poniedziałek, 11 października 2021

Piłkarski mural przy ulicy Nastrojowej.


Dzięki inicjatywie kibiców Widzewa na ścianie bloku przy ulicy Nastrojowej 28 na łódzkim Radogoszczu powstał mural z okazji 110-lecia klubu.


Uzyskano zgodę od twórcy pierwotnej grafiki, Mateusza Sipy, który na swoim rysunku uwiecznił trzech chłopców w koszulkach idoli młodzieży z lat 90., czyli Alessandro del Piero, Ronaldo i Marka Citkę, by przerobić grafikę i w miejsce międzynarodowych idoli wstawić ikony Widzewa: Zbigniewa Bońka i Włodzimierza Smolarka, który wspólnie z Citką reprezentują przekrój historii drużyny z lat 70., 80. i 90, kiedy to RTS święcił największe sukcesy.

Zbigniew Boniek/ stadion w Amsterdamie, 1986.
(źródło fotografii https://wikipedia.org/)
- polski piłkarz, trener, działacz piłkarski i biznesmen.

Umieszczany na liście stu najlepszych piłkarzy w historii światowej piłki nożnej według FIFA. Członek Klubu Wybitnego Reprezentanta, kapitan reprezentacji Polski w piłce nożnej, uczestnik trzech turniejów finałowych mistrzostw świata - Argentyna 1978, Hiszpania 1982 (3. miejsce), Meksyk 1986 (łącznie 16 meczów i 6 goli). Dwukrotny klubowy mistrz Polski w barwach Widzewa Łódź, mistrz Włoch, zdobywca Pucharu Włoch, a także między innymi Pucharu Europy (1985) i Pucharu Zdobywcy Pucharów (1984) z Juventusem, zdobywca Pucharu Włoch i medalista mistrzostw Włoch z AS Romą. Jeden z pięciu polskich piłkarzy, którzy zdobyli Puchar Europy. Laureat III miejsca w Plebiscycie Złotej Piłki w 1982 roku. Piłkarz 50 i 60-lecia tygodnika "Piłka Nożna". Jako pomocnik wybrany do jedenastki stulecia Polskiego Związku Piłki Nożnej. W 2002 roku selekcjoner reprezentacji Polski w piłce nożnej. W latach 1999-2001 wiceprezes Polskiego Związku Piłki Noznej ds. marketingu, od 26 października 2012 prezes Polskiego Związku Piłki Nożnej. Od 5 kwietnia 2017 członek Komitetu Wykonawczego UEFA. Od 2021 wiceprezydent UEFA.

"Dziennik Łódzki", rok 1982.

Włodzimierz Smolarek (1957-2012)
(źródło fotografii:  Retro Futbol (rfbl.pl)
- polski piłkarz występujący na pozycji pomocnika lub napastnika, trener i działacz piłkarski.

