Kościół pw. Najświętszego Imienia Jezus, ulica Sienkiewicza 60 .
Dawna świątynia ewangelicka św. Jana, wzniesiona w latach 1880-1883, według projektu inż. Ludwika Schreibera (na dokumentacji widnieje podpis architekta miejskiego Hilarego Majewskiego jako autora projektu).
"Dziennik Łódzki", rok 1886.
"Volksfreund Kalender für Stadt und Land", 1929.
Jest to jeden z najciekawszych architektonicznie obiektów sakralnych Łodzi, wzniesiony w stylu neoromańskim jako trójnawowa bazylika z transeptem, z wielobocznie zamkniętym prezbiterium, flankowanymi ośmiobocznymi aneksami.
"Volksfreund Kalender für Stadt und Land", 1930.
Od zachodu usytuowano okazałą fasadę, w centrum której wznosi się wieża, arkadowa galeria, a po bokach znajdują się ażurowe wieżyczki. Wnętrze, o charakterze eklektycznym, jest bogato zdobione, a w nawach bocznych i ramionach transeptu umieszczono niskie empory.
Po 1945 roku świątynia została przejęta przez katolików i przekazana do użytku ojcom jezuitom (z upoważnienia władzy duchownej kościół poświęcił o. Franciszek Przybylski SJ, superior jezuitów w Łodzi).
Początkowo był to kościół filialny parafii Podwyższenia św. Krzyża, a następnie samodzielna parafia (erygowana w 1950 roku przez bpa Michała Klepacza). W 1989 roku obiekt oficjalnie został odkupiony od wspólnoty ewangelicko-augsburskiej. W końcu lat dziewięćdziesiątych XX wieku rozpoczęto gruntowną renowację świątyni.
Przy kościele zawsze propagowano niestereotypowe duszpasterstwo. Największą sławę zyskało pierwsze w Łodzi duszpasterstwo akademickie prowadzone przez o. Tomasza Rostworowskiego. Z tych kręgów rekrutowali się późniejsi działacze opozycji demokratycznej. W środowisku tym wiodącą rolę pełnił o. Stefan Miecznikowski.
W parafialnych salach organizował spotkania działaczy niezależnych związków zawodowych. Od pierwszych dni powstania towarzyszył NSZZ "Solidarność", stąd też natychmiast po wprowadzeniu stanu wojennego w grudniu 1981 roku świątynia
jezuicka stała się głównym i niekwestionowanym centrum politycznego oporu, duszpasterstwa internowanych i wszechstronnie pojętych akcji społecznych i kulturalnych (spotkania z niezależnymi politykami, aktorami, odczyty, koncerty, wystawy). W każdą niedzielę o. Miecznikowski odprawiał w intencji Ojczyzny mszę świętą, podczas której przekazywał łodzianom wieści o internowanych i uwięzionych działaczach "Solidarności".
Obchody 31 rocznicy wprowadzenia stanu wojennego. Kościół Najświętszego Imienia Jezus w Łodzi, 12 grudnia 2012 roku.
Sam kościół stał się oazą wolności, na jego murach zaczęto umieszczać tablice upamiętniające najważniejsze wydarzenia z historii ojczystej oraz największych bohaterów narodowych.
W stanie wojennym tłumy łodzian przyciągały Groby Wielkanocne, wyrażające wyjątkowe treści teologiczne i patriotyczne.
W sąsiadującej z kościołem kaplicy św. Krzysztofa co niedzielę odprawiane są jedyne na terenie miasta msze św. w obrządku bizantyjskim dla wiernych kościoła greko-katolickiego.
Obecnie przy kościele niezwykle prężnie działają: Ośrodek Odnowy w Duchu Świętym, Apostolstwo Modlitwy, Stowarzyszenie Ewangelizacyjno-Charytatywne "Mocni w Duchu", Bractwo "Otrzeźwienie", Duszpasterstwo Akademickie, chór "Ton".
Organizowane są spotkania duszpasterskie dla głuchoniemych i niewidomych oraz opiekunów niedorozwiniętych dzieci ("Muminki").
Ponadto funkcjonują: Parafialny Punkt Pracy Społecznej, Wspólnota Miłośników Wilna, Wileńszczyzny i Nowogródka, Duszpasterstwo Świata Pracy, Anonimowi Alkoholicy, Katolickie Stowarzyszenie Przyjaciół Dzieci z Upośledzeniem Umysłowym, Duszpasterstwo Młodych Małżeństw, a także wydawnictwo i przedszkole.
Druga połowa XIX wieku – Łódź nabiera
wielkomiejskiego charakteru. Zmienia się wygląd ulic, na których pojawiają się
latarnie gazowe. Pierwsza z nich rozbłysła 13 lipca 1869 roku przed willą
Ludwika Meyera przy zbiegu ulic Mikołajewskiej i Pasażu Meyera (dzisiaj
Sienkiewicza i Moniuszki), który był wówczas prywatną ulicą tego fabrykanta.
