baedeker łódzki: PIOTRKOWSKA 119 – Zygmunt Jarociński i drukarnia Szlamy Bajgelmana.

środa, 10 czerwca 2026

PIOTRKOWSKA 119 – Zygmunt Jarociński i drukarnia Szlamy Bajgelmana.

Budynek mieszkalno-usługowy przy Piotrkowskiej 115/119. Pierwotnie były to osobne parcele i od frontu ulicy Piotrkowskiej powstały osobne zabudowania. Dzisiaj opowiem o Piotrkowskiej 119, w latach 1850-1891 to Piotrkowska numer 750 (numer hipoteczny).

Przeczytaj w baedekerze:

baedeker łódzki: NUMERACJA ULICY PIOTRKOWSKIEJ

oraz:

baedeker łódzki: PIOTRKOWSKA 115. Miejska Szkoła Pracy Stefana Kopcińskiego i... Szkoła kroju i szycia Apolonii Kopydłowskiej.

baedeker łódzki: PIOTRKOWSKA 117. Drukarnia Eliasza Abkina, pamiętniki Mary Berg i... zbrodnia w składzie fortepianów.

W 1835 roku, plac przy ulicy dzisiejszej Piotrkowskiej 119 objął tkacz przybyły ze Śląska, Gottlob Hanke.

Nowy właściciel zobowiązał się do utrzymywania w ciągłym ruchu fabryki wyrobów bawełnianych i lnianych, składającej się z 2 warsztatów, przy której 1 czeladnik użyty będzie, oraz do wystawienia drewnianego domu.

W 1842 roku, Hanke sprzedał nieruchomość majstrowi tkackiemu, Franciszkowi Fibigerowi.

Na froncie Piotrkowskiej stał w tym czasie drewniany dom mieszkalny.

W 1846 roku Rozyna Fibiger (primo voto Köcher), druga żona zmarłego Franciszka, sprzedała nieruchomość sąsiadowi, Sewerynowi Liselowi. Żoną Seweryna Liesela była Amalia Fibiger, córka Franciszka i jego pierwszej żony, Marianny Kahl.

W 1860 roku nieruchomość kupił aptekarz Juliusz Knoll (1819-1903). W miejscu frontowego drewniaka, posiłkując się pożyczką bankową, Knoll wystawił parterowy dom murowany.

W styczniu 1862 roku Juliusz Knoll sprzedał połowę nieruchomości aptekarzowi Marcelemu Kuźnickiemu, ten zaś, w sierpniu tego samego roku, odsprzedał ją z powrotem Juliuszowi Knollowi.

W lutym 1853 roku Juliusz (metrykalnie Erazm Juliusz) Knoll poślubił Szarlottę Ludwikę Geyer, córkę Ludwika Geyera.

Jubileuszowe wydanie "Lodzer Zeitung", 1863-1913.

Widok na "Białą Fabrykę" Ludwika Geyera,

dzisiaj siedziba Centralnego Muzeum Włókiennictwa.

O historii rodziny i zakładów Geyera przeczytaj w baedekerze:

baedeker łódzki: Geyerowie - historia rodziny i bawełnianego imperium.

oraz:

baedeker łódzki: PIOTRKOWSKA 74 – gmach Towarzystwa Akcyjnego Wyrobów Bawełnianych "Ludwik Geyer" i...smaczna kuchnia Antoniego Stępkowskiego.

baedeker łódzki: Drugie pokolenie Geyerów - Eugeniusz Geyer.

baedeker łódzki: Dawna willa Ryszarda Geyera przy ulicy Czerwonej.

Córka Juliusza Knolla i Szarlotty (z domu Geyer), Anna, wyszła za mąż za znanego łódzkiego cukiernika i restauratora Aleksandra Roszkowskiego.

Spis wystawców i okazów wystawy higieniczno-spożywczej w Łodzi, rok 1903.

Bronisław Wilkoszewski, Cukiernia A. Roszkowskiego i pasaż Meyera.

Fotografia pochodzi z wydanego w 1896 roku albumu „Widoki m. Łodzi”.

Piotrkowska 76 - tutaj mieściła się cukiernia Aleksandra Roszkowskiego.

Przeczytaj w baedekerze:

baedeker łódzki: PIOTRKOWSKA 76 – kamienica Mojżesza Wienera, najlepsza cukiernia w mieście i jej goście.

Wracamy na ulicę Piotrkowską 119.

W okresie od końca lat 60. do końca lat 80. XIX stulecia, właścicielem posesji był Henryk Hintz.

Henryk Hintz (urodzony 1826 roku w Zgierzu) mieszkał w latach 40. XIX wieku w Ozorkowie. W 1850 roku, w podłódzkim Konstantynowie, poślubił Augustę Freimark. W drugiej połowie lat 50. rodzina Hintzów przeniosła się z Konstantynowa do Łodzi. Przynajmniej od początku lat 60. Hintzowie mieszkali pod ówczesnym adresem Nowomiejskiej 10 (dzisiaj Nowomiejska 6).

Henryk Hintz zmarł w 1889 roku.

"Führer durch Lodz", 1893.

Około 1890 roku właścicielem posesji stał się Bernard Nepros, który prowadził w podwórzu firmę blacharsko-budowlaną.

"Tydzień", rok 1890.

"Führer durch Lodz", 1898.

Kolejnym właścicielem nieruchomości przy Piotrkowskiej 119 został Zygmunt Jarociński, właściciel fabryki wyrobów bawełnianych i wełnianych przy ulicy Targowej.

Dawna fabryka Zygmunta Jarocińskiego przy ulicy Targowej.

Pierwsza tkalnia bawełny istniała tu w już 1856 roku. Jej właścicielem był Karol Rejman. Kolejno przechodziła w ręce Józefa Stegmana, Leona Wernera i Edwarda Herbsta. Od tego ostatniego w 1888 roku fabrykę kupił Zygmunt Jarociński.

Przeczytaj w baedekerze:

baedeker łódzki: Zygmunt Jarociński i... zamek przy ulicy Targowej.

"Czas", kalendarz informacyjno-adresowy na rok 1900.

Zygmunt Jarociński

Zygmunt (Szmul) Jarociński urodził się w Łasku w 1824 roku jako syn Abrama i Frajdy. Do Łodzi przybył w roku 1840 i przyjął posadę subiekta w składzie przędzy Ludwika Mamrotha. W 1850 roku założył w Łodzi przy ulicy Piotrkowskiej ręczną tkalnię wyrobów wełnianych. W 1890 (1889) roku wybudował tkalnię wyrobów wełnianych i bawełnianych przy ulicy Targowej, zatrudniającą w 1892 roku już 130 robotników, po czterech latach około 300, zaś w 1905 roku - 405. Stopniowo powiększał przedsiębiorstwo przez zakup mniejszych konkurencyjnych przedsiębiorstw: Barucha (1887) i Leona Wernera (1899), stając się jednym z wybitniejszych przemysłowców łódzkich branży włókienniczej.

"Czas", kalendarz informacyjno-adresowy na rok 1911.

Jarociński zasiadał w we władzach m. in. Towarzystwa Kredytowego miasta Łodzi (był członkiem komitetu nadzorczego), Łódzkiego Towarzystwa Wzajemnego Kredytu (prezes rady), Towarzystwa Gazowego (prezes Zarządu), był też udziałowcem Banku Handlowego w Łodzi.

Zygmunt Jarociński był znanym filantropem. Między innymi założył sierociniec dla dzieci przy ulicy Cegielnianej 61 (Jaracza 25), która później otrzymała imię małżeństwa A. i J. Hertzów. Był członkiem Stowarzyszenia Wzajemnej Pomocy Pracowników Handlowych w Łodzi, inicjatorem utworzenia szkoły elementarnej (rok 1900), w której kładziono duży nacisk na zajęcia techniczne. Jego najważniejszą inicjatywą było utworzenie w 1900 roku (wraz z żoną Bertą) szkoły technicznej przy ulicy Średniej (Pomorska 46/48). Dzięki finansowemu wsparciu rodziny Geyerów udało się wybudować i wyposażyć gmach szkoły, a w dniu jej otwarcia małżeństwo Berta i Zygmunt Jarocińscy ofiarowali dodatkowo 5 tysięcy rubli na utworzenie stypendium ich imienia.

