niedziela, 22 października 2023

Dawna drukarnia Bolesława Kotkowskiego przy ulicy Dowborczyków 18.

Budynki przy ulicy Dowborczyków 18 - dawna siedziba drukarni Bolesława Kotkowskiego.

Bolesław Kotkowski (1866-1944)
-  drukarz i wydawca, Radny Miasta Łodzi (1919-1922) i wiceprzewodniczący Komitetu Obywatelskiego miasta Łodzi.
(źródło fotografii: Jacek Kusiński, Ryszard Bonisławski, Maciej Janik. Księga fabryk Łodzi).

Kotkowski urodził się zamożnej w rodzinie robotniczej. Ukończył kursy buchalteryjne J. Mantibanda oraz szkołę średnią w Łodzi. Początkowo pracował w bankowości, a także jako przedstawiciel firm handlowych oraz administrator nieruchomości, a od 1912 roku pracował w zakładzie drukarsko-litograficznym Zygmunta Terakowskiego. 

Informator m. Łodzi z kalendarzem, rok 1920.

W 1918 roku z Bolesławem Froelichem wykupił 75% udziałów firmy, w 1920 roku wykupując pozostałe. W 1921 roku Kotkowski utworzył własny zakład "Bolesław Kotkowski i S-ka, Zakłady Graficzne" oraz wykupił nieruchomość przy ulicy Piotrkowskiej 91, gdzie mieściła się drukarnia. 

Piotrkowska 91.

W spółkę z bratem wszedł Aleksander Kotkowski.

Aleksander Kotkowski, brat Bolesława

Aleksander Kotkowski, brat Bolesława (pierwszy z prawej)
(obie fotografie nadesłane przez Panią Beatę Dudzińską/ archiwum rodzinne/
baedeker łódzki bardzo dziękuje za udostępnienie)

W 1922 roku Bolesław Kotkowski zarządzał również spółką Towarzystwa Drukarsko-Wydawniczego, wydającą "Kurier Łódzki"

Od 1919 roku właścicielami drukarni przy Piotrkowskiej 91 zostali Bolesław Kotkowski i Frönlich (Froenlich). Drukarnia należała do utworzonej w 1922 roku Spółki Akcyjnej. Jej kapitał wartości 0,5 mln złotych był podzielony na 5 tysięcy akcji.
Tygodnik "Prawda", rok 1927.
W początkach 1929 roku drukarnia została uruchomiona przy ulicy Dowborczyków 18.
Budynki przy ulicy Drewnowskiej 18.

"Führer durch Lodz", 1898.
Wcześniej posesja przy ówczesnej ulicy Juliusza 21 (dzisiaj Dowborczyków 18) należała od 1880 roku do Teodora Meyerhoffa, który wybudował okazałą przędzalnię wełny, budynki towarzyszące i willę. 
Dawna willa Teodora Meyerhoffa w Łodzi, ulica Dowborczyków 18 - dzisiaj czeka na remont.
W styczniu 1901 roku wszystkie budynki nabył przedsiębiorca Juliusz Triebe (współwłaściciel fabryki kapeluszy przy ulicy Targowej 2). 
"Czas", kalendarz informacyjno-adresowy, rok 1904.

Po ośmiu latach przędzalnia, tkalnia i farbiarnia przeszły w ręce braci Zapp – Ottona, Emila i Alfonsa.
"Czas", kalendarz informacyjno-adresowy, rok 1910.

"Czas", kalendarz informacyjno-adresowy, rok 1910.

 Jednak zniszczenia wyniesione z I wojny światowej oraz pożar głównego budynku w 1915 roku sprawiły, że zakład został wystawiony na sprzedaż. Nabywcą był Bolesław Kotkowski. 

Budynki przy ulicy Drewnowskiej 18 - druga siedziba drukarni Bolesława Kotkowskiego.
źródło fotografii: 
Jacek Kusiński, Ryszard Bonisławski, Maciej Janik. Księga fabryk Łodzi.

