poniedziałek, 13 czerwca 2022

Egon Fietke. Zastęp Siemiorga i Księżniczka Srebrnej Gwiazdy.

Makulatura, płótna i rolki po przędzy z opuszczonych łódzkich fabryk - Egon Fietke, legenda polskiej sceny street artu, w swoich najnowszych pracach nadaje zużytym przedmiotom nowy sens i osadza je w nieoczywistych kontekstach własnych mitologii.


Cykl rzeźb artysty, zatytułowany "Zastęp Siemiorga i Księżniczka Srebrnej Gwiazdy" prezentowany jest w dawnej elektrowni Karola Scheiblera przy ulicy Milionowej 6a. Wystawa została przygotowana przez Fundację Urban Forms we współpracy z Fuzją.

ZASTĘP SIEDMIORGA to cykl zbliżonych kształtem form, powstałych w 2006 roku.
Każda z nich może być eksponowana pojedynczo jako odrębny obiekt. W całości tworzą przestrzenną instalację. W idealnych warunkach odchodzą od koncepcji klasycznej rzeźby osadzonej na cokole lub postumencie i są zawieszone na sznurach, swobodnie nad ziemią.
Premierowe pokazanie tej instalacji miało miejsce w ramach kuratorowanej przez Józefa Robakowskiego tzw. "części artystycznej", jaka towarzyszyła otwarciu kompleksu Manufaktura w Łodzi w 2006 roku.


Egon Fietke (Andrzej Miastkowski) ukończył kulturoznawstwo na Uniwersytecie Łódzkim. w latach 1988-1990 był uczestnikiem Galerii Działań Maniakalnych łódzkiej frakcji Pomarańczowej Alternatywy. W 1989 roku był jednym z założycieli multimedialnej formacji Wspólnota Leeeżeć. Twórca WL "Tygodnika Leeeżeć" oraz "Kau gryzoni na serze". Autor takich szablonów jak "Uwięzić politycznych" czy "997 telefon zaufania". Współtworzył pierwsz a falę polskiego graffiti sprayowo-szablonowego. Autor obrazów, alfabetów, realizacji wideo, fotografii inscenizowanych, performens itp. Kurator serii wystaw sztuki współczesnej Die Kunst ist Toth.


Motywem przewodnim wielu prac artysty są futurystyka, kosmos i cywilizacje pozaziemskie. Miłośnikom street artu w Łodzi jest też doskonale znany za sprawą prac przy ulicy Pogonowskiego 12 - "Madonna astronautów" i Wrześnieńskiej 2 - "Lisowaty z kapibarą", stworzonych we współpracy z Fundacją Urban Forms.

Egon Fietke "Madonna astronautów".
Fot. baedeker łódzki

Egon Fietke
Fot. baedeker łódzki

Przy ulicy Kopernika pod numerami 56/58 i 60/60a -  sąsiadują ze sobą dwa historyczne kompleksy fabryczne – Leonida Toepffera oraz braci Pawła i Augusta Doeringów (Döring), które wielu łodzianom znane są jako Fabryka Transformatorów i Aparatury Trakcyjnej Elta.
Jedną ze ścian zdobi pięknie wykonany mural autorstwa Egona Fietke.
Fot. baedeker łódzki


Na wystawę "Zastęp Siedmiorga i Księżniczka Srebrnej Gwiazdy" składa się cykl rzeźb, pócien i innych obiektów artystycznych, które tworzą przestrzenną instalację.

KSIĘŻNICZKA SREBRNEJ GWIAZDY, 2022.

Obiekty skladające się na ekspozycję wykonane są z masy papierowej, makulatury, gałęzi, a nawet rolek po przędzy z opuszczonych łódzkich fabryk.


- Tytuł "Zastęp Siedmiorga" z założenia nie naprowadza widza na konkretny trop, lecz otwiera duże pole do samodzielnych interpretacyjnych dociekań. Liczba siedem jest głęboko osadzona w naszej kulturze i towarzyszy jej od najstarszych znanych nam świadectw pisanych. Siedem jest symbolem kosmosu, stworzenia, przestrzeni, czasu, losu, boskości, szczęścia, przygody, skomplikowanej jedności, wiecznego życia. Z kolei koncept Księżniczek Srebrnych Gwiazd pochodzi z kosmologii tzw. ras założycielskich. To wielowymiarowe inteligencje stacjonujące w najwyższych oktawach wszechświata. Ich rolą jest nasycenie swą świadomością i utrzymanie energetyczno-dźwiękowych sieci, będących stelażem, na którym budowane są materialne rzeczywistości - wyjaśnia twórca.

ASYSTENT KSG NR.1, ŻYWIOŁ ZIEMI
ASYSTENT KSG NR.1, ŻYWIOŁ METALU


Wystawie towarzyszy też projekcja zdjęć stanowiących dokumentację fotograficzną działań artysty zapisujących jego kompozycje z gliny, piasku, ziemi, lodu, które pod wpływem wiatru, temperatury, przypływu, deszczu, niezamierzonych działań ludzkich, uległy zniszczeniu.