Dwukrotny klubowy mistrz Polski (1981, 1982) oraz zdobywca Pucharu Polski (1985) w barwach Widzewa Łódź. Zdobywca Pucharu Niemiec z Eintrachtem Frankfurt z 1988. W latach 1980–1992 reprezentant Polski. Srebrny medalista (za zajęcie 3. miejsca) Mistrzostw Świata 1982, uczestnik Mistrzostw Świata 1986. Wychowanek klubu Włókniarz Aleksandrów Łódzki. Grał we Włókniarzu w latach 1967-1973, później przeszedł do Widzewa Łódź (1973–1977 i 1979–1986), następnie grał w Legii Warszawa (1977–1979), niemieckim Eintrachcie Frankfurt (1986–1988, zdobywca pucharu Niemiec w 1988 roku) oraz holenderskich klubach: Feyenoord (1988–1990, bilans meczów i bramek 46–13) oraz FC Utrecht (1990–1996, bilans meczów i bramek 165–33). Największe sukcesy Włodzimierz Smolarek święcił w Widzewie Łódź. W I lidze w barwach Widzewa rozegrał (1979–1986) 181 meczów, strzelając 61 bramek. Dwukrotny mistrz Polski (1981, 1982), zdobywca pucharu Polski  (1985). W 1983 roku wyprzedził Zbigniewa Bońka jako najlepszego strzelca ligowego Widzewa, a potem z bilansem 61 goli w ekstraklasie był liderem aż do maja 1996 roku, gdy wyprzedził go Marek Koniarek. Włodzimierz Smolarek jest uważany za jednego z najlepszych w historii zawodników Widzewa, jak również całej polskiej piłki nożnej. Ceniony przez wszystkie pokolenia kibiców za światową klasę, ale również za niezwykłą zadziorność, waleczność, bojowość i ambicję. Włodzimierz Smolarek to również dwukrotny uczestnik finałów mistrzostw świata. W 1982 roku w Hiszpanii za zdobycie III miejsca zdobył srebrny medal, cztery lata później w Meksyku był zdobywcą jedynej bramki dla Polski
Widzew Łódź uhonorował swoją legendę, jaką był Włodzimierz Smolarek – zastrzegając dla niego numer 11. Oznacza to, że już żaden inny piłkarz w historii klubu nie założy koszulki z tym numerem. 23 lutego 2017 roku Rada Miejska w Łodzi, podjęła uchwałę, o nadaniu nowo powstałej ulicy obok stadionu Widzewa, imienienia Włodzimierza Smolarka. 14 czerwca 2017 roku ulica została oficjalnie otwarta. Włodzimierz Smolarek rozegrał 60 meczów w reprezentacji Polski (będąc równocześnie zawodnikiem Widzewa – 52 razy, Eintrachtu 5 razy, Feyenoordu 2 razy i raz Utrechtu). W reprezentacji strzelił 13 bramek, dziewięciokrotnie wystąpił jako jej kapitan. Był uczestnikiem mistrzostw świata w 1982 (3. miejsce) i 1986 (1/8 finału).

"Dziennik Łódzki", rok 1985.

"Dziennik Łódzki", rok 1986.

Marek Citko
(źródło fotografii: Dziennik Bałtycki https://dziennikbaltycki.pl/)
- polski piłkarz występujący na pozycji pomocnika, reprezentant Polski.

Występujący na pozycji ofensywnego pomocnika, wychowanek Włókniarza Białystok, skończył karierę w Polonii Warszawa. W swojej karierze grał w zespołach Włókniarza Białystok, Jagielonii Białystok, Widzewa Łódź, Legii Warszawa, Dyskobolii Grodzisk Wielkopolski, Hapoel Beer Szewa, FC Aarau, Cracovii Kraków, Polonii Warszawa. Dwukrotnie zdobywał Mistrzostwo Polski (w sezonach 1995/96 i 1996/97), a raz Superpuchar Polski (w 1996 roku) w barwach Widzewa Łódź, z którym w sezonie 1996/97 grał w Lidze Mistrzów (6 meczów, 2 gole).
Strzelił pierwszą bramkę w historii Widzewa Łódź w Lidze Mistrzów w przegranym 1:2 wyjazdowym meczu z Borussią Dortmund. W spotkaniu z Atletico Madryt na stadionie przy al. Piłsudskiego w Łodzi strzelił bramkę, pokonując bramkarza ówczesnych mistrzów Hiszpanii, José Francisco Molinę z niemal 40 metrów. Jest pierwszym Polakiem, który strzelił bramkę w dwóch kolejnych meczach Ligi Mistrzów. Jego karierę przerwała na 16 miesięcy kontuzja ścięgna Achillesa, której doznał w meczu z Górnikiem Zabrze 17 maja 1997 roku. Po rehabilitacji nie udało mu się powrócić do dawnej formy. Grając w rundzie jesiennej sezonu 2006/2007 w Polonii Warszawa, popisał się bramką strzeloną bezpośrednio z rzutu rożnego, podczas meczu z Zawiszą Bydgoszcz. W 2007 roku rozwiązał za porozumieniem stron ważny jeszcze przez rok kontrakt z drugoligową Polonią Warszawa i zakończył karierę. Występował w kadrze narodowej seniorów, rozegrał w niej 10 meczów i zdobył 2 gole (z Anglią i Brazylią); 9 października 1996 roku w meczu eliminacji do Mundialu w 1998 strzelił na londyńskim stadionie Wembley bramkę Anglikom, co uczyniło go jednym z najpopularniejszych polskich sportowców – w plebiscycie na najlepszego sportowca Polski 1996, przeprowadzonym przez Telewizję Polską, Program III Polskiego Radia i "Super Express", zajął pierwsze miejsce, wyprzedzając wszystkich medalistów olimpijskich z Atlanty. W konkursie tygodnika "Piłka Nożna" został „Odkryciem Roku”.
W głosowaniu internautów został wybrany do złotej jedenastki wszech czasów Widzewa Łódź. 

"Dziennik Łódzki", rok 1981.
Widzew świętował niedawno jubileusz 40-lecia wywalczenia tytułu mistrza Polski. Na stadionie pojawiły się zdjęcia sprzed lat, na jednym z meczów Klub gościł mistrzowską drużynę.

Stadion Widzewa. 
Fot. baedeker łódzki


Niedaleko stadionu Widzewa, na ścianie bloku przy ulicy Kazimierza 9 w Łodzi, powstał mural upamiętniający zdobycie przez Widzew Łódź pierwszego mistrzostwa Polski. Mural to wspomnienie historycznego sezonu 1980/81.
Przeczytaj w baedekerze tutaj:


Przy powstawaniu malunku przy ulicy Nastrojowej pomoc zaoferowało Ogólnopolskie Stowarzyszenie Kibiców "Tyko Widzew", które wsparło inicjatorów w temacie organizacji oraz zbiórki środków pieniężnych początkowo pozyskiwanych tylko wśród radogoskich fanów czerwono-biało-czerwonych. Wsparcie finansowe przekazał również Przemysław Klementowski, były prezes Widzewa, a także władze Spółdzielni Mieszkaniowej "Radogoszcz Wschód" reprezentowanej przez jej prezesa Jacka Pawłowskiego, który od początku był pozytywnie nastawiony do całej inicjatywy - informował widzew.com.

Wielki Widzew
(źródło fotografii https://www.widzewtomy.net/)

Widzew Łódź – polski klub piłkarski. 4-krotny mistrz Polski, 7-krotny wicemistrz Polski, zdobywca Pucharu Polski, Superpucharu Polski, wicemistrz Polski Juniorów starszych, mistrz Polski klubów robotniczych, 2-krotny zwycięzca grup Pucharu Intertoto, półfinalista Pucharu Europy Mistrzów Klubowych, uczestnik fazy grupowej Ligi Mistrzów UEFA, fazy pucharowej Pucharu UEFA i Pucharu Zdobywców Pucharów. Jest najbardziej utytułowanym łódzkim klubem piłkarskim, zajmuje 9. miejsce w tabeli wszech czasów ekstraklasy. Kontynuator tradycji sportowych założonego w 1910 roku TMRF Widzew. Dawniej klub działał jako wielosekcyjny prowadząc oprócz piłki nożnej między innymi sekcje koszykówki oraz boksu, które działają obecnie jako odrębne stowarzyszenia.

W dniu 25 listopada 2010 roku za wybitne zasługi sportowe, osiągnięte na przestrzeni lat klub ten został odznaczony Diamentową Odznaką PZPN.
W 2015 roku z powodu kłopotów finansowych spółka RTS Widzew Łódź SA upadła, a na jej miejsce powołano nowy podmiot – Stowarzyszenie Reaktywacja Tradycji Sportowych Widzew Łódź, który w sezonie 2015/16 wystartował w rozgrywkach IV Ligi. W 2017 roku stowarzyszenie przekształciło się w spółkę akcyjną o nazwie: Widzew Łódź Spółka Akcyjna. W 2020, po pięciu latach, drużyna powróciła na zaplecze Ekstraklasy.

Źródła:
Łódź Nasze Miasto 
Dziennik Łódzki (dzienniklodzki.pl) 
https://pl.wikipedia.org/

Przeczytaj jeszcze: Widzew Łódź - Historia

i w baedekerze:
baedeker łódzki: Widzewski mural: Boniek, Możejko, Pięta i Surlit. 
Piłka nożna w Łodzi - jak to się zaczęło?
Fot. współczesne Monika Czechowicz
Fot. archiwalne pocodzą ze stron:
Dziennik Bałtycki https://dziennikbaltycki.pl/
https://pl.wikipedia.org/ oraz ze zbiorów Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Łodzi.


środa, 6 października 2021

Kolonia mieszkalna TOR, Marysin III.


Kolonia mieszkalna w rejonie ulicy Ołowianej, Kwarcowej i Strzeleckiego. Powstała w latach 1934-1936.

"Echo", rok 1934.

Rejon Marysina III , oddalony o 4,3 km od centrum miasta, położony przy szosie do Łagiewnik został wybrany na lokalizację osiedla, którego budowę rozpoczęto w 1934 roku.

"Łódzki Dziennik Wojewódzki", rok 1936.

"Łódzki Dziennik Wojewódzki", rok 1936.


W czasach międzywojennego kryzysu mieszkaniowego wielkim wyzwaniem stojącym przed architektami było poszukiwanie rozwiązań umożliwiających budowanie tanio, wygodnie i dla wszystkich. Utworzone w 1934 roku Towarzystwo Osiedli Robotniczych (TOR) miało ważny cel - mieszkania dostępne dla robotników.

"TOR sprzedaje domy robotnikom", plakat Towarzystwa Osiedli Robotniczych, rok 1938.
(źródło: Polona)

"Budownictwo mieszkaniowe Towarzystwa Osiedli Robotniczych", rok 1937.
(źródło: Mazowiecka Biblioteka Cyfrowa)


Plan zabudowy osiedla zlokalizowanego na terenie o powierzchni 13,3 ha zakupionym przez Towarzystwo Osiedli Robotniczych od miasta, powstał w Biurze Planu Regionalnego w Łodzi, na podstawie wyłonionych drogą konkursu koncepcji Jednorodzinnych Szeregowych Domów Robotniczych, uznanych przez TOR za typowe.

"Łódź w Ilustracji", dodatek niedzielny "Kuriera Łódzkiego", rok 1935.


Zespół zlokalizowany jest w północno-wschodnim rejonie miasta, poza międzywojennymi granicami administracyjnymi Łodzi, w strefie objętej planowaną wówczas inkorporacją terenów, u zbiegu obecnych ulic Wycieczkowej i Strykowskiej (szosy do Łagiewnik i do Łowicza). 

Dziennik Zarządu m. Łodzi, rok 1934.

Złożony z 212 domków jednorodzinnych w zabudowie szeregowej, usytuowanych wzdłuż trzech, łukowato biegnących uliczek dojazdowych o kierunku wiodącym północ-południe, równoległym do ulicy Wycieczkowej, bezpośrednio podłączonych do ulicy Strykowskiej.


Domki wybudowane w latach 1934-1936 przy ulicy Kwarcowej, Ołowianej i Strzeleckiego zaprojektowało czworo uznanych architektów, reprezentujących warszawską awangardę, a prywatnie - przez dwa małżeństwa: Barbarę i Stanisława Brukalskich oraz Helenę i Szymona Syrkusów (przy wspólpracy Biura Planu Regionalnego w Łodzi).
Osiedle zbudowane według ich projektów składa się z szeregowych domków jednorodzinnych trzech typów. Typy A (50 budynków) i C (24) są autorstwa Barbary i Syanisława Brukalskich, typ B (138 budynków) - Heleny i Szymona Syrkusów i... wyraźnie widać różnicę stylu obu projektujących je par architektów.

Domy typu A.

Domy typu C.

Domy typu B.

"Łódź w Ilustracji", dodatek niedzielny "Kuriera Łódzkiego", rok 1936.


Mieszkanie w domkach szeregowych typu A i C (74 domki), założonych na planie zbliżonym do kwadratu (6,7m x 6,4m w świetle), składa się z sionki ze schodami na poddasze i do piwnicy (zejście od strony kuchni), pokoju dziennego z wejściami do małej sypialni i kuchni, oraz dostępnej z kuchni przybudówki z pralnią i suchym ustępem. 


Wśród domków zaprojektowanych przez Brukalskich można poczuć się jak na wsi - strome, dwuspadowe dachy z mansardowymi oknami, kocie łby, bielone ściany i przydomowe ogródki pełne kwiatów... Widać inspiracje tradycją.


Mieszkanie w domku szeregowym typu B (138 domków), założonego na planie wydłużonego prostokąta (głęboki trakt, rozpiętość w świetle 4,16) składa się z sionki, kuchni i pokoju dziennego w parterze oraz antresoli sypialnej na piętrze (o wysokości 2,2 m w świetle), dostępnej z pokoju dziennego. Nad częścią sypialną znajduje się strych, a pod częścią wejściowo-kuchenną piwnica (dostępne przez klapy stropowe). Suchy ustęp zlokalizowano w ogrodzie. Powierzchnia użytkowa domków wynosi przeciętnie 40 m². 


Tym, co wyróżnia ten projekt do dziś jest to, jak prezentuje się z zewnątrz. Elewacje mają różną wysokość - budynki sa wyższe od strony ulicy i niższe od ogrodu (dlatego mieszkańcy nazywają je pianinkami 😊 ). Proste fasady u góry obłożone drewnianymi deskami, podłużne i bardzo wąskie strychowe okna, odsłonięta cegła na pionowych ścianach i asymetrycznej obramówce wokół drzwi.
Domki Syrkusów to zupełnie inny świat - nowatorskie, odwołujące się do najnowszych w międzywojniu tendencji w architekturze. To one do dziś przyciągają uwagę, zwłaszcza wśród fanów modernizmu.


"Ikustrowana Republika", rok 1935.

Przewidywano kilka etapów realizacji osiedla, z których pierwszy obejmował wytyczenie ulic, uzbrojenie terenu w wodę w postaci wodociągu miejscowego i hydrantów ulicznych, doprowadzenie przewodów elektrycznych oraz wzniesienie I serii domków szeregowych typu A opracowanych przez Barbarę i Stanisława Brukalskich.


Drugi etap obejmował budowę 116 domków typu B według projektu Heleny i Szymona Syrkusów, a trzeci realizację pozostałych 22 domków typu B i 24 typu C, ponownie autorstwa małżonków Brukalskich.


Kilka słów o projektantach:
Stanisław Brukalski urodził się w Warszawie, w 1894 roku. Studia ukończył na Wydziale Architektury Uniwersytetu w Mediolanie oraz Politechniki Warszawskiej (1918-1925). Był czołowym przedstawicielem polskiej awangardy architektonicznej lat międzywojennych. Wraz  z żoną Barbarą Brukalską był autorem projektu drugiej kolonii mieszkaniowej TOR na Stokach.
Barbara Brukalska (z domu Sokołowska) była absolwentką Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej (1925-1934). Czołowa przedstawicielka polskiej awangardy architektonicznej okresu międzywojennego.


Szymon Syrkus urodził się w Warszawie w 1893 roku. Ten warszawski architekt był jednym z najwybitniejszych przedstawicieli polskiej awangardy architektonicznej lat międzywojennych. Studiował na Plitechnice w Wiedniu, Grazu i Rydze w latach 1912-1917, w 1919 roku w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, dypom uzyskał na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej (1922), studia uzupełniające odbył w latach 1922-1924 w Berlinie i Paryżu. Brał udział w licznych konkursach, pozostawił po sobie szereg realizacji wykonanych wspólnie z żoną, Heleną Syrkus.
Helena Syrkus (z domu Niemirowska), urodziła się w Warszawie w 1900 roku. Architektka i urbanistka, była absolwentką Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej (1918-1924) Dyplom uzyskała po wojnie, w 1948 roku. Przedstawicielka poskiej awangardy architektonicznej lat międzywojennych, współpracowała głównie z mężem, Szymonem Syrkusem.


"Express Wieczorny Ilustrowany", rok 1935.


W planach zbudowy kolonii mieszkalnej na Marysinie wyznaczono obszary pod zabudowę obiektami użyteczności publicznej. Niestety, mimo zakupienia od miasta w 1936 roku nieruchomości o powierzchni około 2500 m² u zbiegu szosy prowadzącej do Łagiewnik i ulicy Strykowskiej, z przeznaczeniem pod budowę obiektu o programie usługowym, związanego ze wzmożonym ruchem wycieczkowym łodzian w rejonie dużych łagiewnickich kompleksów leśnych, w ramach zepołu nie wzniesiono żadnego ogólnodostępnego obiektu kubaturowego.
Natomiast sukcesem zakończyły się podjęte w 1938 roku starania o założenie boiska sportowego i ogrodów jordanowskich dla dzieci.
11 marca 1939 roku Zarząd Miejski przydzielił na ten cel, Stowarzyszeniu Domków w Osiedlu Robotniczym na Marysinie III pod Łodzią im. inż. Eugeniusza Kwiatkowskiego na okres od 1 kwietnia 1939 roku do 31 marca 1942 roku, teren wielkości 2,4 ha położony w północno-wschodnim rejonie osiedla. Kontynuacji tego zamierzenia przeszkodziły działania wojenne i związane z nimi wysiedlenia łodzian.

"Głos Poranny", rok 1936.


Domki zgrupowane są w zespoły liczące 5- 22 w szeregu po obu stronach ulicy Ołowianej (50 domków typu A i 44 domki typu B), ulicy Kwarcowej (94 domki typu B) i wzdłuż zachodniej pierzei ulicy Strzeleckiego (24 domki typu C). 
Każdemu budynkowi przypisano działkę ogrodniczą o wielkości ok. 300 m². 


Na tyłach ogrodów poprowadzono przejścia piesze równoległe do ulic wewnętrznych. 


We wschodniej pierzei ulicy Ołowianej i Kwarcowej, w rejonie ich łukowatych załamań, zarezerwowano place pod obiekty użyteczności publicznej, stanowiące obecnie wspólne tereny zielone.
Pas zieleni łączy ulicę Wycieczkową z ulicą Strzeleckiego, założony na osi wschód-zachód w 1/3 głębokości zespołu, zapewnia poprzeczne przewietrzenie osiedla.

"Głos Poranny", rok 1936.


Wszystkie domki (pierwotnie nieskanalizowane, woda z hydrantów ulicznych, zelektryfikowane) wyposażono w kuchnie węglowe i węglowe piece grzewcze.

Ostani hydrant przy ulicy Kwarcowej.

Na osiedlu TOR, nazwanym w 1938 roku "Osiedlem robotniczym im. inż. Eugeniusza Kwiatkowskiego" wybudowane domki mogli nabywać robotnicy i inteligencja pracująca na dogodnych warunkach. Koszt zakupu wynosił około 6-8 tysięcy złotych, przy czym wkład własny stanowił jedynie około 1 tysiąca złotych, a resztę gwarantowano w ramach 50-letniego kredytu na bardzo niskim procencie.

Eugeniusz Kwiatkowski (1888-1974), od 1938 roku patron łódzkiego osiedla
- polski chemik, wicepremier, minister przemysłu i handlu (1926-1930), 
minister skarbu (1935-1939) II Rzeczypospolitej.


Dziś maleńkie budynki sprzed wojny rozrosły się - pojawiły się nad- i dobudówki, niektóre z nich nawet połączono.


W 1983 roku w Centrum Pompidou w Paryżu zorganizowano wielką wystawę sztuki współczesnej. Nazywała się "Presens Polonaise - Odsłony Polski". W katalogu wystawy, w części poświęconej architekturze konstruktywistycznej, umieszczono zdjęcia małej uliczki z przylegającymi do niej miniaturowymi domkami wyglądającymi, jakby postawiono je dla krasnoludków. Zdjęcie opatrzono podpisem: "Szymon Syrkus - dzielnica TOR, 1935-1936".


Przeczytaj jeszcze w baedekerze:

Fot. Monika Czechowicz

"Kurier Popularny", rok 1948.

"Dziennik Łódzki", rok 1971.
Fot. archiwalne ze zbiorów Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Łodzi, Biblioteki "Polona" oraz Mazowieckiej Biblioteki Cyfrowej.

źródła:
Joanna Olenderek. Łódzki modernizm i inne nurty przedwojennego budownictwa. Tom 2, osiedla i obiekty mieszkalne.
Krzysztof Stefański. Ludzie, którzy zbudowali Łódź. Leksykon architektów i budowniczych miasta.
https://uml.lodz.pl/ Dorota Szczepańska
https://lodz.wyborcza.pl/