Firma Bolesława Kotkowskiego zatrudniała ok. 200 osób i była wyposażona w bardzo nowoczesne maszyny. Jej działalność została wysoko oceniona na Targach Poznańskich. Drukarnia Kotkowskiego, wykorzystująca sprowadzone z Anglii nowoczesne maszyny "offsetowe", należała w okresie międzywojennym do największych przedsiębiorstw tej branży. W drugiej połowie lat 30. XX wieku firma zatrudniała 180 robotników, pracujących na 6.500 m² powierzchni fabrycznych. 

W latach II wojny światowej Niemcy przejęli zakład przy ulicy Dowborczyków, a w ostatnich tygodniach wojny wywieźli jego wyposażenie. Po 1945 roku drukarnię upaństwowiono jako Łódzkie Zakłady Graficzne.
Dziennik Wojewódzki m. Łodzi, rok 1949.
Portret Bolesława Kotkowskiego autorstwa Kazimierza Pochwalskiego, 1927.
(źródło: Wikipedia, wolna encyklopedia)

Bolesław Kotkowski sympatyzował ze Stronnictwem Narodowym, silnie podkreślał swój patriotyzm, działał w wielu organizacjach zawodowych, ufundował samolot dla Polskiego Wojska w 1939 roku, działał po wybuchu wojny w Komitecie Obywatelskim. W jego drukarni opracowano projekty i wydrukowano bony zastępujące pieniądze w pierwszych tygodniach okupacji. Poszukiwany, zagrożony aresztowaniem, ukrył się w Warszawie pod przybranym nazwiskiem. Zginął w powstaniu warszawskim.
źródła:
Jacek Kusiński, Ryszard Bonisławski, Maciej Janik. Księga fabryk Łodzi.
Zakłady Graficzne Bolesława Kotkowskiego w Łodzi – Rynek książki (rynek-ksiazki.pl)
Wikipedia, wolna encyklopedia

Fot. archiwalne pochodzą ze zbiorów Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej oraz stron:
Kazimierz Pochwalski - Portret Bolesława Kotkowskiego 1927 - Bolesław Kotkowski – Wikipedia, wolna encyklopedia
Jacek Kusiński, Ryszard Bonisławski, Maciej Janik. Księga fabryk Łodzi.
Fot. współczesne Monika Czechowicz

MAPA GOOGLE
Posted by 1 komentarz:
Labels: ,

środa, 18 października 2023

REGION/ Aflopark w Pabianicach.


Jesienna, słoneczna wycieczka 🌞  Miejsce bardzo urokliwe - Aflopark w Pabianicach. To największy prywatny ogród w centralnej Polsce. Jego mniejsza część, znajdująca się po stronie Ksawerowa, otwarta została w czerwcu 2020 roku. Ta znacznie większa, o powierzchni ponad 4 hektarów, a znajdująca się już po stronie Pabianic – rok później. 


Park stale się rozrasta, jest piękny i zadbany. Idealne miejsce na spacer o każdej porze roku!


Ulica Partyzancka 195, Pabianice.

Fot. Monika Czechowicz

Posted by Brak komentarzy:
Labels:

wtorek, 17 października 2023

Budynek dworca w Zgierzu.


Budynek dworcowy pochodzi z czasów kolei Warszawsko-Kaliskiej i dotrwał bez większych zmian do chwili obecnej.

O połączenie Kalisza z siecią dróg żelaznych ubiegały się różne grupy. Różne też były trasy proponowanego przez nie przebiegu linii.
W 1862 roku o prawo to starał się Komitet Budowy Drogi Żelaznej Wrocław-Kobylin-Krotoszyn-Ostrów-Kalisz-Opatówek-Sieradz-Zduńska Wola-Pabianice-Łódź-Warszawa. W 1863 roku ziemianin Jabłoński zwrócił się z prośbą o udzielenie zgody na budowę linii Rokiciny-Łódź-Zgierz-Ozorków-Łęczyca-Turek-Kalisz. Dwa lata później Jan Bloch uzyskał zgodę na przeprowadzenie studiów wstępnych budowy odnogi drogi łódzkiej DŻWW w kierunku Kalisza. Wiosną 1866 roku zgłoszono kolejny projekt budowy linii Łódź-Kalisz. Władze carskie i pruskie nie wyraziły jednak na to zgody.

 We wrześniu 1868 roku prośby o budowę kolei w Królestwie Polskim złożyli dwaj obywatele niemieccy. Miały to być trasy: Łódź-Zgierz-Koło-Konin-Słupca i dalej do Poznania (132 wiorsty, 141 km) oraz Łódź-Sieradz-Wieruszów-Wrocław (109 wiorst, 116 km). Od tej linii miała odchodzić odnoga Sieradz-Kalisz (51 wiorst, 54 km). Rząd pruski był żywotnie zainteresowany projektem połączenia Wrocławia z Warszawą (...), dlatego popierał prośby swych przedstawicieli o koncesję. Wszystkie one wywoływały jednak zaniepokojenie władz carskich i zostały odrzucone.
W lipcu 1869 roku do Komitetu Dróg Żelaznych w Petersburgu ponownie wpłynęła wspólna prośba Birona, Wokke i Bernharda o wydanie koncesji na budowę linii Łączącej Warszawę z Wrocławiem i Poznaniem. Ona również została odrzucona. Władze pruskie nie rezygnowały jednak z planów połączenia Poznania i Wrocławia z Warszawą. Na początku 1870 roku powstało w Prusach Towarzystwo Akcyjne Kolei Wrocławsko-Warszawskiej, pragnące budować drogę żelazną z Oleśnicy przez Kępno do granicy z Królestwem w Wieruszowie i dalej do Łodzi i Warszawy. (...) 
W 1878 roku Komitet Ministrów zlecił Ministerstwu Komunikacji opracowanie projektu koncesji oraz warunków budowy kolei Łódzko-Kaliskiej (113 wiorst, 125,5 km) z odnogą do Wieruszowa (50 wiorst, 53 km). Do budowy nie doszło (...). 

"Rozwój", rok 1900.

Dnia 9 marca 1898 roku nadzwyczajne zebranie akcjonariuszy Towarzystwa Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej uchwaliło, że zwróci się ono o udzielenie koncesji na budowę kolei Warszawsko-Kaliskiej oraz łącznicy z Kalisza do granicy pruskiej. Rozporządzeniem cara z 24 lipca 1898 roku zezwolono Towarzystwu na przeprowadzenie studiów budowy linii Warszawa-Kalisz według dwóch wariantów trasy: Kalisz-Sieradz-Łask-Łódź-Łowicz-Sochaczew-Błonie-Warszawa oraz Kalisz-Łęczyca-Pniewo-Sochaczew-Błonie-Warszawa. Kolej Kaliska na żądanie ministra wojny miała być szerokotorowa. Miał być też przebudowany węzeł warszawski. Wreszcie 14 kwietnia 1900 roku została zatwierdzona koncesja na budowę szerokotorowej kolei Kaliskiej (238 wiorst, 254 km). Projektowana linia brała swój początek w Warszawie, kierowała się do Kalisza przez Błonie, Sochaczew, Łowicz, Głowno, Stryków, Zgierz, Łódź, Pabianice, Łask, Zduńską Wolę, Sieradz i Opatówek. 

"Rozwój", rok 1902.


Dnia 15 listopada 1902 roku na zbudowaną trasę ruszył pierwszy pociąg, który z Warszawy do Kalisza jechał około 10 godzin. Ogólny koszt budowy linii wyniósł 21.931.600 rubli.

"Rozwój", rok 1902.

Między Warszawą a Kaliszem wybudowano 173 mosty, 17 przejazdów i wiaduktów oraz urządzono 11 stacji. Na 10 z nich były wieże wodne. Budynki dworcowe (z wyjątkiem Warszawy, Łodzi i Kalisza), mieszkalne - w tym domki dróżników, wieże ciśnień i pompownie wzniesiono z czerwonej, nietynkowanej cegły według ujednoliconych projektów. Większość tych obiektów przetrwała do czasów współczesnych. Dworce końcowe uległy zniszczeniu podczas I wojny światowej.
Przeczytaj w baedekerze:


Budynek zgierskiego dworca został wzniesiony na początku XX wieku, podczas budowy linii kolejowej Warszawsko-Kaliskiej przez Łódź. Z wyglądu przypomina inne dworce budowane przy tej linii w tamtym czasie.

Projekt dworca zgierskiego.
(źródło fotografii: Dworzec kolejowy w Zgierzu | Miasto Zgierz)

Dworce według tego samego projektu zobaczymy w położonych przy tej linii Pabianicach, Łasku i Zduńskiej Woli, takie dworce pojawiły się w Strykowie, Głownie, Sochaczewie i Sieradzu. Linię Warszawsko-Kaliską poprowadzono trasą Warszawa-Błonie-Sochaczew-Łowicz-Łódź-Pabianice-Sieradz-Kalisz.

"Rozwój", rok 1901.

Budynek dworca podczas I wojny światowej.
(źródło fotografii: FotoPolska.eu)

Niemieccy żołnierze przed budynkiem dworca, ok. 1915.
(źródło fotografii: FotoPolska.eu)

"Gazeta Zgierska, rok 1918.

"Gazeta Zgierska, rok 1919.

"Gazeta Zgierska, rok 1919.

"Gazeta Zgierska, rok 1919.

W okresie międzywojennym mogły nastąpić zmiany w przeznaczeniu pomieszczeń dworcowych w związku z rozbudową stacji (budowa linii do Kutna i do Widzewa, którą otworzono tymczasowo od strony Zgierza do Łęczycy już w 1923 roku, przekazanie całej linii do użytku publicznego w pełnym zakresie nastąpiło w roku 1926, odcinek łącznikowy do Widzewa, budowany z przerwami od 1920 roku otwarto dopiero w roku 1931.

Przeczytaj w baedekerze:
DWORZEC KOLEJOWY ŁÓDŹ WIDZEW (baedekerlodz.blogspot.com)

"Ilustrowana Republika", rok 1926.

Budynek dworca ok. 1940 roku.
(źródło fotografii: FotoPolska.eu)

Dworzec kolejowy w Zgierzu przetrwał bez większych zniszczeń obie wojny światowe, układ przestrzenny zachował się praktycznie w niezmienionej formie.


Układ przestrzenny stacji jest zachowany w formie pierwotnej (dworzec, magazyn towarowy, budynki mieszkalne, wieża ciśnień i pompownia, podjazd). W okresie II wojny światowej wybudowano nastawnię.


Pod koniec lat osiemdziesiątych XX wieku otynkowano elewację i przebudowano wnętrza dworca, zmieniając układ niektórych pomieszczeń.

W 2011 przeprowadzono kapitalny remont budynku dworcowego.
Dworzec został wyremontowany w ramach remontu dworców przed Mistrzostwami Europy w piłce nożnej w 2012 roku. Dworce kolejowe w Zgierzu i Pabianicach były pierwszymi dworcami wyremontowanymi w województwie łódzkim. 


Na zgierskim dworcu odnowiono elewację i wymieniono wszystkie instalacje.

W 2021 roku zakończyła się budowa przejścia podziemnego na perony i trzech nowych peronów, co oznaczało powstanie nowego układu torowego stacji.


Na zakończenie sensacyjnie:

"Echo", rok 1933.

Przeczytaj jeszcze w baedekerze:

"Gazeta Zgierska", rok 1928.

Fot. archiwalne pochodzą ze zbiorów Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Łodzi oraz stron:
FotoPolska.eu
Dworzec kolejowy w Zgierzu na archiwalnych zdjęciach.
Zgierz w dawnych czasach. Jak wyglądał sto i więcej lat temu?


Fot. współczesne Monika Czechowicz

MAPA GOOGLE
Posted by 1 komentarz:
Labels: , ,
Subskrybuj: Posty (Atom)