CIENIE, cykl efemerycznych kształtów wysypywanych z różnych materiałów w rozmaitych lokalizacjach. Foto wykonane przez baedekera w pomieszczeniach dawnego szpitala przy ul. Drewnowskiej w Łodzi.

 Dopełnieniem wystawy są wielkoformatowe płótna z minimalistycznymi przedstawieniami.

CYKL 7 KSZTAŁTÓW PISANY W PROSTOKĄT, 2022.
Bezpośrednią przyczyną powstania owego dzieła była chęć "zagospodarowania" przestrzennych podziałów między filarami na wejściowej, odrestaurowanej ścianie elektrowni.
W ujęciu tzw. refleksji krytycznej o sztuce byłyby np:
"wielkoformatowym malarstwem typu informel, w ktorym pobrzmiewają współczesne echa łopotu sztandarów Władysława Hasiora".


- Wystawa przygotowana przez Egona Fietke jest niezwykła. Prace, które się na niej pojawiły opowiadają własne, niepowtarzalne historie. Artysta w swoich pracach tworzy prywatną mitologięi przeciwstawia się komercjalizacji sztuki, a jednoczęnie chce ją zblizyć do odbiorcy, by była na wyciągnięcie ręki - mówiła Teresa Latuszewska-Sydra, prezes Fundacji Urban Forms.


Fundacja Urban Forms w ciągu kilkunastu lat działalności doprowadziła do powstania ponad 150 murali, instalacji i mniejszych obiektow sztuki w przestrzeni publicznej Łodzi, wielu miast w Polsce i na świecie. Dzięki jej działaniom Łódź jest uważana za jedno z najważniejszych centrów sztuki miejskiej na świecie.

ASYSTENT KSG NR 4, ŻYWIOŁ DREWNA

Przeczytaj w baedekerze:


źródła:

Fot. Monika Czechowicz

piątek, 10 czerwca 2022

Zabytkowe parki, czyli więcej niż rekreacja.

Park Źródliska II

Parki są nie tylko dziedzictwem przyrodniczym miasta, ale ze względu na swoje walory kulturowe odgrywają istotną rolę jako historyczne relikty Łodzi. Potwierdzeniem tego faktu jest wpisanie kilkunastu łódzkich parków do rejestru Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Łącznie zajmują powierzchnię 343 ha. Są to parki: im. ks. bp. Michała Klepacza, im. Adama Mickiewicza, Helenów, im. Henryka Sienkiewicza, im. Jana Matejki, Źródliska I i Źródliska II, park im. Legionów , im. Władysława Reymonta, im. Józefa Poniatowskiego, im. Stanisława Staszica i im. Józefa Piłsudskiego.

Park im. Adama Mickiewicza (Julianów)

Parki zabytkowe powstały w XIX i pierwszej połowie XX wieku. Posiadają zachowane elementy założeń przestrzennych. Często odzwierciedleniem kunsztu ich projektantów (między innymi Brochickiego, berlińskiej firmy L. Spätha, Teodora Chrząńskiego, Leona Grabowskiego, Stefana Rogowicza) oraz tendencji panujących w polskiej sztuce ogrodowej przełomu XIX i XX wieku. Czytelność pierwotnych układów została naruszona na skutek ich niejednokrotnie burzliwej historii. Jednak w parkach łódzkich przetrwały elementy geometryczne wzorowane na ogrodach francuskich oraz pejzażowe zaczerpnięte z ogrodów w stylu angielskim. Ten ostatni, zwłaszcza w dużych obszarach parkowych, zrealizował swoje podstawowe założenie – naśladownictwo naturalnej przyrody. Dziewiętnaste i dwudzieste stulecia były okresem scalania tych dwóch różnych kompozycji. Dlatego też wiele łódzkich, tradycyjnych założeń ogrodowych ma charakter eklektyczny, łączący w sobie cechy ogrodów pejzażowych i geometrycznych.

Park. im. ks. bp. Michała Klepacza w okresie kwitnienia cebulic.

Parki miejskie są nieprzemijającym potwierdzeniem nieocenionej roli fabrykantów i przedstawicieli burżuazji w kształtowaniu przestrzeni zielonych w mieście. Do 1920 roku parki prywatne przemysłowców przeważały liczbowo i powierzchniowo nad publicznymi parkami miejskimi. To potentaci łódzkiego przemysłu przyczynili się do powstania 11 parków, z których obecnie większość objętych jest ochroną konserwatorską. W parkach, bądź w bezpośrednim ich sąsiedztwie, przetrwały zabytkowe budynki mieszkalne będące śladem po dawnych właścicielach.

