Przy
alei Kościuszki 83 znajduje się okazały budynek Izby Skarbowej.
Plany do jego budowy wykonał w roku 1925 architekt Józef Kaban.
Józef Kaban (od 1945 roku Józef Kaban-Korski) - architekt.
Urodził
się w 1886 roku w Krakowie. W latach 1902-1907 kształcił się w
krakowskiej Wyższej Szkole Przemysłowej, a następnie studiował
malarstwo w tamtejszej Akademii Sztuk Pięknych oraz praktykował w
biurze znanego krakowskiego architekta Sławomira Odrzywolskiego. W
1912 roku uzyskał wyróżnienie w konkursie zorganizowanym przez
Polską Sztukę Stosowaną na dom mieszkalny, projektem utrzymanym w
modnym wówczas "stylu dworkowym". Uzyskane stypendium hr.
Ledóchowskiej pozwoliło mu podjąć w tym samym roku studia
architektoniczne na Politechnice w Dreźnie, przerwane wybuchem I
wojny światowej. W czasie wojny przebywał w Krakowie, gdzie zdobył
pierwszą nagrodę w konkursie na nagrobki wojenne, w 1916 roku.
Bezpośrednio
po wojnie krótko pracował jako architekt powiatowy w Tarnobrzegu.
Stamtąd przybył w 1919 roku do Łodzi, by od 1920 roku objąć
stanowisko architekta powiatowego. Na posadzie tej wykonywał liczne
prace na terenie powiatu, między innymi odbudował kościoły:
rzymskokatolicki i ewangelicko-augsburski w Konstantynowie Łódzkim,
rozbudował kościół w Aleksandrowie, wzniósł kościół w
Bedoniu.
"Ilustrowana Republika", rok 1928.
Budynek
Izby Skarbowej wzniesiono w latach 1927-1929 w stylu modernizmu
historyzującego.
"Rozwój", rok 1930.
"Głos Poranny", rok 1930.
W
trakcie budowy gmachu doszło do zmiany dekoracji fasady frontowej w
stosunku do projektu pierwotnego, hołdującego zasadom klasycznej
kompozycji (...cokół, jońskie pilastry, schodkowa attyka) na
rzecz uproszczonych motywów zdobniczych.
Rzeźby i sztukaterie
wykonała firma „Bracia Plaeschke”.
"Hasło Łódzkie", rok 1930.
Uroczyste poświęcenie gmachu nastąpiło 28 października 1930 roku. Łódzka prasa bardzo szczegółowo opisywała to ważne dla miasta wydarzenie.
"Panorama", niedzielny dodatek "Republiki", rok 1930.
Obiekt
zlokalizowany jest w zachodniej pierzei alei Kościuszki. Posiada
rzut założony na planie litery T, złożony z 2,5-traktowej części
frontowej i centralnie umieszczonego 3-nawowego skrzydła
poprzecznego. Wejście frontowe do holu z reprezentacyjną klatką
schodową znajduje się w partii środkowej budynku. W osi skrajnej
brama przejazdowa na tylny dziedziniec. Powierzchnia użytkowa –
około 6400 metrów kwadratowych.
"Łódź w Ilustracji", dodatek niedzielny "Kuriera Łódzkiego, rok 1930.
Fasada
wschodnia 9-osiowa, posiada pionowe podziały podkreślone płaskimi
pilastrami z kapitelami palmowymi, podziały poziome akcentowane
poprzez gzymsy kordonowy i wieńczący oraz pas uproszczonej attyki z
płaskorzeźbą w części środkowej.
Będąc
przy budynku warto zwrócić
uwagę na płaskorzeźbę
znajdującą
się na attyce.
Powstała
ona
według projektu Aleksandra Czeczotta. Przedstawia greckich bogów, Demeter (boginię urodzaju) i Hermesa (boga
handlu).
Reprezentacyjne
pierwsze piętro ozdobione zostało symetrycznie rozmieszczoną
balustradą żelbetową z tralkami.
"Republika", rok 1930.
Na
początku lat 20. XX wieku Łódź zaczynała pełnić nowe,
nieprzemysłowe funkcje. 15 lutego 1920 roku miasto zostało stolicą
nowo utworzonego województwa łódzkiego. Jej awans w hierarchii
administracji państwowej, a także kościelnej (erygowanie diecezji
łódzkiej) i wojskowej wymagał szerokich działań w obszarze
tworzenia infrastruktury technicznej i przestrzeni publicznej miasta.
Ingerencji wymagały gmachy służb państwowych, miejskich, urzędów
i instytucji publicznych, obiekty
służące oświacie, nauce, wychowaniu i kulturze, ochronie zdrowia,
opiece społecznej, rekreacji, a także obiekty sakralne, pomniki czy
wreszcie obiekty handlowe i te służące infrastrukturze miejskiej.
Wśród
obiektów związanych bezpośrednio z nową funkcją Łodzi jako
ośrodka administracji państwowej i miejskiej gmach Izby Skarbowej
zasługuje na szczególną uwagę.
"Hasło Łódzkie", rok 1930.
"Panorama", niedzielny dodatek "Republiki", rok 1930.
"Łódź w Ilustracji", dodatek niedzielny "Kuriera Łódzkiego", rok 1930.
"Łódź w Ilustracji", dodatek niedzielny "Kuriera Łódzkiego", rok 1930.
Źródła:
Krzysztof Stefański. Ludzie którzy zbudowali Łódź. Leksykon architektów i budowniczych miasta.
Joanna Olenderek. Łódzki modernizm i inne nurty przedwojennego budownictwa. Tom 1. Obiekty użyteczności publicznej.
Polska
Niezwykła www.polskaniezwykla.pl
Wycinki
prasowe pochodzą ze zbiorów Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w
Łodzi.
Fot.
Monika Czechowicz
Przeczytaj
jeszcze:
