baedeker łódzki

środa, 24 września 2014

Teatr Lalek Arlekin - dawny dom redutowo-weselny

Narożną działkę przy ulicy Wólczańskiej 5 u zbiegu z ulicą 1 Maja (dawny Pasaż Szulca) w 1902 roku, od Abrama Glezera, nabyli Moszek Offenbach z żoną Blimą i rozpoczęli według projektu architekta Gustawa Landau-Gutentegera budowę domu o funkcjach mieszkalno-użytkowych. Właściciele urządzili w nim reprezentacyjne sale redutowo-weselne. W następnym roku do nowo wzniesionego budynku dodano od zachodu dwukondygnacyjną galerię. Tak powstał dom dwukondygnacyjny, na planie prostokąta, z cegły, tynkowany, podpiwniczony, z tremplem. Jest to bardzo cenny i czysty stylowo obiekt secesyjny.

"Czas", kalendarz informacyjno-adresowy, rok 1903.

Okna prostokątne, na parterze zamknięte odcinkowo, a na piętrze łukiem pełnym. Dwa szerokie okna na piętrze trójdzielne, z bogatą dekoracją roślinną w nadprożach, z kartuszem.

Nad wejściem ornamentyka roślinna. W szczytach łuków okiennych i fryzie dekoracje roślinne. Elewacje na cokole, z wydatnym gzymsem wieńczącym. Elewacja północna i wschodnia pokryte delikatnym boniowaniem, wykonanym w tynku.

W okresie dwudziestolecia międzywojennego znajdował się w nim Żydowski Dom Ludowy. Gmach teatru 8 grudnia 1994 został wpisany do rejestru zabytków.

Po wojnie użytkownikiem budynku był najpierw Związek Zawodowy Pracowników Państwowych (pracownicy magistraccy) – obiekt pełnił funkcję domu kultury tego związku. Tu mieścił się pierwszy w Łodzi klub literacki "Przełom".

Obecnie ma tu siedzibę Teatr Lalek Arlekin.

Twórcą i jednocześnie pierwszym dyrektorem Teatru Lalek Arlekin był Henryk Ryl.

Henryk Ryl (1911-1983)

Dzięki decyzji Ministerstwa Kultury i Sztuki z dnia 13 lipca 1948 roku, Ryl dostał pozwolenie na założenie teatru lalek w Łodzi. Pierwszą siedzibą teatru był budynek przy ul. Piotrkowskiej150.

28 grudnia 1948 odbyło się tam pierwsze przedstawienie „Dwa Michały i świat cały”, autorstwa Henryka Ryla.

"Dziennik Łódzki", rok 1949.

Drugą premierą teatru były „Kolorowe piosenki” – spektakl przez wiele lat określany jako ˌˌwzorcowe przedstawienie dla najmłodszej widowniˈˈ. W sztuce „Wesoła maskarada” , której premiera odbyła się 23 października 1949, po raz pierwszy na scenie pojawił się aktor w masce. Teatr zaczął pokazywać również spektakle dla dorosłych widzów (np. „Dzielny gród Tamary Gabbe” lub „Lekarz mimo woli Moliera”).

"Dziennik Łódzki", rok 1950.

1 stycznia 1950 teatr został upaństwowiony.

"Dziennik Łódzki", rok 1952.

W 1955 zamknięto siedzibę teatru jako niespełniającą wymogów bezpieczeństwa, a przedstawienia odbywały się od tego momentu w budynku przy ulicy Wólczańskiej 5. Od 1962 roku teatr jest jedynym użytkownikiem tego obiektu.

"Odgłosy", rok 1959.

24 lipca 1961 w teatrze zorganizowano pierwszy zjazd powstającego Polskiego Ośrodka Lalkarskiego Międzynarodowej Unii Lalkarzy – POLUNIMA (na przewodniczącego wybrano Jana Sztaudyngera). Od swego powstania w 1961 POLUNIMA mieści się przy al. 1 Maja.

W 1959 odbyła się prapremiera spektaklu „Młynek do kawy” Konstantego Gałczyńskiego ze scenografią Stanisława Fijałkowskiego, w którym martwe przedmioty pełniły rolę głównych bohaterów. W 1962 Henryk Ryl na podstawie tekstu Mahabharaty zrealizował spektakl „Nal i Damayanti” ze scenografią Wacława Kondka (zobacz TUTAJ).