Historyczne parki prywatne Łodzi wraz z zabytkowymi budynkami mieszkalnymi

Pałacyk myśliwski (XIX w.)
Park im. A. Mickiewicza (Julianów), założyciel Juliusz Heinzel.
Przeczytaj w baedekerze:

Willa Ludwika Karola Anstadta
Park im. A. Struga, założycielami parku byli bracia Anstadt.
Przeczytaj w baedekerze:

Willa Ernsta Leonhardta (1900)
... i dwa domy willowe dla wspólników Towarzystwa Akcyjnego Leonhardt-Volker-Gibhardt (1905)
Park im. Legionów, założyciel Ernst Leonhardt

Willa przy obecnej ulicy Bednarskiej 15, wybudowana w latach 1910-1911.

Willa przy ulicy Bednarskiej 15a, wybudowana w latach 1910-1911.
Przeczytaj w baedekerze:

Park im. Władysława Reymonta, założyciel Ludwik Geyer (widok na dawną fabrykę Ludwika Geyera)

Willa Eugeniusza Geyera, ulica Przybyszewskiego, południowa strona dzisiejszego parku im. Władysława Reymonta.
Przeczytaj w baedekerze:

Dom Ferdynanda Kӧniga (koniec XIX w.)

Dom Erwina Kӧniga (ok.1910)
Park Sielanka, założyciel Ferdynand Kӧnig.
Przeczytaj w baedekerze:

Willa Reinholda Richtera (1903-1904)

Willa Józefa Richtera (1888-1889)
Obecny park. im. ks. bp. Michała Klepacza, założyciele terenu - Reinhold i Józef Richter.
Przeczytaj w baedekerze:

Domek ogrodnika (1924)
Obecny park im. Jana Matejki, założyciel Aleksander Heiman-Jarecki
Przeczytaj w baedekerze:

Willa Ludwika Grohmana (1880-1881)
Obecny park im. Jana Kilińskiego, dawny ogród Grohmanów, założyciel Ludwik Grohman
Przeczytaj w baedekerze:

Pałac Scheiblerów
Park Źródliska II, założyciel Karol Scheibler
Przeczytaj w baedekerze:

Poza obiektami architektury kubaturowej pełniącymi w przeszłości funkcję mieszkaniową, w łódzkich parkach znajdują się także inne zabytki. Podobnie jak wille, czy pałace świadczą one o przeszłości założeń parkowych. 

W parku im. Henryka Sienkiewicza przetrwał budynek dyrekcji Plantacji Miejskich (XIX/XX w.) - współcześnie Muzeum Przyrodnicze -
Przeczytaj w baedekerze:

- oraz budynek dawnej cukierni (początek XX wieku) – obecnie Miejska Galeria Sztuki.
Przeczytaj w baedekerze:

W parku przy ulicy Felsztyńskiego (obecny park im. Tadeusza Rejtana) o dziewiętnastowiecznym cmentarzu ewangelickim przypomina dawna cmentarna brama oraz lapidarium.
Przeczytaj w baedekerze:
Po historycznej świetności parków wspomnieniem są również zachowane altany i groty z tufu wulkanicznego w parku Helenów i Źródliska II.

Helenów
Przeczytaj w baedekerze:

Park Źródliska II
Przeczytaj w baedekerze:

Dziewiętnastowieczna estrada koncertowa w parku Źródliska I daje schronienie spacerowiczom, latem nadal odbywają się tu koncerty.
Przeczytaj w baedekerze:
W przeszłości podobne obiekty istniały również w innych założeniach parkowych: w Helenowie muszla koncertowa, altana w parku im. Stanisława Staszica (teatr letni - park Staszica był trzecim z kolei parkiem miejskim w Łodzi) i altana w parku im. ks. bp. Michała Klepacza (altana).

Nieistniejące - orientalna altana i pomost w Helenowie.
(źródło: Fotopolska.eu)
Przeczytaj w baedekerze:

Nieistniejący budynek Teatru Letniego w parku im. Stanisława Staszica.
(źródło: Fotopolska.eu)
Przeczytaj w baedekerze:

Goethe powiedział: Zieleń jest właściwym otoczeniem człowieka od początku jego egzystencji. Doceniły tę wartość minione pokolenia łodzian, po których otrzymaliśmy przyrodniczo-kulturowe dziedzictwo w formie parków miejskich.

Park Źródliska II
Źródła:
Marta Pabich. Więcej niż rekreacja. [w:] Kronika Miasta Łodzi, 2008.
Ryszard Bonisawski. Łódź zapamiętana – parki zabytkowe. Towarzystwo Przyjaciół Łodzi.
W. Kowalski. Leksykon łódzkich fabryk.

Przeczytaj w baedekerze o innych łódzkich parkach:

Park im. Adama Mickiewicza (Julianów)
Fot. Monika Czechowicz

Za murem Księżego Młyna/ 1966.


"Dzienik Łódzki", rok 1966/ zbiory Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Łodzi
Fot. Monika Czechowicz