Meyer na swoim terenie wytoczył ulicę i postawił tam kilka budynków z myślą o
ich wynajmie. Architektem dozorującym budowle przy pasażu był Hilary Majewski.*
Dawny Pasaż Meyera (dzisiaj ulica Moniuszki)
Uruchomienie gazowni w mieście oraz założenie
chodników było ukoronowaniem działalności rady Miejskiej rozwiązanej w 1869
roku. Powołane do życia Towarzystwo Drogi Żelaznej Fabryczno-Łódzkiej
wybudowało torowisko do Koluszek i w ten sposób Łódź otrzymała pierwsze
połączenie kolejowe. Głównym udziałowcem tego przedsięwzięcia, obok łódzkich
przemysłowców, był warszawski bankier Jan Bogumił Bloch, który później też
eksploatował kolej. Uruchomienie linii kolejowej pozwoliło na usprawnienie
transportu łódzkiego, który dotychczas odbywał się końmi od stacji kolejowej w
Rokicinach. Dwie dawne ulice: Przejazd (obecnie Tuwima) i Nawrot od tego wzięły
swój historyczny początek i swoje nazwy. Najintensywniejsza rozbudowa przemysłu
włókienniczego w Jan
Bogumił (Gotlieb) Bloch
Łodzi następuje po roku 1970, co wiąże się z wkroczeniem w
okres wielkokapitalistycznego rozwoju miasta poprzez wzmożone oddziaływanie
kapitału na przemysł. Władze przestając się troszczyć o rozwój przemysłu,
stworzyły tym samym miejsce dla działania dla banków i ich akcji kredytowych.
Bank Handlowy, obecnie - Powszechna Kasa Oszczędności Bank Państwowy I Oddział (aleja Kościuszki 15, dawniej Spacerowa lub Promenada).
Zamiast dotychczasowej filii warszawskiego banku,
istniejącej jako oddział łódzki Banku Polskiego, utworzono w 1872 roku Bank
Handlowy* oraz założono Towarzystwo Kredytowe m. Łodzi*, które odegrało ważną
rolę w budownictwie mieszkaniowym.
Towarzystwo Kredytowe, ulica Pomorska 21.
Oddziaływanie kapitału finansowego na przemysł
spowodowało przekształcenie się wielu zakładów przemysłowych w spółki akcyjne.
Dotychczas istniejące spółki posiadały charakter tylko rodzinny i miały
wyłącznie na celu zabezpieczenie własnych interesów. Tworzenie spółek akcyjnych
spowodowało w przemyśle bawełnianym jego dalszą rozbudowę przez tworzenie
zakładów posiadających wszystkie działy produkcji. Koncentracja przemysłu na
taką skalę pozwoliła na samodzielne, w ramach jednego przedsiębiorstwa,
wyprodukowanie, wykończenie i sprzedanie towaru. W pojęciu koncentracji
przemysłu mieściło się też budowanie całych zespołów fabrycznych, w skład
których wchodziły budynki mieszkalne, fabryczne i pałace przemysłowców.
Największe takie enklawy fabryczne powstały przy
ulicy Ogrodowej (I. K. Poznańskiego)* oraz na Księżym Młynie (K. Scheiblera) *.
Imperium Izraela Poznańskiego.
Podobne zespoły fabryczne, lecz już na mniejszą skalę, zostały wybudowane
również przez innych przemysłowców w różnych częściach miasta, z dala od
głównej arterii komunikacyjnej, jaką była wówczas ulica Piotrkowska. Wiązało
się to z powszechną tendencją do lokalizowania nowych przedsiębiorstw na
obrzeżach miasta, gdzie było więcej wolnej przestrzeni do rozbudowy i parcele
były tańsze.
Imperium Karola Scheiblera "Księży Młyn". Przemysłowcy mający duże place, przestarzałe
urządzenia przemysłowe i fabryczne oraz ciasne domy, sprzedawali swoje działki
na ulicy Piotrkowskiej po 25 rubli za łokieć i kupowali nowe przy granicach
miasta, płacąc po rublu za łokieć ziemi. Tam też stawiali nowe budynki
fabryczne i wyposażali je w nowoczesne maszyny. Tak zrobił między innymi Ludwig
Meyer, przenosząc się z Piotrkowskiej 72 do osady leśnej „Mania”, przy drodze
srebrzyńskiej. Te zespoły fabryczne należą dziś do unikatowych zabytków
architektury przemysłowej XIX wieku.
Czynnikiem sprzyjającym rozbudowie i koncentracji
przemysłu było niewątpliwie wprowadzenie w 1877 roku przez rząd carski cła
ochronnego dla wyrobów włókienniczych. Bezpośrednio po jego wprowadzeniu
wartość wyprodukowanych przez Łódź towarów wzrosła do 18 mln rubli (1879 rok),
co powodowało dalsze ożywienie przemysłu wełnianego. Z innych gałęzi
przemysłowych najbardziej rozwijały się branże: spożywcza i metalowa
(produkująca maszyny i części do nich)*, które przeżywały okres prosperity
oparty na koniunkturze przemysłu włókienniczego.
"Sen o wielkiej Łodzi" - fragment filmu "Ziemia obiecana" Andrzeja Wajdy z 1975 roku.