"Dziennik Łódzki", rok 1964.

Henryk Ryl, który był do 1964 dyrektorem i kierownikiem artystycznym teatru, w latach 1964–1974 pełnił funkcję kierownika artystycznego, a do roku 1978 reżysera i konsultanta programowego. Ostatnim przedstawieniem reżyserowanym przez Henryka Ryla była jego sztuka „Marcinek zuch” (1982). Dyrektorem teatru w 1964 została Regina Elkanowa – w czasie jej kierownictwa teatr otrzymał na własność użytkowany budynek przy ulicy Wólczańskiej.

"Dziennik Łódzki", rok 1966.

"Dziennik Łódzki", rok 1969.

Stanisław Ochmański

W 1974 dyrektorem mianowano ucznia Ryla, Stanisława Ochmańskiego – debiutował w Teatrze Arlekin w 1951roku, a przed objęciem teatru w Łodzi kierował Teatrem Lalki i Aktora w Lublinie. Ochmański tworzył przedstawienia kameralne i przeciwstawne wielkim inscenizacjom Ryla rezygnując przy tym z eksperymentów twórczych. Ochmański tłumaczył swój wybór w podejściu do pracy reżyserskiej postawieniem na "dobre sztuki napisane dla teatru lalkowego".

"Odgłosy", rok 1989.

Smok Teatru Arlekin w czasie Święta Łodzi na ulicy Piotrkowskiej.

Pod koniec lat 70. utworzono tzw. "scenę przedszkolną" – oferowała ona przedstawienia kameralne wystawiane w przedszkolach. W trzydziestą rocznicę istnienia teatru przeprowadzono generalny remont jego siedziby, a w 1989 teatr Arlekin otrzymał medal "Serce Dziecku".

"Dziennik Łódzki", rok 1987.

"Dziennik Łódzki", rok 1990.

Waldemar Wolański

Następcą Stanisława Ochmańskiego został w 1992 roku Waldemar Wolański – absolwent wydziału lalkarskiego warszawskiej PWST, a od 1981 aktor i reżyser w łódzkim Arlekinie.

(źródło: Plaster Łódzki)

Od 1999 roku teatr Arlekin organizuje Międzynarodowy Festiwal Solistów Lalkarzy, który odbywa się co dwa lata, a od 2006 Międzynarodowy Festiwal Sztuki Ulicznej "TrotuArt".

Od 1981 w ramach teatru działa Pracownia Dokumentacyjna, która gromadzi materiały na temat polskiego lalkarstwa. W Muzeum Archeologicznym i Etnograficznym w Dziale Widowisk Lalkowych wśród wielu zbiorów dotyczących scenografii teatrów lalkowych można obejrzeć też lalki zaprojektowane dla przedstawień w Arlekinie.

Teatr prowadzi wspólnie z Muzeum Kinematografii program dla widzów umożliwiający połączenie odwiedzin w teatrze oraz zwiedzania muzeum. W strukturach Teatru Arlekin działa Zespół Tańca Ludowego "Harnam".

W 2009 Zarząd Sekcji Teatrów Lalkowych ZASP utworzył Nagrodę "Henryka" za osiągnięcia twórcze związane z teatrem lalek.

Laureaci otrzymują statuetki "Henryka". Patronem tej nagrody jest twórca Teatru Arlekin Henryk Ryl.

Statuetka została zaprojektowana przez rzeźbiarkę Annę Wszyndybył.

źródła:
Dariusz Kędzierski. Ulice Łodzi.

sztetl.org.pl Dom Tańca Offenbachów - ul 1 Maja 2.

Przeczytaj w baedekerze:

Katarzyna Rogowska „Poszukiwanie”. (baedekerlodz.blogspot.com)

WIGENCJA/ PINOKIO. Sienkiewicza 75/77. (baedekerlodz.blogspot.com)

STRONA TEATRU:

http://www.arlekin.lodz.pl/

Fot. współczesne Monika Czechowicz

Fot. archiwalne z zasobów internetu oraz ze zbiorów Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Łodzi.

wtorek, 23 września 2014

Mural przy ulicy Więckowskiego 9

To już 31 mural, który powstał w ramach projektu Galeria Urban Forms. Najnowszy, znajdujący się przy ulicy Więckowskiego 9, namalowany został przy współpracy z programem Miasto 100 Kamienic. Autorem muralu jest rosyjski malarz o pseudonimie MORIK.

