Zakończenie roku szkolnego 25 czerwca 1916 roku, czyli Łódź 100 lat temu…

25 czerwca 1916 roku w ogrodzie Brauna przy ulicy Przędzalnianej 68 odbył się podwieczorek muzyczny zorganizowany przez Szkołę Fabryczną Nr 1 zakładów Scheiblera dla swoich uczniów i ich rodzin z okazji zakończenia roku szkolnego.

Przy ulicy Przędzalnianej 68 (dawniej 64) znajdował się klub pracowniczy zakładów Scheiblera (zbudowany w latach 1884-1885, rozbudowany w 1894 roku), mieszczący bibliotekę, czytelnię, restaurację, salę taneczną zwaną „salą Bauma” (później „salą Brauna”) , w latach 1888-1889 teatr dla robotników i wspomniany ogród.

Szkoła Fabryczna Nr 1 na Księżym Młynie.

Atrakcją koncertu w ogrodzie Brauna były popisy muzyczne trójki łódzkiego rodzeństwa Bacewiczów: 7-letniej Grażynki (skrzypce), 10-letniego Vitautasa (skrzypce) i 12-letniego Kejstutisa (fortepian). Dzieci grały utwory Chopina, Mozarta i Beethovena.

Grażyna Bacewicz, kompozytorka i skrzypaczka.

Urodziła się w Łodzi, 5 lutego 1909 roku. Początkowo gry na fortepianie i skrzypcach uczył ją ojciec Vincas Bacevičius (Wincenty Bacewicz). Od 1919 roku kontynuowała edukację muzyczną w Konserwatorium Muzycznym Heleny Kijeńskiej-Dobkiewiczowej w Łodzi, gdzie kształciła się w zakresie gry na skrzypcach, fortepianie oraz teorii muzyki.

 W 1923 roku wraz z całą rodziną przeniosła się do Warszawy. Od 1924 roku uczęszczała do Konserwatorium Warszawskiego. Studiowała kompozycję w klasie Kazimierza Sikorskiego, grę na skrzypcach pod kierunkiem Józefa Jarzębskiego i grę na fortepianie u Józefa Turczyńskiego.

Dawny pałac Karola Poznańskiego, u zbiegu ulic Gdańskiej i 1go Maja. Od 1946 roku Państwowa Wyższa Szkoła Muzyczna w Łodzi, w 1982 otrzymała nazwę Akademii Muzycznej, która w 1999 roku przyjęła imię Grażyny i Kiejstuta Bacewiczów.

Grażyna Bacewicz podjęła równocześnie studia filozoficzne na Uniwersytecie Warszawskim, z których jednak po półtora roku zrezygnowała. Przerwała także dalszą naukę gry na fortepianie. W 1932 ukończyła Konserwatorium, uzyskując dwa dyplomy - z zakresu gry na skrzypcach i kompozycji. W tym samym roku dzięki hojności Ignacego Jana Paderewskiego otrzymała stypendium na studia kompozytorskie w Ecole Normale de Musique w Paryżu, które odbyła w latach 1932-33 pod kierunkiem Nadii Boulanger. Uczęszczała tam również na prywatne lekcje gry na skrzypcach do Henri Toureta. Ponownie wyjechała do stolicy Francji w 1934 roku, aby kształcić się u węgierskiego skrzypka - Carla Flescha.

źródło: YouTube.pl

Jako solistka zaczęła odnosić sukcesy już w 1935 roku, kiedy otrzymała pierwsze wyróżnienie na 1. Międzynarodowym Konkursie Skrzypcowym im. Henryka Wieniawskiego w Warszawie. W latach 1936-38 współpracowała z warszawską Orkiestrą Polskiego Radia (obecnie: Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia), zorganizowaną przez Grzegorza Fitelberga, w której grała partię pierwszych skrzypiec. Praca w orkiestrze dała jej możliwość wzbogacenia wiedzy w zakresie instrumentacji.