"Talmud Tora" przy dzisiejszej ulicy Pomorskiej.

By uzyskać zgodę na funkcjonowanie szkoły, nadał jej nazwę Talmud Tora, gdyż Żydzi mieli prawo do prowadzenia wyłącznie szkół religijnych. Była to pierwsza tego typu placówka na terenach zaboru rosyjskiego. Jej absolwenci stanowili elitę techników włókiennictwa. Później wielu z nich tworzyło podwaliny przemysłu włókienniczego w Izraelu. Uczelnia przyjęła później nazwę: Szkoła Przemysłowa Towarzystwa Szerzenia Oświaty i Wiedzy Technicznej wśród Żydów w Łodzi.

Przeczytaj w baedekerze:

baedeker łódzki: Dawna Żydowska Szkoła Rzemiosł Talmud-Thora - historia miejsca.

"Czas", kalendarz informacyjno-adresowy, rok 1909.

Taryfa domów z 1920 roku wymienia jako właściciela posesji, Alberta Jarocińskiego, syna Zygmunta.

Informator m. Łodzi z kalendarzem, rok 1920.

Podręczny Rejestr Handlowy, rok 1926.

Kalendarz Informator, rok 1924.

Od ok. 1905 roku przy Piotrkowskiej 119 mieściła się fabryka i skład wyrobów metalowych Adolfa Erecińskiego. Znajdowała się tutaj odlewnia, firma przyjmowała również zmówienia na pozłacanie, posrebrzanie i niklowanie wyrobów metalowych, zajmowała się też przerabianiem lamp gazowych na elektryczne.

"Rozwój", rok 1906.

"Rozwój", rok 1907.

"Rozwój", rok 1908.

"Rozwój", rok 1909.

Kalendarz Handlowo-Przemysłowy m. Łodzi, rok 1909.

Kalendarz Handlowo-Przemysłowy m. Łodzi, rok 1910.

Przy Piotrkowskiej 119, w 1913 roku mieścił się zakład introligatorski Szlamy Bajgelmana (Bejgelmana, Baigelmana).

"Czas", kalendarz informacyjno-adresowy, rok 1913.

Bajgelman, właściciel drukarni, urodzony w 1869 roku w Radomsku, był synem Chaima Hersza i Zysy. Początkowo pracował jako zecer. W sierpniu 1908 roku złożył podanie o zezwolenie na otwarcie „typolitografii”, uzasadniając je, „że ma zapewniony znaczny krąg odbiorców”. Koncesję otrzymał w 1909 roku, w spisach firm (rok 1913, 1920) figuruje jako właściciel introligatorni.

Najprawdopodobniej jeszcze w 1923 roku prowadził zakład przy ulicy Południowej 6 (dzisiaj Rewolucji 1905 roku), i skład papieru przy Południowej 4.

Informator m. Łodzi z kalendarzem, rok 1920.

Szlama Bajgelman posiadał wymieniony zakład introligatorski przy ulicy Piotrkowskiej 119 i skład papieru przy ulicy Południowej 4, w 1920 roku w tym samym miejscu skład papieru i sprzedaż materiałów piśmiennych. Mieszkał przy ulicy Śródmiejskiej 4 (dzisiejsza Więckowskiego).

Księga Adresowa m. Łodzi, 1937-1939.

Zmarł w sierpniu 1940 roku w getcie łódzkim i został pochowany na cmentarzu przy ulicy Brackiej.

W latach 30. ubiegłego stulecia przy Piotrkowskiej 119 mieściła się słynna pracownia ortopedyczna dr. Lubicza. Wykonywano tu protezy kończyn, ortopedyczne wkłady do butów i gorsety korygujące postawę.