piątek, 25 maja 2012

Sen o wielkiej Łodzi


Scena z filmu Andrzeja Wajdy "Ziemia obiecana". W tle fabryka Izraela Kalmanowicza Poznańskiego, dziś słynna Manufaktura, dokładnie: andel's Hotel.
źródło:
You.Tube.pl

Łódzkie pałace i wille fabrykanckie.

Przyjrzymy się dzisiaj bliżej "łódzkim willom i pałacom", - oczywiście nie średniowiecznym, nie renesansowym... Ale one naprawdę są piękne. Łódzcy królowie bawełny, nici, perkalu budowali sobie wspaniałe rezydencje (w Łodzi zachowanych willi i pałaców jest ok.60!) i chociaż często, hm... nie mają żadnego stylu (Muller w "Ziemi Obiecanej" mówi: mnie stać na wszystkie style..! :-) - to jednak mają wielki urok. Niektóre są aż "za bardzo eklektyczne", ale inne z jakąś tam konsekwencją trzymają się przeróżnych neostylów. Najczęściej jest to neoklasycyzm, chociaż zdarzają się nawet neogotyki... A czasami wygląda to tak:
„na parterze renesansowe kariatydy podtrzymują murowany ganek w jakimś bliżej nieokreślonym staroniemieckim stylu, nad którym drugie piętro a la Luis XV wdzięczy się falistymi liniami w obramowaniu okien, a zakończają je pękate facjatki, podobne do szpulek”*

… Prawdziwy śmietnik wszystkich stylów, najeżony wieżyczkami, oblepiony sztukateriami... A jednak naprawdę, są to najprawdziwsze cuda XIX wiecznej architektury. Kiedy w Muzeum Sztuki, chodziłam na wykłady z historii sztuki, często mieliśmy zagadki: "W jakim to stylu?" Poznawaliśmy historię architektury na łódzkich pałacach...i często nie było to łatwe! Powstały też w Łodzi budynki czysto secesyjne i chociaż styl ten trwał bardzo krótko, to właśnie Łódź zdążyła w tym pięknym, falującym stylu stworzyć kilka pięknych budowli. No, to popatrzmy sobie na te cuda:

Pałac Juliusza Heinzla.

Pałac Oskara Kona. 

Pałac Karola Scheiblera.

Pałac Izraela Poznańskiego, zwany "łódzkim Luwrem".
Pałac Karola Poznańskiego.

Pałac rodziny Biedermannów.

Pałac Arnolda Stillera.

"Willa pod jabłoniami" Leopolda Kindermanna.
Willa rodziny Boników.

"Czerwony Dworek" Heinzlów.

Pałacyk Otto Gheliga.

Rezydencja Kastenbergów.

Willa braci Lange.

Willa Waltera Blüthgena.

Willa Henryka Grohmana.

Willa Jakuba Rafała Meissnera.

Willa Ferdynanda Königa.

Willa Oskara Zieglera.

Willa Karola Roberta i Karola Gustawa Nestlerów.

Willa rodziny Bennichów.

Willa Ludwika Grohmana.

Rezydencja Herbstów.

Willa Zygmunta Richtera.

Willa Józefa Richtera.

Willa Ernsta Leonhardta.

 Willa Rudolfa Kellera. 

Willa Ferdynanda Schmidta.

Willa Reinholda Richtera. 

Willa Ryszarda Schimmela.

Willa Wilhelma Teschemechera.

Willa Eugeniusza Geyera.

Willa Ryszarda Geyera.

Willa Gustawa Schreera.

Willa Leona Allarta.
Fot. Monika Czechowicz
* Władysław Reymont. Ziemia Obiecana (fragment).

czwartek, 24 maja 2012

KSIĘŻY MŁYN

 Słońce robi wszystko co w jego mocy, więc wybierzmy się dzisiaj na spacer po Księżym Młynie...

Często pisze się o Łodzi, że jest w niej dużo "kompleksów pofabrycznych", które teraz anektuje się na lofty, biura, kina , itd. Te "kompleksy pofabryczne" kojarzą się ludziom z jakimiś koszmarnymi fabrykami włókienniczymi z lat 60-70 (takie oczywiście też są) pełnych rur, blach w tzw, stylu "wczesny Gierek", przypominające raczej Centrum Pompidou w Paryżu. Nic z tych rzeczy! To piękne, wszelkiej maści neostylowe, XIX wieczne budynki, które pozostały po naszych wielkich fabrykantach: Poznańskim, Scheiblerze, Kohnie, Herbście i innych. To nie tylko fabryki (dostojne i urodziwe, z czerwonej cegły, eklektyczne, neostylowe), ale też pałace, parki i budynki dla robotników. To prawdziwe imperia, "miasta w mieście". Jedno z nich już trochę znamy: to Manufaktura, czyli królestwo Izraela Kalmanowicza Poznańskiego. Drugie z nich to właśnie Księży Młyn.

Powołał je do życia Karol Scheibler. To kompleks fabryk (głównie przędzalni bawełny), ale też osiedle robotnicze, z własną strażą pożarną, sklepami,szpitalem i kościołem oraz pięknym neoklasycystycznym pałacem zwanym Pałacem Herbsta (Herbst był zięciem Scheiblera). Księży Młyn to jeden z najciekawszych zabytków przemysłowych, wpisany jest do rejestru zabytków.

Kochają to miejsce zwykli Łodzianie, jest też obiektem westchnień i zachwytów artystów: filmowców, fotografów...; David Lynch tak sobie ukochał to miejsce, że zrobił tu ponad 6 tysięcy zdjęć i kręcił sceny do filmu. Można tu godzinami chodzić po starych, brukowanych uliczkach wśród robotniczych domków, podziwiać fabrykę, która nic a nic nie straciła ze swej urody, chociaż ma już ponad 130 lat! Ładne jest też położenie Księżego Młyna, leży nad miejskim stawem i otoczony jest
parkami. Koniecznie trzeba to zobaczyć! (Trzeba tu oczywiście jeszcze wrócić i o wielu historiach opowiedzieć... i zrobię to niedługo).