Przed II wojną światową również wiele koncertowała - często wspólnie z bratem Kiejstutem, znanym pianistą - w wielu krajach, m.in. na Litwie, we Francji i Hiszpanii. Podczas okupacji niemieckiej występowała na koncertach konspiracyjnych i koncertach Rady Głównej Opiekuńczej. Po wojnie kontynuowała działalność koncertową do 1953 roku. Dawała recitale w Belgii, Czechosłowacji, ZSRR, Rumunii, na Węgrzech i we Francji. Równocześnie w 1945 podjęła pracę w Państwowym Konserwatorium Muzycznym w Łodzi, gdzie wykładała przedmioty teoretyczne i prowadziła klasę skrzypiec.

W latach 50. poświęciła się prawie wyłącznie kompozycji i nauczaniu. Od 1966 (od 1967 jako profesor zwyczajny) aż do śmierci pracowała w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Warszawie, prowadząc klasę kompozycji. Ponadto często brała udział - jako juror - w konkursach skrzypcowych i kompozytorskich, m.in. w Liège, Paryżu, Moskwie, Neapolu, Budapeszcie, Poznaniu i Warszawie. W latach 1955-57 i 1960-69 pełniła również funkcję wiceprezesa Związku Kompozytorów Polskich.

Jako wykształcona i koncertująca skrzypaczka, Bacewicz szczególną uwagę poświęciła muzyce na skrzypce oraz inne instrumenty smyczkowe. Była autorką siedmiu koncertów skrzypcowych, dwóch koncertów wiolonczelowych i koncertu altówkowego. Napisała także siedem kwartetów smyczkowych, pięć sonat na skrzypce i fortepian oraz dwie sonaty na skrzypce solo. Przynajmniej niektóre z tych kompozycji, obok kilku innych dzieł kameralnych, a także symfonicznych, konkurują na estradach koncertowych z "męskimi" utworami z pełnym powodzeniem do dzisiaj.

Kiejstut Bacewicz – pianista, kameralista i pedagog.

Urodził się 13 czerwca 1904 roku w Łodzi. W latach 1914-24 studiował grę na fortepianie w klasie Antoniego Dobkiewicza i teorię muzyki u Kazimierza Sikorskiego w Konserwatorium Muzycznym Heleny Kijeńskiej-Dobkiewiczowej w Łodzi, w latach 1924-26 pod kierunkiem u Antoniego Dobkiewicza (fortepian), Romana Statkowskiego i Piotra Rytla (kompozycja) w Państwowym Konserwatorium Muzycznym w Warszawie. W 1931 ukończył studia filozoficzne na Uniwersytecie Warszawskim.
W latach 1931-35 przebywał w Kownie, a od 1935 do 1945 roku w Warszawie, gdzie działał jako pedagog, publicysta i kameralista.
Po II wojnie światowej powrócił do Łodzi. W latach 1945-50 sprawował funkcję dyrektora Państwowej Średniej Szkoły Muzycznej w Łodzi i prowadził jednocześnie zajęcia - do 1991roku  - z zakresu akompaniamentu, kameralistyki i przedmiotów humanistycznych w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Łodzi. W roku 1950 został dziekanem Wydziału Instrumentalnego, a w latach 1957-69 sprawował funkcję rektora łódzkiej uczelni. W 1957 przyczynił się do powstania Katedry Teorii Muzyki, Katedry Fortepianu oraz Katedry Instrumentów Orkiestrowych, zaś w roku 1959 powołał do życia pierwszą w Polsce Katedrę Muzyki Kameralnej, którą kierował od 1969 do 1974. W latach 1952-53 wykładał także w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Warszawie.

Oberek. Grażyna Bacewicz - skrzypce, Kiejstut Bacewicz - fortepian.

źródło: YouTube.pl

Kiejstut Bacewicz równolegle prowadził działalność koncertową. Występował m.in. ze skrzypkami - Eugenią Umińską, Ireną Dubiską, Barbarą Górzyńską, Zenonem Płoszajem, siostrą Grażyną Bacewicz (z którą dokonał wielu prawykonań i nagrał jej utwory kameralne), śpiewakami - Stanisławą Korwin-Szymanowską, Olgą Olginą-Mackiewicz, Teresą Żylis-Garą, Andrzejem Hiolskim, altowiolistą - Mieczysławem Szaleskim w kraju oraz za granicą (Francja, Wielka Brytania, Niemcy, Związek Radziecki).
Publikował również prace naukowe na temat kameralistyki fortepianowej.
W 1993 Akademia Muzyczna w Łodzi  nadała mu tytuł doktora honoris causa.

Vitautas Bacewicz (Vytautas Bacevičius) – pianista i kompozytor.

Brat Kiejstuta, Grażyny i Wandy Bacewiczów.

Urodził się w Łodzi 9 września 1905 roku. Po maturze i dyplomie w łódzkim Konserwatorium Heleny Kijeńskiej-Dobkiewiczowej (fortepian - m.in. u Józefa Turczyńskiego, teoria i kompozycja u Kazimierza Sikorskiego i Kazimierza Wiłkomirskiego) wyjechał do ojca na Litwę. Tutaj, a potem od 1927 roku w Paryżu, studiował filozofię, fortepian i kompozycję. Po powrocie na Litwę rozwinął aktywność twórczą, pianistyczną i publicystyczną. Był orędownikiem nowych prądów w sztuce, założył czasopismo "Muzika ir teatras", przewodniczył Sekcji Litewskiej Międzynarodowego Towarzystwa Muzyki Współczesnej. W lecie 1939 roku wyjechał na tournée koncertowe do Ameryki Południowej i tutaj, w Buenos Aires, zastał go wybuch II wojny światowej. Nie wrócił do Europy, lecz udał się do Nowego Jorku, gdzie po trzydziestu latach zmarł na serce 15 stycznia 1970. Witold Bacewicz jest autorem 75 opusowanych utworów, w tym opery Vaidilutë, 7 symfonii, 5 koncertów fortepianowych, 4 kwartetów smyczkowych i licznych utworów fortepianowych. W Polsce po roku 1939 muzyka Bacevičiusa zabrzmiała dopiero w 1985 roku podczas festiwalu i seminariów "Wrzesień Muzyczny na Zamku" w Baranowie Sandomierskim. 

Gazeta "Rozwój", rok 1900.

źródła:

http://culture.pl/

Małgorzata Kosińska. Polskie Centrum Informacji Muzycznej, Związek Kompozytorów Polskich.

http://muzyka.onet.pl/
YouTube.pl

Gazeta "Rozwój", rok 1909.

Fot. archiwalne ze stron:

www.geni.com

meakultura.pl 

Narodowe Archiwum Cyfrowe
Wojewódzka Biblioteka Publiczna im. Józefa Piłsudskiego w Łodzi.

Fot. współczesne Monika Czechowicz

Park im. Jana Matejki w Łodzi, czyli dawny ogród senatora Aleksandra Heimana-Jareckiego.

Na obszarze Łodzi istnieje duży zespół zieleni miejskiej. Oprócz kilku lasów (w tym jednego z największych europejskich lasów miejskich – łagiewnickiego – o powierzchni 1205 ha), skwerów i wielu ogrodów działkowych, szczególne znaczenie dla mieszkańców mają parki, będące miejscem codziennego wypoczynku i rekreacji.

Jedenaście publicznych parków w Łodzi uznano za zabytki kultury. Wiele z nich pamięta jeszcze czasy Łodzi przemysłowej w XIX wieku. Były to wówczas parki prywatne, tworzone tuż obok rezydencji fabrykantów. Ale obok nich, począwszy od parku Źródliska – utworzonego w 1840 roku, przemysłowcy dostrzegli również potrzebę budowania publicznych miejsc odpoczynku dla swoich pracowników. Największe łódzkie parki Piłsudskiego, Poniatowskiego, Mickiewicza, Źródliska i 3 Maja – tworzone były w oparciu o istniejące lasy. Śladem tego procesu są drzewa, znacznie przekraczające wiekiem czas ich założenia.

Łódź, wbrew powszechnemu mniemaniu, jest jednym z nielicznych miast o tak dużej ilości zieleni. Obecnie w Łodzi istnieją 33 parki miejskie, zajmując łącznie powierzchnię 501.5 ha, nie licząc lasów miejskich, ogrodów działkowych, zieleńców i innych ogrodów. W zasobie APŁ odnaleźć można liczne zdjęcia, plany oraz dokumenty odnoszące się do największych i najcenniejszych parków znajdujących się na terenie miasta.

  

Słoneczne, czerwcowe dni sprzyjają spacerom, łodzianie chętnie i licznie odwiedzają parki, zwłaszcza, że rok szkolny jeszcze się nie skończył i „m-łodziaki” pozostają jeszcze w mieście.

Na dzisiejszy spacer baedeker wybrał park niezwykły - park. im. Jana Matejki. Ten niewielki park, położony naprzeciwko biblioteki Uniwersytetu Łódzkiego, jest jedynym w Łodzi ogrodem w stylu francuskim.

Ogród francuski – styl powstały w XVII wieku, charakterystyczny dla posiadłości barokowych. Jego autorem jest André Le Nôtre – niedościgniony ogrodnik króla Francji Ludwika XIV.

André Le Nôtre (1613-1700) – francuski architekt krajobrazu, od 1635 nadworny ogrodnik króla Ludwika XIV, twórca szkoły geometrycznego ogrodu francuskiego. 

"Rozwijając wzory włoskich i francuskich renesansowych ogrodów geometrycznych, Le Nôtre nadał im prawdziwie monumentalną skalę. Z geometrii uczynił zasadę ładu rządzącego całym założeniem, wprowadził śmiałe rozwiązania perspektywiczne. Aby ukazać absolutny porządek panujący w naturze, swoje ogrody komponował osiowo, z czytelnym podziałem na strefy roślinności niskiej i wysokiej. Przy klasycznej dominacji układów jasnych i regularnych, potrafił też mistrzowsko stosować charakterystyczne dla baroku kontrasty: skali, koloru, światła i cienia, a także efekty iluzji przestrzennych" 

Andrzej Pieńkos. Le Nôtre - mistrz kompozycji.

Park Matejki założony został w 1924 roku na wzór Wersalu przez senatora Aleksandra Heimana-Jareckiego.

Aleksander Heiman-Jarecki, polski przemysłowiec pochodzenia żydowskiego, działacz społeczny, polityk, senator w II RP.

Urodził się 11 września 1886 roku w Łodzi. Ukończył łódzką szkołę handlową i Manchester School of Technology. W 1920 roku służył w Wojsku Polskim.

Od 1919 roku był kierownikiem, a od roku 1933 prezesem Spółki Akcyjnej Wyrobów Bawełnianych „Wola” w Warszawie. W 1934 roku został wybrany na prezesa Związku Przemysłu Włókienniczego w Polsce. Był działaczem Polskiej Macierzy Szkolnej w Gdańsku i fundatorem kilku budynków szkolnych i bibliotecznych (np. Biblioteki Miejskiej im. J. Piłsudskiego w Łodzi), oraz parków, między innymi Parku im. Jana Matejki w Łodzi (jego ojciec, Edward Heiman-Jarecki ufundował Gimnazjum Polskie w Łodzi  - obecnie I LO im. Mikołaja Kopernika).

Politycznie Jarecki związany był z BBWR. W 1935 roku został senatorem IV kadencji (1935–1938) z województwa łódzkiego. W senacie pracował w komisjach: budżetowej (w której był referentem), gospodarczej (1937–38), komunikacji, prawniczej (1935–36) i społecznej (1937–38, w której również był referentem). 

"Głos Poranny", rok 1936.

"Ilustrowana Republika", rok 1938.

Urodził się w rodzinie żydowskiej, był synem Edwarda i Heleny z domu Szyffer. Był trzykrotnie żonaty: w 1910 roku ożenił się z Antonią Reuff. Po jej śmierci w 1926 roku, ożenił się 9 lipca 1933 roku z Bronisławą Kojałłowicz, aresztowaną w 1943 roku we Francji i zamordowaną w Auschwitz. W 1947 roku ożenił się z Antoniną Zgórską.

Przed II wojny światową mieszkał w Łodzi. Po wybuchu wojny wyjechał do Francji, a po wojnie osiadł w Australii. Zmarł w Sydney w 1966 roku.

Edward Heiman-Jarecki, ojciec Aleksandra.

"Łódź w ilustracji", dodatek niedzielny do "Kuriera Łódzkiego", rok 1939.

Edward Heiman-Jarecki, ojciec Aleksandra.

"Łódź w ilustracji", dodatek niedzielny do "Kuriera Łódzkiego", rok 1939.

Przy planowaniu łódzkiego ogrodu uczestniczył Naczelnik Plantacji Miejskich i znany projektant Edward Ciszkiewicz (pracował przy projektach parków Źródliska oraz 3 Maja) oraz Z. Hellwig.

Nie został zrealizowany projekt budowy pałacu, który miał się mieścić w północnej części parku (gdzie obecnie znajduje się fontanna). 

Pomimo tego, że prace były już rozpoczęte, senator zaniechał budowy po śmierci żony Antoniny Edmee Heimanowej z Rueffów (której odnowiony grób znajduje w części katolickiej Starego Cmentarza). Powstały jedynie, zachowane do dzisiaj, zabudowania gospodarcze oraz domek dla ogrodnika. Znajdują się one w północno-wschodniej części parku, przy wyjściu na ulicę Matejki.

Park nabył wojewoda łódzki, planował on również wybudować tam rezydencję, jednak ze względu na zmianę na stanowisku wojewody, ten plan również nie został zrealizowany.

Od 1938 roku, kiedy ogród został zakupiony przez Magistrat Miasta Łodzi, jest parkiem publicznym.

Protokół przejęcia nieruchomości przy ul. Matejki 27/29 przez miasto, rok 1937 [Miejska Rada Narodowa i Zarząd Miejski w Łodzi, Wydział Plantacji, sygn. 26]

Pomimo zmieniających się właścicieli, parkiem zajmował się wciąż jeden ogrodnik J. Pankowski. Po przeprowadzeniu niewielkich zmian, park został udostępniony do zwiedzania. W miejscu planowanego budynku miał powstać ogródek jordanowski, jednak podczas okupacji, zamiast placu zabaw powstał basen przeciwpożarowy (do jego budowy wykorzystano wykopane kilka lat wcześniej doły pod fundamenty). W tym czasie z parku korzystali chorzy ze sąsiadującego z nim szpitala.

Odstąpienie ogrodu przy ul. Matejki na użytek szpitala im. Prezydenta Mościckiego, rok 1938 [Miejska Rada Narodowa i Zarząd Miejski w Łodzi, Wydział Plantacji, sygn. 26]

W 1945 roku park został w dużej mierze zniszczony, ucierpiały drzewa (szczególnie szpalery grabowe), krzewy, a także zniszczone zostały alejki.

Po wojnie park został uporządkowany, wzbogacony o nowe drzewa i krzewy. Rozebrano również ogrodzenie. W 1947 roku otrzymał także nazwę Park im. Jana Matejki.

Zatwierdzenie nadania nazwy parkowi miejskiemu, rok 1947 [Miejska Rada Narodowa i Zarząd Miejski w Łodzi, Wydział Plantacji, sygn. 26]

Fragment parku, rok 1968 [Zbiór ikonograficzny Archiwum Państwowego w Łodzi, sygn. Ł-I 22/60]

Po okresie zaniedbań w latach dziewięćdziesiątych XX wieku park zrewaloryzowano: został ponownie ogrodzony, alejki zostały wybrukowane, zyskał oświetlenie, wyremontowana została fontanna oraz plac zabaw.

Łódzki park im. Matejki jest zaprojektowany jako park francuski i od początku zachowuje taki charakter. 

W parku rozplanowanym na bazie prostokąta, zauważamy symetrię dwuboczną (jednoosiową) względem biegnącego przez środek parteru kwiatowego. 

Alejki położone są prostopadle do ulic Matejki i Narutowicza. W centralnej części znajduje się równo przystrzyżony trawnik otoczony pasami rabat różanych. 

W północnej części znajduje się fontanna. 

Prostopadle do Narutowicza, po obydwu stronach trawnika wzdłuż alejek rosną kuliście i piramidalnie przystrzyżone cisy, a za nimi szpalery grabowe, odcinające wnętrze parku od hałasu miasta.

Na obrzeżach parku rosną swobodnie rozrzucone drzewa i krzewy licznych gatunków. Park znany niegdyś z bogactwa gatunkowego krzewów, po okresie wypierania ich przez śnieguliczkę, wzbogacany jest obecnie o różnorodne krzewy ozdobne.

Na terenie parku nie ma żadnych pomników przyrody, gdyż najstarsze drzewa mają dopiero ok. 80 lat, jednak park jest wpisany do rejestru zabytków.

Park ma obecnie trzy wejścia, jedno na środku południowego ogrodzenia od ulicy Narutowicza, drugie od ulicy Matejki w północnej części parku przy domku ogrodnika, trzecie wychodzi na budynki Wydziału Biologii i Ochrony Środowiska UŁ.

Park jest zamykany na noc, zimą (od 1 października do 31 marca) jest otwierany w godz. 6.00-20.00, a w pozostałym okresie w godz. 6:00-22:00

źródła:

pl.wikipedia.org

http://www.lodz.ap.gov.pl/ Archiwum Państwowe w Łodzi

Stanisław Łoza [red.]: Czy wiesz kto to jest?

Andrzej Pieńkos. Le Nôtre - mistrz kompozycji.

Łódzkie parki. Zielona Łódź / http://www.zielonalodz.pl/

  

Fot. współczesne Monika Czechowicz

Fot. archiwalne ze zbiorów Archiwum Państwowego w Łodzi.

Zobacz jeszcze:

ZIELEŃ ZIEMI OBIECANEJ – PARK ŹRÓDLISKA I
ZIELEŃ ZIEMI OBIECANEJ – PARK ŹRÓDLISKA II
ŁÓDZKI OGRÓD BOTANICZNY
Zielone aleje w Łodzi, czyli przyroda dla mieszczuchów.
PARK OCALAŁYCH
LAS ŁAGIEWNICKI i ARTURÓWEK
DOBRA RADOGOSKIE i … PARK JULIANOWSKI
Zielona Łódź: park im. biskupa Michała Klepacza
PARK PRZY ULICY HIPOTECZNEJ
PARK IM. JÓZEFA PONIATOWSKIEGO W ŁODZI
ŁÓDZKI OGRÓD ZOOLOGICZNY
Łódź. Park im. Henryka Sienkiewicza (instytut, targowisko, ogród..?)
Park im. Stanisława Staszica w Łodzi

MAPA GOOGLE

Paweł Lewy i… „styl 1937 roku” w Łodzi.

Pod koniec lat 20. ubiegłego stulecia, zaczął się rozwijać w Łodzi nowy nurt w architekturze zwany modernizmem. Założenia modernizmu były proste - piękno budowli miały tworzyć jego funkcje użytkowe. Zaczęły powstawać budynki z nastawieniem na ich funkcjonalność. Budowano kamienice według założeń Le Corbusiera: zapewniające słońce i przestrzeń. Budowano w tym stylu całe osiedla mieszkaniowe, budynki użyteczności publicznej i zakłady przemysłowe.

Dzisiaj obejrzymy realizacje Pawła Lewego - architekta, który zaprojektował dla Łodzi kilka willi i luksusowych jak na owe czasy kamienic.
Studiował na Politechnice w Dreźnie, a swoją działalność w Łodzi rozpoczął w 1918 roku, podejmując współpracę z Mieczysławem Lewinsonem. Wspólnie zaprezentowali projekt „Willi pana W.” na wystawie zorganizowanej w kwietniu 1918 roku przy ulicy Piotrkowskiej 71.

Następnie do 1923 roku wspólnie prowadzili biuro architektoniczne przy ulicy Przejazd (dzisiejsza ul. Tuwima).

W 1920 roku Paweł Lewy krótko prowadził biuro architektoniczno-budowlane „Lewinson i Lewi” z Henrykiem Lewinsonem.

 Kalendarz Informator m. Łodzi i województwa łódzkiego, rok 1923.

Paweł Lewy prowadził intensywną działalność przez cały okres międzywojenny, ale większość jego realizacji związana jest z okresem końca lat 30. XX wieku, gdy wzniósł wiele kamienic określanych jako „luksusowe”, reprezentujące „styl 1937 roku”. W latach 1937-1939 był członkiem Oddziału Łódzkiego SARP (Stowarzyszenie Architektów Polskich).

Wybrane prace Pawła Lewego w Łodzi:

Narożna kamienica przy al. Mickiewicza 15, róg al. Kościuszki (realizacja w latach 1936-1937). Jeden z najbardziej efektownych akcentów architektonicznych centrum miasta o charakterystycznym, zaokrąglonym narożniku z obszernymi loggiami.

Ulica Gdańska 55, róg Zielonej - dawna kamienica Judy Salomonowicza, właściciela mechanicznej fabryki pończoch mieszczącej się przy ulicy Gdańskiej 57 (realizacja w latach 1936-1938). Stanęła na pustej działce należącej wówczas do Rudolfa Kellera. W 1938 roku zmian w projekcie dokonał Henryk Lewinson. Cofnięta część elewacji od strony ulicy Zielonej ujęta została zaokrąglonymi wykuszami (druga należąca niegdyś do Salomonowicza kamienica znajduje się przy ulicy Gdańskiej 74, i jest dziełem Jerzego Rozenberga).

Kamienica Prusickiego i Bendera przy ulicy Narutowicza 93a (lata realizacji 1937-1938).

Kamienica przy Placu Komuny Paryskiej 3, dawnej ulicy Świętokrzyskiej (realizacja w latach 1937-1939). Dynamiczna bryła ujęta na narożach półkoliście zakończonymi balkonami w „stylu okrętowym”. Przy okazji po sąsiedzku, przy placu Komuny 1, możemy podziwiać piękną modernistyczną kamienicę Szymela i Heleny Wileńskich, zaprojektowaną przez wspólnika Pawła Lewego – Henryka Lewinsona:

Poniżej: kamienica przy ulicy Piotrkowskiej 224/226 (lata realizacji 1935-1937).

Kamienica została zaprojektowana wspólnie z Henrykiem Lewinsonem dla Stanisławy i Kazimierza Monitzów (podaję za: Krzysztof Stefański. Ludzie, którzy zbudowali Łódź. Leksykon architektów i budowniczych miasta. Inne źródła podają, że projekt wykonał tylko Henryk Lewinson).

Inne realizacje Pawła Lewego w Łodzi:

Willa przy ulicy Narutowicza 95 (lata realizacji 1929-1931). Rozbudowana w roku 1937.
Również:

Willa przy ulicy Jana Matejki 30 (1935-1936), zburzona w 2003 roku w związku z rozbudową Biblioteki Uniwersytetu Łódzkiego.

Zabudowania przemysłowe za willą Ludwika Beutnera przy ulicy Marii Skłodowskiej-Curie 18 i inne.

Fot. Monika Czechowicz

źródła:

Jacek Strzałkowski. Architekci i budowniczowie w Łodzi do 1944 roku.

Krzysztof Stefański. Ludzie, którzy zbudowali Łódź. Leksykon architektów i budowniczych miasta.
http://www.polskaniezwykla.pl/

BAEDEKER POLECA:

Ludzie, którzy zbudowali Łódź. Leksykon architektów i budowniczych miasta (do 1939 roku), to publikacja prezentująca środowisko architektów i budowniczych miasta, a po części także geometrów i urbanistów oraz inne osoby, których działalność miała decydujący wpływ na ukształtowanie architektonicznego krajobrazu miasta. Mamy okazję nie tylko poznać sylwetki twórców wielu znanych łódzkich budynków, ale również przyjrzeć się bliżej temu środowisku i problemom z jakimi się ono borykało.
Zaprezentowane sylwetki 246 postaci (a także firm), tworzących do II wojny światowej, zawierają podstawowe dane biograficzne oraz wybrany dorobek twórczy. Źródłem wiedzy o łódzkich architektach i budowniczych były bogate zasoby archiwalne i biblioteczne, a niekiedy informacje zaczerpnięte od potomków danej postaci.
Publikację wzbogaca blisko 300 ilustracji: widoki licznych gmachów, projekty oraz wizerunki twórców.

Przeczytaj jeszcze:
PLAC KOMUNY PARYSKIEJ
BUŁA, czyli... Biblioteka Uniwersytetu Łódzkiego