Michał Bieżyński, dyrektor artystyczny łódzkiej Fundacji Urban Forms o twóczości Morika:

"Rzeczywistość na płótnach Morika jest zmultiplikowana, pocięta na warstwy sprawiające wrażenie komputerowych glitch'ów. Styl malarski młodego Rosjanina oparty jest na realistycznej formie, jednakże Morik rozdziera kolejne powierzchnie swoich obrazów, nadając im nowy, surrealistyczny charakter. W jego pracach można dopatrzeć się wpływu futuryzmu, który momentami przeradza się w dynamiczną abstrakcję, ale widać również wyraźne inspiracje malarstwem Francisa Bacona. Osobiście, w twórczości Morika bardzo podoba mi się podkreślenie samego malarstwa. Nie jest to idealnie wydrukowany, precyzyjnie przycięty plakat. Znajdziemy tutaj sływającą, mieszającą się ze sobą farbę, powstałe zacieki, całość dzięki temu jest żywa, widać, że jest to praca malarza, a nie maszyny".

Michał Bieżyński o muralu:

"Autor nie chciał mówić zbyt wiele na temat swojej pracy. Ograniczył się tylko do stwierdzenia, iż jest to scena, która przedstawia kobietę, która była kiedyś bardzo znana ze swojej urody, o czym ma świadczyć zdjęcie kobiety zawieszone na ścianie, po prawej stronie kompozycji. Obecnie czasy świetności ma już jednak za sobą. Przed momentem odebrała telefon, na który dosyć długo oczekiwała, wiele od niego zależało. Miała otrzymać informację - mogła być ona dla niej dobra lub zła. Okazało się niestety, że przekazana informacja nie jest najlepsza, Resztę Morik pozostawia do interpretacji odbiorcy".

Styl malarski młodego Rosjanina, to realistyczna forma z surrealistycznym charakterem.

Mural przedstawia szczupłą kobietę, która przed chwilą odebrała telefon. Słuchawka leży bezwładnie, a zagubiona wśród deseni postać siedzi przygarbiona na drewnianym krześle…

O tym, że lata świetności ma już za sobą – jak zauważa autor – świadczyć ma powieszone na ścianie zdjęcie.

Kompozycja jest spójna, intrygująca i dobrze wpisuje się w otoczenie.

Obraz ten powstał we współpracy z programem Mia100 Kamienic.

Fundacja Urban Forms, odpowiedzialna za pozytywne, artystyczne zamieszanie w Łodzi, powstała w 2009 roku. Zajmuje się przede wszystkim „nasycaniem łódzkiej tkanki miejskiej kreatywną, wielowymiarową, nowoczesną sztuką”.

Dzięki pokaźnych rozmiarów obrazom w Łodzi powstaje stała ekspozycja sztuki ulicznej.

Do tej pory w Łodzi nie było prac Morika. Obraz przedstawia kobietę, ale nietuzinkową…

Inne prace Morika możesz zobaczyć

TUTAJ

Dodatkowe informacje o artyście tutaj:

MORIK

Fundacja Urban Forms, która jest odpowiedzialna za łódzkie murale, zaprasza do śledzenia czwartej edycji Festiwalu Galeria Urban Forms. Podczas tegorocznej odsłony imprezy powstanie między innymi, mierzący ponad tysiąc metrów kwadratowych mural, który znajdować się będzie na ścianach dwóch sąsiadujących ze sobą wieżowców. To pierwsze tego typu dzieło na świecie. Poza nim podczas wrześniowego festiwalu powstaną jeszcze trzy inne obrazy.

Podczas Festiwalu odbędzie się też konferencja naukowa "Aesthetic Energy of the City", poświęcona street artowi, ale przede wszystkim jego roli we współczesnej przestrzeni miejskiej.

Czwarty Festiwal Galeria Urban Forms potrwa do 17 października.