piątek, 4 sierpnia 2017

PIOTRKOWSKA 35 – dawna kamienica Dawida Bergera.


Piotrkowska 35. Na tej parceli jeszcze w 1893 roku stał drewniany dom, którego właścicielem był Dawid Berger. 

"Czas", kalendarz informacyjno-adresowy, rok 1901.

Kalendarz informacyjno-adresowy z 1902 i 1903 roku jako właścicieli posesji podaje małżeństwo: Dawida i Surę Jendę Berger. 

"Czas", kalendarz informacyjno-adresowy, rok 1902.


"Czas", kalendarz informacyjno-adresowy, rok 1903.


W miejscu parterowego drewniaka, w 1895 roku Berger wystawił trzypiętrową kamienicę. Projekt budynku wykonał łódzki architekt Dawid Lande.
Na przełomie XIX i XX wieku posesja przeszła w ręce Franciszka Schimmela (Szimmela).

"Czas", informator adresowy z roku 1906 i 1914.


Informator adresowy z roku 1914 podaje, że właścicielami posesji przy Piotrkowskiej 35 są: bracia Jerzy Franciszek i Franciszek Schimmel oraz Małgorzata Jadwiga Schimmel.


Mieścił się tu jeden oddziałów fabryki cukrów i czekolady „Arkadia” mającej swoją siedzibę przy ulicy Ogrodowej 13, należącej do Fiszera Rosenteina.


Kalendarz Informator, rok 1922.


Fabryka cukrów i czekolady "Arkadia", fot. ze zbiorów Archiwum Państwowego w Łodzi.


Kalendarz informacyjno-adresowy m. Łodzi, rok 1923.


Podręczny Rejestr Handlowy, rok 1926.


"Głos Poranny", rok 1933.

... Zakład świateł gazowo-żarowych - F. Chelemena oraz Fabryka kapeluszy i skład futer należący do L. Siegelberga.

"Czas", kalendarz informacyjno-adresowy, rok 1900.

"Czas", kalendarz informacyjno-adresowy na rok 1905.

W 1899 roku otworzył tu sklep Zygmunt Kwaśniewki, który miał ciekawy asortyment: od instrumentów chirurgicznych po... noże rzeźnicze.
"Rozwój", rok 1899.

"Rozwój", rok 1898.

Od 1899 prowadził pod tym adresem swój gabinet lekarz laryngolog Jerzy (Uri) Rosenblatt, działacz polityczny i poseł na sejm.
Urodził się w 1872 roku w Lublinie, był synem Berysza, zamożnego kupca drzewnego. Po ukończeniu gimnazjum w Lublinie studiował medycynę na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Warszawskiego i uzyskał dyplom lekarza. Specjalizację odbył w klinice uniwersyteckiej w Berlinie, praktykował w Wiedniu i Londynie. Od 1899 roku prowadził gabinet laryngologiczny w Łodzi przy ulicy Piotrkowskiej 35. W czasie wydarzeń 1905-1907 roku, Jerzy Rosenblatt wspierał socjalistów żydowskich, udaremniających przy udziale socjalistów polskich pogromy ludności żydowskiej. Wcześniej, prawdopodobnie w czasie pobytu w Wiedniu, zetknął się z ruchem syjonistycznym, został gorącym entuzjastą idei Teodora Herzla, a na terenie Łodzi twórcą i prezesem Łódzkiego Komitetu Syjonistycznego, wchodził później w skład Centralnego Komitetu Organizacji Syjonistycznej w Polsce i Głównego Komitetu Wszechświatowej Organizacji Syjonistycznej.
W 1917 roku został członkiem Rady Miejskiej m. Łodzi i wkrótce jej wiceprzewodniczącym, a w rok później członkiem Rady Stanu Królestwa Polskiego, mianowanej przez Radę Regencyjną. 

"Godzina Polski", rok 1918.

Dr Rosenblatt wchodził do Sejmu Ustawodawczego wybrany w okręgu nr 12 z listy Żydowskiej Rady Narodowej, w kolejnych dwóch kadencjach był posłem z listy Bloku Mniejszości Narodowych, w 1930 roku z listy nr 17 Bloku Obrony Praw Narodowości Żydowskiej, pełniąc równocześnie obowiązki członka Rady Miejskiej (w latach 1917-1933). Był jednym z organizatorów Łódzkiego Żydowskiego Towarzystwa Dobroczynności, Łódzkiego Żydowskiego Towarzystwa Muzycznego i Literackiego "Hazomir" (od 1914 roku był prezesem), Łódzkiego Żydowskiego Towarzystwa Gimnastyczno-Sportowego (1912), później, w 1917 roku przekształconego w Żydowskie Towarzystwo Gimnastyczno-Sportowe "Bar-Kochba", i żydowskiego skautingu. Pełnił obowiązki przewodniczącego Rady Opiekuńczej Szkoły Rzemieślniczo-Technicznej Towarzystwa Szerzenia Oświaty i Wiedzy Technicznej wśród Żydów. Był również przewodniczącym Gminy Żydowskiej (1925-1928) oraz publicystą gazety "Łodzier Togbłat". 

"Rozwój", rok 1907.

