Piotrkowska 271, budynek dawnej Prywatnej Męskiej Szkoły Aleksandra Zimowskiego, później Państwowe Gimnazjum Męskie nr XVI.
Aleksy
Zimowski założył swoją szkołę w 1907 roku. Początkowo były to
tylko klasy przedwstępne. Szkoła miała charakter polski i
katolicki, uczyli się tu tylko chłopcy. Teoretycznie przyjmowano do
niej wyłącznie katolików, ale wśród uczniów byli też wyznawcy
innych religii chrześcijańskich (ewangelicy i prawosławni).
"Rozwój", rok 1910.
Placówka
miała wtedy siedzibę w wynajętych pomieszczeniach przy ulicy
Piotrkowskiej 271. Ogłoszenie z lipca 1910 roku wspomina o przeniesieniu placówki na ul. Piotrkowską 271/ możliwe, że szkoła miała jeszcze inną wcześniejszą siedzibę.
"Rozwój", rok 1910.
"Rozwój", 1 września 1910 roku.
Piotrkowska 271, budynek dawnej Prywatnej Męskiej Szkoły Aleksandra
Zimowskiego, później Państwowe
Gimnazjum Męskie nr XVI.
Wraz
z rozpoczęciem roku szkolnego 1913/1914 szkoła zarejestrowana
została jako czteroklasowe progimnazjum męskie z językiem
wykładowym polskim.
Wybuch I wojny światowej zdezorganizował życie
społecznie w mieście, również szkolnictwo przechodziło wojenny
kryzys. Szkoła Zimowskiego wegetowała, ale nie została zamknięta.
Co istotne, z każdym wojennym rokiem szkolnym przychodziły nowe
roczniki.
"Nowy Kurier Łódzki", rok 1916.
W
następnym roku szkolnym 1916/1917 szkoła Zimowskiego była już
ośmioklasowym gimnazjum filologicznym męskim. Z każdym rokiem
przybywało uczniów. Mieściła się wówczas w budynku przy ul.
Gubernatorskiej 3 (obecnie ul. E. Abramowskiego 3). W tym, jak się
okazało ciasnym obiekcie dla 250 osób powstał chór szkolny, kółko
teatralne i muzyczne.
Dawny budynek gimnazjum przy ulicy Abramowskiego 3.
W każdym następnym roku właściciel otwierał klasy starsze. W roku szkolnym 1913-1914 dwuklasową szkołę przemianowano na czteroklasowe progimnazjum, w latach 1914-1915 na ośmioklasowe gimnazjum filologiczne.
W
1917 roku dotychczasowe pomieszczenia okazały się za ciasne i
szkoła przeniosła się do budynku przy ul. Targowej 63. Został
on wynajęty od Zarządu Towarzystwa Akcyjnego Karola Scheiblera.
Ważnym
momentem w historii placówki jest rok 1919. Szkoła Zimowskiego
otrzymała wtedy od Ministerstwa Religii i Oświecenia Publicznego w
Warszawie koncesję na nauczanie w gimnazjum filologicznym.
Od 1920 roku placówka posiadała niepełne prawa gimnazjum państwowego.
"Rozwój", rok 1920.
"Rozwój", rok 1920.
Po
fuzji przedsiębiorstwa Scheiblera z zakładami L. Grohmana, Aleksy
Zimowski został poinformowany o konieczności opuszczenia obiektu
przy ulicy Targowej do 1 sierpnia 1922 roku. Wówczas zapadła
decyzja o kupnie własnego budynku spełniającego wymogi szkoły.
W
1922 roku Aleksy Zimowski zakupił od Zjednoczonych Zakładów K.
Scheiblera i L. Grohmana budynek przy ulicy Bocznej 5 (obecnie ul.
Sienkiewicza 112). Utworzył w nim ośmioklasowe Gimnazjum
Filologiczne, przekształcone w następnych latach w Prywatne
Gimnazjum i Liceum Męskie.
W
dniu 10 sierpnia 1922 roku szkoła zostaje przeniesiona do nowego
lokum. Była to już czwarta lokalizacja tej placówki oświatowej. W
tym okresie naukę pobierało ponad 400 uczniów. Aleksy Zimowski
stał się twórcą jednej z najlepszych szkół średnich w Łodzi.
W sierpniu 1922 roku przeniosła się do własnej siedziby przy ul. Bocznej 5 (od 1988 roku ulica weszła w skład ul. Sienkiewicza).
"Rozwój", rok 1925.
Trzypiętrowy budynek przy ul. Sienkiewicza 112. Taryfa posesji
wskazuje jako właściciela Towarzystwo Akcyjne K. Scheiblera przy
ul. Bocznej 5 (ulica wchłonięta przez ul. Sienkiewicza).
Informator m. Łodzi z kalendarzem, rok 1920.
"Nasze Życie", pismo Samopomocy przy Gimnazjum im. A. Zimowskiego, rok 1925.
(Biblioteka Cyfrowa Uniwersytetu Łódzkiego)
"Nasze Życie", pismo Samopomocy przy Gimnazjum im. A. Zimowskiego, rok 1925.
(Biblioteka Cyfrowa Uniwersytetu Łódzkiego)
"Rozwój", rok 1926.
"Kurier Łódzki", rok 1929.
Kredyt uzyskany w Banku Gospodarstwa
Krajowego umożliwił rozbudowę budynku:
1
czerwca 1931 roku - rozbudowa od strony wschodniej dwu-piętrowej
przybudówki,
1
lipca 1936 roku - nadbudowa trzeciego piętra nad głównym budynkiem
frontowym.
"Łódź w Ilustracji", dodatek niedzielny "Kuriera Łódzkiego", rok 1932.
Po przeprowadzonej w 1932 roku reformie szkolnictwa funkcjonowały tutaj: 6-klasowa Szkoła Powszechna nr 75 A. Zimowskiego, 4-klasowe Gimnazjum i 2-letnie Liceum nr 199 A. Zimowskiego w Łodzi. Szkoła otrzymała pełne prawa szkół państwowych. Do grona wybitnych pedagogów zaliczali się m in : Marian Sokołowski (polonista), Eustachy Krak (w-f i sport), bracia Horbaccy (fizyka i chemia), Ignacy Roliński (matematyk) czy Jackowski ( historyk).
"Łódź w Ilustracji", dodatek niedzielny "Kuriera Łódzkiego", rok 1938.
Realizacja
postawionych przed gronem nauczycieli priorytetowych celów
wychowawczych wymagała od nich cierpliwości, zaangażowania a
przede wszystkim zainteresowania problemami osobistymi uczniów. Taka
postawa edukatorów i pedagogów powodowała, że nauka i wychowanie
dorastającej młodzieży przebiegała w atmosferze wzajemnego
zaufania i szacunku, ale też na podstawie obowiązujących
codziennie reguł i zasad będących bodźcem do pracy nad sobą.W
1925 roku zostało wprowadzone jednolite umundurowanie dla wszystkich
uczniów co spotykało się z powszechną aprobatą.
Obowiązywał
ubiór składający się z czapki kepi z metalową odznaką, mundurek
koloru czarnego ściśle określonego kroju z tarczą na lewym
rękawie, długie spodnie z kieszenią „z przodu na zegarek”,
skarpety koloru czarnego do tego „trzewiki lub pantofle sznurowane,
ciemne”. Uzupełnieniem stroju był dwurzędowy płaszcz, zapinany
na pięć guzików „z białego metalu”, na którym również
musiała znaleźć się tarcza szkoły. W Regulaminie szkoły znalazł
się m.in. zapis zakazujący uczniom uczęszczanie „do restauracji
i wszelkiego rodzaju jadłodajni, w których sprzedaje się napoje
wyskokowe” a „na terenie szkoły młodzież winna panować nad
głosem i nie prowadzić krzykliwych rozmów”. Zwrócono też
uwagę, aby uczniowie nosili „czapki wg nowego wzoru” i nie brali
udziału w publicznych kwestach.W
placówce urządzono m.in. salę gimnastyczną, boisko do gier
zespołowych, bibliotekę, pracownię robót ręcznych, izbę
harcerską i gabinet lekarski.
"Łódź w Ilustracji", dodatek niedzielny "Kuriera Łódzkiego", rok 1928.
Bardzo dobrze wyposażone były
pracownie chemiczna, fizykalna [zachowano oryginalną pisownię] i
przyrodnicza, działały też w szkole koła zainteresowań. Zadbano
o kompetentne i wykształcone grono nauczycieli oraz pedagogów.
"Łódź w Ilustracji", dodatek niedzielny "Kuriera Łódzkiego", rok 1928.
Dla
najbiedniejszych uczniów szkoła organizowała wyjazdy na kolonie
letnie (szkoła Zimowskiego miała własny ośrodek kolonijny w
Wiadernie), wycieczki krajoznawcze i zwiedzanie Łodzi, rajdy górskie
i obozy, zabawy taneczne.
"Łódź w Ilustracji", dodatek niedzielny "Kuriera Łódzkiego", rok 1932.
Młodzież brała udział w
porankach organizowanych w Filharmonii przy ul. Narutowicza i
oglądała spektakle wystawiane np.: w Teatrze Miejskim przy ul.
Ogrodowej 18.
"Panorama", ilustracja tygodniowa, rok 1932.
"Hasło Łódzkie", rok 1930.
...obchody imienin marszałka J. Piłsudskiego czy
powitanie zwycięskich strażaków Łodzi, powracających z
międzynarodowych zawodów w Turynie we wrześniu 1928 roku.
"Orędownik", rok 1938.
"Łódź w Ilustracji", dodatek niedzielny "Kuriera Łódzkiego", rok 1938.
"Kurier Łódzki", rok 1939.
Klasa maturalna u Zimowskiego, czerwiec 1939 roku.
(źródło fotografii: archiwum Gazety Wyborczej. Pamiątkowe zdjęcia z archiwum Pana Józefa Przedpełskiego)
Po
wyzwoleniu Aleksy Zimowski wrócił do Łodzi 21 stycznia 1945 roku z
zamiarem kontynuowania swojej pracy. Po miesiącu
szkoła została przejęta przez państwo i przekształcona w XVI
Gimnazjum i Liceum im. Jana Kochanowskiego. Władze
komunistyczne dyrektorem pedagogicznym mianowały jednego z
przedwojennych nauczycieli biologii. Były właściciel zmuszony był
prowadzić szkołę podstawową. W 1947 szkołę zlikwidowano i
utworzono Państwowe Ogólnokształcące Liceum nr
XVII, które działało do 1972 roku (inne źródła podają, że do
roku 1969). Następnie gmach przeszedł w ręce Polskiej
Akademii Nauk z przeznaczeniem na Centrum Badań Molekularnych i
Makromolekularnych PAN które funkcjonuje do chwili obecnej.
Przeczytaj
w baedekerze:
Szkoła
Aleksego Zimowskiego na liście swoich absolwentów na wielu znanych
łodzian. To m.in. Ludwik Jerzy Kern - poeta, literat, autor m.in.
„Ferdynand Wspaniały”, „Karampuk”, Jerzy Grohman, prawnuk
Karola Wilhelma Scheiblera - Karol Eryk Scheibler, Jerzy Urbankiewicz
- dziennikarz, pisarz, oficer kawalerii WP i AK, autor książek o
Łodzi, Jerzy Damsz– jeden z twórców dywizjonu 307 lotnictwa
polskiego w Anglii, Jerzy Bek – kolarz, maksym Nikonorow –
farmakolog, czy Władysław Piątkowski– wybitny konstruktor i
mechanik. Przez pewien czas uczęszczał tu także Carl Dedecius -
tłumacz, Jan Kryński – rektor Politechniki Łódzkiej, Andrzej
Tomczak – historyk i archiwista."Orędownik", rok 1937.
Aleksy Wacław Zimowski urodził 17 lipca 1889 roku w Rudzie Pabianickiej. W wieku
22 lat rozpoczął pracę pedagogiczną w progimnazjum Radwańskiego. wielokrotnie powtarzał: „Powinnością
nauczyciela jest widzieć w podmiocie swojego działania istotę
ludzką i szanować ją”. Podkreślał też, że „działalność
wychowawcy – nauczyciela wpływa nie tylko na kształtowanie
wzajemnych stosunków między nauczycielem i uczniem, ale także na
stosunek ucznia do nauki, do pracy nad formowaniem siebie, do
środowiska”. Tak sformułowane wymagania i dyrektywy wychowawcze
sprawiły, że wśród łódzkich szkół, ta prowadzona przez
pedagoga urodzonego w Rudzie Pabianickiej wpisuje się na listę
jednych z najważniejszych i najlepszych przedwojennych placówek
oświatowych w naszym mieście. Ponadto jej założyciel miał
głęboką świadomość roli (zarówno kulturalnej i społecznej)
czy inaczej ujmując misji, jaką jego szkoła miała do spełnienia.
To z kolei wpływało na sposób edukacji młodych ludzi, wychowania
ich w duchu patriotyzmu, poszanowania najważniejszych wartości,
tolerancji, moralności, konieczności ciągłego rozwijania się,
ale też umiłowania do polskiej tradycji i piękna ojczystego
języka. Absolwenci szkoły często wspominają też klimat, jaki tu
panował — pełen ciepła, życzliwości i zrozumienia, wiązał
uczniów emocjonalnie ze szkołą oraz umożliwiał ich prawidłowy
rozwój. Aleksy Zimowski zmarł w 1955 roku i został pochowany na Starym Cmentarzu przy ul. Ogrodowej.
14
czerwca 2004 roku został zorganizowany zjazd byłych absolwentów
szkoły, wychowanków Aleksego Zimowskiego. Na tę okoliczność
została wydana tzw. „Jednodniówka” w kilkustronicowej formie z
przedstawionym rysem historycznym szkoły Aleksego Zimowskiego.
W
2004 nakładem Wydawnictwa „Papier” Wojciecha
Grochowalskiego ukazała
się monografia szkoły, autorstwa Stanisława Zimowskiego – syna
założyciela szkoły, „Prywatne Gimnazjum i Liceum Męskie
Aleksego Zimowskiego w Łodzi”.
Stanisław Zimowski. Prywatne Gimnazjum i Liceum Męskie Aleksego Zimowskiego w Łodzi
Źródła:
Beata
Kamińska, Dział Historyczny Muzeum Miasta Łodzi
Stanisław
Zimowski, Prywatne Gimnazjum i Liceum Męskie Aleksego Zimowskiego w
Łodzi, Łódź/Warszawa 2004
wikipedia
oraz strony:
Fot.
współczesne Monika Czechowicz
.png)
.png)
