja 2017

KAMIENICA DAWIDA TEMPELA, ULICA SIENKIEWICZA.

Ulica Sienkiewicza bierze swój początek przy ulicy Narutowicza, a kończy bieg po około 3 km przy ulicy Tymienieckiego. Przed rokiem 1850 nazywana była drogą - ulicą Graffa od nazwiska właściciela pierwszych znajdujących się przy niej nieruchomości. Później zyskała miano ulicy Dzikiej. Nazwa ta wynikała z jej wyglądu, gdyż w stosunku do innych ulic w centrum miasta - szczególnie w swojej południowej części - była ulicą wyjątkowo zaniedbaną, porośniętą chaszczami, po prostu dziką. Od 1900 roku dla uczczenia cara Mikołaja II zmieniono jej nazwę, na Mikołajewską (Nikołajewską). Od 1919 roku do chwili obecnej funkcjonuje jako ulica Sienkiewicza. W ten sposób łodzianie uhonorowali wielkiego polskiego pisarza, noblistę Henryka Sienkiewicza.

Przy ulicy Sienkiewicza 4 wznosi się kamienica, wybudowana w roku 1896 dla kupca z Częstochowy Dawida Tempela.

Zaprojektował ją architekt Gustaw Landau-Gutenteger, z przeznaczeniem jako kamienicę czynszową.
W początkach XIX wieku w miastach pojawił się ogromny, nieustannie wzrastający popyt na przestrzeń mieszkalną. Nowy miejski proletariat, wykonujący pracę najemną nie był w stanie zapewnić sobie własnego schronienia i skazany został na poszukiwanie mieszkania w budowanych specjalnie na wynajem wielorodzinnych budynkach mieszkalnych. Tak narodziła się nowożytna kamienica czynszowa. Oczywiście ta, przy ulicy Sienkiewicza 4 jest kamienicą bardzo okazałą - i nie mógł sobie pozwolić na zamieszkanie w niej zwykły łódzki robotnik. Obszerne mieszkania w kamienicy przeznaczone były dla łódzkiej inteligencji, prawników, lekarzy, czy dla piastujących wyższe stanowiska techniczne łodzian.

Model XIX wiecznego domu mieszkalnego był połączeniem wielu różnorodnych czynników, przede wszystkim zapotrzebowania, uwarunkowań przestrzennych i liberalnych regulacji budowlanych, ale także dążeń właścicieli do maksymalizacji zysku. Popyt, koniunktura, ale niekiedy również ograniczenia prawne, powodowały dążenie do jak najlepszego wykorzystania terenu. Fantazje architektów musiały sprostać tym wyzwaniom, co niekiedy przynosiło bardzo ciekawe efekty widoczne na planach kamienic czynszowych.

Wprawdzie zabudowa miast rozwijała się raczej organicznie i stopniowo, lecz w niektórych przypadkach, tak jak w Łodzi, proces ten ulegał znacznemu przyspieszeniu. Kiedy jeden dom na działce przestawał wystarczać, rozpoczynano proces dobudowy oficyn bocznych do istniejących budynków frontowych. Tak zapewne działo się przy Sienkiewicza 4 - kamienica składa się z budynku frontowego oraz dwóch oficyn bocznych.

Kamienica czynszowa stanowi formę rozwojową domu czynszowego, od którego różni się wysokością (od 3 do 5 kondygnacji) oraz ściślejszym powiązaniem oficyn z budynkiem frontowym (w Polsce na przełomie XIX i XX wieku używano określenia "dom dochodowy") i większym udziałem usług w parterach.

Rok 1930. Cukiernia "Esperanto", parter kamienicy przy Sienkiewicza 4.

Kamienica przy Sienkiewicza ma trzy kondygnacje i użytkowy parter. W Łodzi, mimo braku jakichkolwiek ograniczeń wysokości, nie powstawały nigdy wysokie budynki czynszowe. Nawet wznoszone w początkach XX wieku tzw. kamienice wielkomiejskie nie przekraczały wysokości czterech-pięciu kondygnacji. Były to wprawdzie największe tego typu obiekty w Łodzi, ale trzeba pamiętać, że w tym samym czasie w Warszawie budowano kamienice liczące już nawet osiem-dziewięć kondygnacji.

Warto przyjrzeć się bardzo bogatej dekoracji frontowej. Fasada kamienicy, dzięki zastosowaniu dekoracji architektonicznych, rzeźbiarskich i malarskich ma sprawiać estetyczną przyjemność, być przedmiotem kontemplacji, także opowiadać, komunikować się z przechodniami. Znajdziemy tu maszkarony, kolumny jońskie, i inne bardzo fantazyjne elementy, w tym zdobienia w postaci wzorów z błękitnych kafelków.