Rosenblatt mieszkał przy ulicy Piotrkowskiej 35.
Pod koniec 1939 roku udało mu się przekroczyć granicę okupowanej Polski i przez Austrię wyjechać do Szwajcarii, a stamtąd prawdopodobnie do Palestyny. Data i miejsce śmierci dr Rosenblatta nie są znane.

Informator adresowy m. Łodzi, rok 1920.

"Nowa Gazeta Łódzka", rok 1914.

Znajdowało się tu kino  "Amerykański Bioskop":

"Rozwój", rok 1907.


Przy Piotrkowskiej 35 mieściło się wiele firm: 
"Czas", kalendarz informacyjno-adresowy na rok 1909.

"Gazeta Łódzka", rok 1915.


Informator m. Łodzi wraz z kalendarzem na rok 1920.


"Głos Poranny", rok 1932.

Już w roku 1919 - aż do lat 30. XX wieku prowadził tu restaurację Maurycy Geduld, zachęcając klientów bogatą ofertą gastronomiczną: 

Dziennik Urzędowy Komisariatu Ludowego m. Łodzi, rok 1919.

Kalendarz Informator, rok 1922.

"Głos Poranny", rok 1930.


"Głos Poranny", rok 1931.


W okresie międzywojennym przy Piotrkowskiej 35 posiadał znany sklep z obuwiem J. Windman (w latach trzydziestych Windman prowadził firmę razem z synem).

"Głos Poranny", rok 1929.

"Głos Poranny", rok 1930.


"Głos Poranny", rok 1931.

"Głos Poranny", rok 1932 i 1933.

"Najer Fołksbłat", rok 1937.

W latach 30. XX wieku znajdowała się tutaj elegancka perfumeria, prowadzona przez L.Dziwińskiego.

"Głos Poranny", rok 1931.


"Głos Poranny", rok 1932.


Kamienica nie byłaby łódzką, gdyby poza perfumami, butami i ... rzeźnickimi nożami, nie znalazły się tutaj fabryczki i składy manufakturowe; wełny, bawełny i innych tekstyliów:

"Czas", kalendarz informacyjno-adresowy na rok 1914.

Kalendarz Informator na rok 1923.

Kalendarz Informator na rok 1923.


Kamienica jest wyjątkowo urodziwa, chociaż niewątpliwie przydałby się jej remont. Fasada z purpurowych cegieł, z bogatymi pastelowymi sztukateriami robi wrażenie.


Zwróćcie uwagę na detale:


Jest to kamienica symetryczna z dominantami bocznymi. Niestety, nie zachowały się oryginalne balkony.


W podwórku dwa interesujące miejsca: herbaciarnia „Dekadencja” i "Kokaburra Studio" - Galeria Sztuki Studio Promocji Kultury.


DEKADENCJA
Herbaciarnia „Dekadencja” została laureatem konkursu „Punkt dla Łodzi” ‘2010 „za cudną, ręcznie stworzoną, dekadencką witrynę. Również i wnętrze jest utrzymane w podobnym klimacie”.
Najpierw była Dekadencja przy Piotrkowskiej 35, a niedawno otwarto drugi lokal pod tym samym szyldem w bramie Piotrkowskiej 107. Klimatyczne herbaciarnie pełne ozdób i bibelotów w stylu retro, gwarantują romantyczną atmosferę i dyskretną obsługę. W obu Dekadencjach króluje herbata i kawa, a także domowe ciasta.
O herbaciarni:



GALERIA SZTUKI KOOKABURRA STUDIO


Baedeker odwiedził galerię jakiś czas temu -
bardzo dziękuję za miłe przyjęcie i przedstawienie prac artystów - animatorce, organizatorce tego wspaniałego miejsca -  Pani Renacie Mosiołek.


Galeria Sztuki Kookaburra Studio:
Więcej o galerii przeczytasz na stronie bloga tutaj: http://baedekerlodz.blogspot.com/2014/10/odz-malarstwo-wspoczesnej-biaorusi-w.html


Podwórka kamienic pod numerami 31-39 mają układ ukośny w stosunku do linii ulicy Piotrkowskiej, co jest pozostałością dawnego układu gruntów Łodzi rolniczej, która w tym miejscu oparła się regulacjom przeprowadzanym w pierwszej połowie XIX stulecia. 


Skośnie do budynku frontowego stoją również dwie trzypiętrowe oficyny. Wspomniane „krzywe” podwórka powstały na parcelach, których granice odzwierciedlają układ granic i miedz dawnych pól położonych na południe od zakładanego w latach 20. XIX wieku centrum Nowego Miasta.

Źródła:
Slawomir Krajewski, Jacek Kusiński. Ulica Piotrkowska. Spacer pierwszy.
Michał Domińczak, Artur Zaguła. Typologia łódzkiej kamienicy.
Andrzej Kempa, Marek Szukalak. Żydzi dawnej Łodzi. Słownik biograficzny.
Ulica Piotrkowska w Łodzi http://ulicapiotrkowska.blogspot.com
Matriały informacyjne Kookaburra Studio, Łódź, Piotrkowska 35.



"Czas", kalendarz informacyjno-adresowy na rok 1905.



Fot. Monika Czechowicz

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz